Từng bước hình thành đội ngũ luật sư công chuyên nghiệp

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công. Ảnh: An Đăng/TTXVN

Trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, yêu cầu hình thành đội ngũ luật sư công xuất phát từ những bất cập nổi lên trong hoạt động của khu vực nhà nước. Cụ thể: trong tố tụng hành chính, số lượng vụ án tăng nhanh, tính chất ngày càng phức tạp, trong khi tỉ lệ giải quyết còn hạn chế; nhiều cơ quan nhà nước gặp khó khăn trong tham gia tố tụng, chuẩn bị hồ sơ, dẫn đến hiệu quả bảo vệ lợi ích của Nhà nước chưa cao.

Trong xử lý các dự án kinh tế xã hội và giao dịch quốc tế, còn số lượng lớn dự án tồn đọng, vướng mắc pháp lý đòi hỏi năng lực tư vấn chuyên sâu; rủi ro pháp lý trong các hợp đồng, dự án quốc tế ngày càng gia tăng; trong giải quyết tranh chấp quốc tế, các vụ kiện đầu tư, thương mại quốc tế ngày càng phổ biến và phức tạp. Thực tiễn cho thấy có trường hợp thiếu sự tham gia kịp thời của luật sư, làm giảm hiệu quả bảo vệ lợi ích quốc gia. Trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, số vụ việc phức tạp, kéo dài, đặc biệt liên quan đến đất đai tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên bộ máy hành chính, đặt ra nhu cầu hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp ngày càng cao đối với các cơ quan nhà nước.

Từ đó, việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thí điểm chế định luật sư công, qua đó từng bước hình thành đội ngũ luật sư chuyên nghiệp trong khu vực nhà nước, góp phần tăng cường bảo vệ lợi ích của Nhà nước, nâng cao chất lượng quản trị pháp lý và hiệu quả thực thi pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, việc xây dựng Nghị quyết quán triệt các quan điểm chỉ đạo: bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện và thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, đặc biệt là Kết luận số 23-KL/TW; gắn với yêu cầu thực tiễn, phát huy vai trò của luật sư công trong giải quyết các vấn đề pháp lý của khu vực nhà nước; bảo đảm tính khả thi, hiệu quả, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và tổ chức bộ máy hiện nay.

Nghị quyết được thực hiện thí điểm từ ngày 1/10/2026 đến hết ngày 30/9/2028. Việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công được thực hiện tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; UBND các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Bắc Ninh và doanh nghiệp nhà nước.

Nghị quyết được áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Về tiêu chuẩn luật sư công, Bộ trưởng nhấn mạnh, phải đáp ứng đồng thời tiêu chuẩn của cán bộ, công chức và tiêu chuẩn hành nghề luật sư; có phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, về phạm vi điều chỉnh, phạm vi thí điểm, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với phạm vi điều chỉnh, phạm vi thí điểm tại 8 Bộ, 10 địa phương như quy định tại dự thảo Nghị quyết, bảo đảm thực hiện đúng Kết luận số 23-KL/TW của Bộ Chính trị.

Về tiêu chuẩn luật sư công và phạm vi công việc của luật sư công, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu rõ, Ủy ban nhận thấy, các quy định về tiêu chuẩn của luật sư công và phạm vi công việc của luật sư công đã bám sát Kết luận số 23-KL/TW. Vì vậy, Ủy ban cơ bản tán thành các quy định này, đồng thời đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định tại dự thảo Nghị quyết hoặc giao Chính phủ quy định việc thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan theo vị trí việc làm và việc thực hiện nhiệm vụ của luật sư công để vừa bảo đảm thực hiện tốt vai trò luật sư công, vừa không ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý đội ngũ này.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Về cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư cho luật sư công, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc việc giao Bộ trưởng Bộ Tư pháp cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư như dự thảo Nghị quyết để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ. Có ý kiến đề nghị phân cấp thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ đối với người làm luật sư công ở địa phương cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh để thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết tại thảo luận tổ, đại biểu Lê Văn Đông (Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá Nghị quyết thí điểm của Quốc hội là một chủ trương đúng, rất kịp thời và phù hợp trong điều kiện hiện nay. Về chế độ, chính sách với luật sư công, đại biểu đề nghị dự thảo nên quy định luật sư công được hưởng chế độ chính sách theo vụ việc tham gia thay vì được hỗ trợ hàng tháng.

“Luật sư công thực hiện nhiệm vụ trong các cơ quan nhà nước, các tổ chức trong hệ thống chính trị, doanh nghiệp nhà nước, hoạt động có tính chất điều động để giải quyết một số công việc có tính chất đặc thù và là kiêm nhiệm. Nếu quy định chế độ chính sách theo vụ việc vừa phát huy được năng lực của đội ngũ chuyên môn nghiệp vụ hiện có, vừa giúp cơ quan nhà nước giảm thiểu gánh nặng chi thường xuyên từ ngân sách, đảm bảo nguồn lực hiệu quả, linh hoạt và gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ”, đại biểu phân tích.