Tuổi trẻ chung tay 'xanh hóa' môi trường

Dự án “Xây dựng mô hình thư viện xanh” của Trường THPT Phan Thành Tài (phường Hòa Xuân). Ảnh: ĐVCC

Giải pháp xanh

Trường THPT Phan Thành Tài (phường Hòa Xuân) vừa đoạt giải Nhất dự án “Xây dựng mô hình thư viện xanh” do Thành đoàn tổ chức. Mô hình hướng đến không gian thư viện mở, thân thiện môi trường, được xây dựng chủ yếu từ các vật liệu tái chế kết hợp mảng xanh trong khuôn viên trường.

Tại thư viện, các hoạt động khuyến đọc được tổ chức định kỳ nhằm khơi dậy niềm đam mê sách, giúp học sinh hình thành thói quen và kỹ năng đọc lành mạnh. Song song đó, nhà trường lồng ghép nhiều nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, góp phần xây dựng không gian học tập bền vững.

Điểm đặc biệt của thư viện là sự tham gia sáng tạo của chính học sinh. Nhiều hạng mục như bàn ghế, chậu cây, vật liệu trang trí… đều được làm từ đồ dùng tái chế, vừa tiết kiệm, vừa tạo dấu ấn “xanh - mở - sáng tạo”. Ngoài ra, thư viện còn truyền cảm hứng yêu thiên nhiên thông qua việc trao tặng hạt giống, vật liệu trồng cây cho những bạn đọc thường xuyên.

Bí thư Đoàn trường THPT Phan Thành Tài Hồ Quỳnh Như cho biết: “Thời gian tới, Đoàn trường tiếp tục duy trì và phát triển mô hình thư viện xanh theo hướng bền vững, mở rộng thêm không gian đọc ngoài trời, tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm gắn với thiên nhiên và bổ sung các đầu sách phù hợp với lứa tuổi học sinh. Đồng thời, nhà trường cũng từng bước xây dựng thư viện số nhằm đáp ứng nhu cầu học tập trong môi trường giáo dục hiện đại”.

Trong khi đó, nhóm sinh viên gồm Nguyễn Hữu Sơn (Viện Nghiên cứu và Đào tạo Việt - Anh), Lê Đặng Nhã Tâm và Võ Trần Ý Phương (Trường Đại học Kỹ thuật Y - Dược Đà Nẵng) đã sáng tạo đề tài “Tem nhãn trái cây làm từ vật liệu sinh học, ăn được và phân hủy sinh học, giúp giảm rác thải nhựa trong nông nghiệp”. Mục tiêu là giải quyết vấn đề rác thải nhựa siêu nhỏ từ hàng tỷ tem nhựa dán trên trái cây vốn rất khó thu gom, qua đó góp phần giảm lượng rác thải nhựa phát sinh.

Theo nhóm nghiên cứu, tem nhãn sinh học được ứng dụng trong thực tế ở nhiều khâu như sản xuất, đóng gói và phân phối. Tem được thiết kế dạng cuộn để tích hợp vào hệ thống máy dán nhãn tự động của doanh nghiệp đóng gói. Sản phẩm cũng hướng tới đáp ứng các tiêu chuẩn “hộ chiếu xanh” cho các lô hàng xuất khẩu, đồng thời cung ứng cho hệ thống siêu thị trong nước.

Dù mục tiêu lâu dài là thay thế hoàn toàn tem nhựa truyền thống, song hiện nay việc triển khai vẫn đối mặt một số rào cản về chi phí và chuỗi cung ứng nguyên liệu. Thời gian tới, nhóm dự kiến tiếp tục tối ưu chi phí bằng cách tận dụng nguồn nguyên liệu giấy gạo để giảm giá thành sản xuất và tăng tính cạnh tranh.

Bên cạnh đó, hướng đến hoàn thiện hồ sơ kiểm nghiệm để đạt các chứng nhận quốc tế về khả năng phân hủy sinh học, tạo niềm tin cho các thị trường xuất khẩu. Xa hơn, công nghệ này có thể được mở rộng ứng dụng cho nhãn dán rau củ và các loại thực phẩm chế biến khác, qua đó góp phần mở rộng quy mô thị trường và thúc đẩy sản xuất bền vững.

Nhóm học sinh thiết kế dự án “Robot thu gom và phân loại rác thông minh ứng dụng AI”. Ảnh: KHÁNH NGÂN

Ý tưởng sáng tạo

Trước bối cảnh ô nhiễm nguồn nước ngày càng trở thành thách thức lớn đối với nhiều đô thị, nhóm học sinh Nguyễn An Phước, Nguyễn Đăng Tùng, Trần Nguyễn Minh Tiến, Nguyễn Hữu Phúc Hưng (Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn) đã thiết kế dự án “Blue Ocean - Robot hỗ trợ truy vết ô nhiễm nguồn nước”. Đây là hệ thống robot thông minh tích hợp cảm biến đa năng, được phát triển nhằm giám sát chất lượng môi trường nước, truy vết nguồn gốc ô nhiễm và hỗ trợ dự báo nguy cơ ngập lụt.

Em Nguyễn An Phước, Trưởng nhóm nghiên cứu cho biết, hệ thống gồm hai phần chính, phần cứng là robot có khả năng di chuyển trên mặt nước và phần mềm là website trực tuyến cho phép theo dõi dữ liệu theo thời gian thực, đồng thời kết nối với mô hình AI để phân tích và dự đoán.

Về nguyên lý hoạt động, robot được thả xuống khu vực nguồn nước cần giám sát và tự động di chuyển theo các vòng bán kính mở rộng lần lượt 2,5 - 5 - 10m. Tại mỗi vị trí, cảm biến sẽ đo và ghi nhận tỷ lệ tạp chất trong nước. Hệ thống sẽ xác định khu vực có nồng độ ô nhiễm cao nhất, sau đó robot tiếp tục di chuyển đến điểm đó và lặp lại quy trình cho đến khi không còn vị trí nào có nồng độ cao hơn. Điểm cuối cùng được xác định chính là nguồn gây ô nhiễm. Toàn bộ dữ liệu đo đạc được robot truyền liên tục lên nền tảng Firebase và hiển thị trực tiếp trên website để người dùng theo dõi.

Bên cạnh đó, hệ thống AI tích hợp sẽ phân tích dữ liệu theo thời gian thực nhằm dự báo nguy cơ ngập lụt, đồng thời nhận diện và dự đoán các vật thể xung quanh robot để hỗ trợ phân tích điều kiện môi trường.

Theo Phó ban Công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi, cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Nguyễn Duy Thành, thời gian tới, đơn vị đẩy mạnh nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ thanh niên nghiên cứu, sáng tạo trong lĩnh vực môi trường. Trong đó, chú trọng hình thành các mạng lưới kết nối giữa Thành đoàn, nhà khoa học, doanh nghiệp xanh và các viện, trường; phối hợp các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ trên địa bàn tổ chức các lớp tập huấn chuyên đề về phương pháp nghiên cứu khoa học, tư duy đổi mới sáng tạo, thiết kế mô hình thử nghiệm, phân tích dữ liệu và ứng dụng chuyển đổi số trong bảo vệ môi trường. Qua đó giúp học sinh, sinh viên nâng cao năng lực thực hiện đề tài một cách bài bản, đồng thời thúc đẩy các cuộc thi, dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn.

KHÁNH NGÂN