Tuổi trẻ TAND Cà Mau: Đưa chuyên môn vào cuộc chiến chống khai thác IUU

Qua những phiên tòa giả định chống khai thác IUU, đoàn viên trực tiếp đưa kiến thức pháp luật đến ngư dân, đồng thời rèn luyện nghiệp vụ và kỹ năng nghề.

Lấy chuyên môn Tòa án làm cách làm Đoàn

Phòng xử án được bố trí với bàn xét xử, bảng tên, vị trí của Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát và bị cáo. Trình tự xét hỏi, tranh luận, nghị án, tuyên án được thực hiện gần với một phiên tòa thực tế. Nhưng đây không phải một phiên tòa xét xử vụ án thật.

Đứng trước Hội đồng xét xử là những đoàn viên, thanh niên TAND. Người vào vai Thẩm phán, người làm Hội thẩm nhân dân, Thư ký, bị cáo và những người tham gia tố tụng khác. Phía dưới là ngư dân, chủ tàu, thuyền trưởng và người dân địa phương.

Đoàn viên, thanh niên TAND tỉnh Cà Mau vai Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký, bị cáo tại phiên tòa giả định.

Một vụ án được dựng lại từ những tình huống pháp lý cụ thể. Qua từng câu hỏi, lời khai, phần tranh luận và phán quyết, hành vi vi phạm được đặt trong hoàn cảnh gần với thực tế hoạt động trên biển.

Đây cũng là cách tuổi trẻ TAND tỉnh Cà Mau đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với ngư dân trong công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Từ đầu năm 2026 đến nay, Đoàn Thanh niên TAND tỉnh Cà Mau đã tham gia tổ chức nhiều phiên tòa giả định tại các địa bàn có đông ngư dân. Nội dung tập trung vào những hành vi có nguy cơ phát sinh trong quá trình khai thác thủy sản, trong đó có tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép”.

Việc lựa chọn nội dung này gắn với yêu cầu phòng ngừa những hành vi có thể dẫn đến việc đưa người, đưa tàu cá sang vùng biển nước ngoài, một trong những vấn đề được các lực lượng chức năng tập trung ngăn chặn trong quá trình chống IUU.

Theo anh Phạm Hải Sơn, Bí thư Đoàn Thanh niên TAND tỉnh Cà Mau, để tổ chức một phiên tòa giả định, đoàn viên phải nghiên cứu kỹ nội dung vụ án, các quy định liên quan, xây dựng kịch bản, phân vai và tập luyện trước.

“Điều quan trọng là sau khi theo dõi phiên tòa, người dân có thể hiểu được hành vi nào là vi phạm, vì sao vi phạm và hậu quả pháp lý có thể xảy ra”, anh Sơn cho biết.

Điểm đáng chú ý là những người thực hiện hoạt động này chính là các đoàn viên đang làm công tác chuyên môn tại Tòa án. Chuyên môn xét xử vì thế không chỉ được sử dụng trong phòng xử án, mà còn trở thành một cách làm Đoàn hướng về cơ sở.

Đoàn viên trẻ vừa tuyên truyền, vừa rèn nghề

Để một phiên tòa giả định diễn ra đúng trình tự, mỗi đoàn viên phải chuẩn bị như đang tham gia một phiên tòa thực tế. Người đóng vai Thẩm phán phải nắm chắc trình tự xét xử; người đảm nhiệm vai trò Thư ký phải hiểu đúng nhiệm vụ; người vào vai bị cáo phải nắm được tình tiết vụ án và hành vi bị xem xét.

Kịch bản được tập luyện kỹ, nhưng cách thể hiện phải gần gũi, phù hợp với người dân, nhất là ngư dân vốn ít có điều kiện tiếp cận các văn bản pháp luật chuyên sâu.

Bên cạnh tổ chức phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật, Đoàn thanh niên TAND tỉnh Cà Mau phối hợp với các đơn vị còn làm tốt công tác an sinh xã hội tại các địa phương trong tỉnh

Đó cũng là nét riêng trong cách làm công tác Đoàn của tuổi trẻ TAND tỉnh Cà Mau: không tách hoạt động Đoàn khỏi nhiệm vụ chuyên môn mà đưa chính chuyên môn đến với cộng đồng.

Với đoàn viên trẻ, mỗi phiên tòa giả định cũng là một lần rèn nghề. Từ nghiên cứu hồ sơ, xây dựng kịch bản, phân vai đến xử lý tình huống, các kỹ năng chuyên môn, trình bày và giải thích pháp luật được vận dụng trong một không gian gần với thực tiễn nghề nghiệp.

Sau phiên tòa, những câu hỏi của ngư dân tiếp tục mở ra cuộc trao đổi trực tiếp về các quy định liên quan đến hoạt động khai thác thủy sản và việc chấp hành pháp luật khi hoạt động trên biển.

Anh Phạm Hải Sơn cho biết, người dân tham gia khá nhiệt tình và đặt nhiều câu hỏi liên quan đến công tác phòng, chống IUU.

Những câu hỏi từ thực tế cũng giúp cán bộ trẻ của Tòa án nhận diện những vấn đề người dân còn chưa rõ, từ đó điều chỉnh nội dung cho sát hơn với từng địa bàn.

Thêm một cách làm từ cơ sở để chống IUU

Ngày 13/9 vừa qua, Phân đoàn TAND khu vực 6 và Phân đoàn TAND khu vực 8 Cà Mau tiếp tục tổ chức 2 phiên tòa giả định tại phường Hiệp Thành và xã Đông Hải.

Hoạt động nằm trong chương trình phối hợp tuyên truyền pháp luật chống IUU giữa Báo Công lý, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4, TAND khu vực và chính quyền địa phương.

Phân đoàn TAND khu vực 6 - Cà Mau tham gia xét xử phiên tòa giả định chống khai thác IUU tại phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau trong ngày 13/9 vừa qua

Từ những phiên tòa giả định, các quy định pháp luật được đặt vào những tình huống mà ngư dân có thể gặp trong thực tế. Cách làm này tạo thêm kênh để các cơ quan tư pháp tiếp cận người dân ngay tại địa bàn, thay vì chỉ phổ biến quy định bằng hình thức truyền thống.

Theo anh Phạm Hải Sơn, thời gian tới, Đoàn Thanh niên TAND tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục phối hợp với Viện kiểm sát, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương tổ chức thêm các phiên tòa giả định tại những xã, phường ven biển, nơi có đông hộ dân sống bằng nghề khai thác thủy, hải sản.

Nội dung sẽ tập trung vào những hành vi dễ phát sinh trong thực tế và những quy định ngư dân cần biết để chủ động phòng tránh vi phạm.

Với đoàn viên trẻ, mỗi phiên tòa giả định cũng là một lần rèn nghề

Ông Trần Trọng Nhân, Phó Chánh án TAND tỉnh Cà Mau đánh giá, tuổi trẻ đơn vị đã chủ động gắn hoạt động Đoàn với nhiệm vụ chuyên môn, nhất là trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật.

“Việc đoàn viên, thanh niên trực tiếp xây dựng và thực hiện các phiên tòa giả định chống IUU vừa phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ, vừa gắn hoạt động Đoàn với nhiệm vụ chuyên môn. Qua đó, pháp luật được truyền tải sinh động, dễ tiếp cận hơn, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho ngư dân”, ông Trần Trọng Nhân nhấn mạnh.

Mục tiêu chống khai thác IUU đòi hỏi sự tham gia của nhiều lực lượng, trong đó phòng ngừa vi phạm từ cơ sở là một yêu cầu quan trọng.

Với tuổi trẻ TAND tỉnh Cà Mau, những phiên tòa giả định không chỉ là một hoạt động Đoàn. Đó còn là cách để đoàn viên đưa chuyên môn đến gần cộng đồng, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và góp phần cùng các lực lượng làm tốt công tác phòng ngừa vi phạm trên biển.