Xét xử trực tuyến liên tỉnh, giảm áp lực áp giải

Thực hiện Nghị quyết số 33/2021/QH15 ngày 12/11/2021 của Quốc hội về tổ chức phiên tòa trực tuyến, Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 11 - Tây Ninh triển khai xét xử trực tuyến đối với một vụ án hình sự có các bị cáo đang bị tạm giam tại địa phương khác.

Phiên tòa được tổ chức vào chiều 18/9, điểm cầu trung tâm đặt tại trụ sở TAND khu vực 11 - Tây Ninh và điểm cầu thành phần tại Phân trại tạm giam Dầu Tiếng (PC11D) thuộc Công an TP.HCM.

Khi công nghệ xóa nhòa khoảng cách địa lý

Vụ án được đưa ra xét xử sơ thẩm đối với hai bị cáo Nguyễn Văn Hiếu (SN 1995) và Thái Văn Điểm (SN 1993), cùng ngụ tại TP Đồng Nai, làm nghề lao động tự do.

Cả hai bị Viện kiểm sát nhân dân khu vực 11 truy tố về tội “Trộm cắp tài sản” theo khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự.

Điểm đáng chú ý của phiên tòa không chỉ nằm ở nội dung vụ án mà còn ở phương thức tổ chức xét xử. Hai bị cáo hiện đang bị tạm giam tại Phân trại tạm giam Dầu Tiếng trong một vụ án khác.

Điểm cầu trung tâm đặt tại trụ sở TAND khu vực 11 - Tây Ninh.

Nếu thực hiện theo hình thức xét xử trực tiếp, việc đưa bị cáo từ cơ sở tạm giam đến trụ sở Tòa án ở địa bàn khác sẽ phát sinh nhiều công đoạn, từ trích xuất, bố trí phương tiện đến lực lượng áp giải, bảo vệ trong suốt quá trình di chuyển. Khoảng cách giữa hai địa điểm cũng làm gia tăng thời gian và nguồn lực cần thiết để tổ chức phiên tòa.

Với hình thức trực tuyến, những yêu cầu về mặt tố tụng vẫn được thực hiện tại hai điểm cầu được kết nối. Tại điểm cầu trung tâm ở TAND khu vực 11 có Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên cùng hệ thống thiết bị phục vụ phiên tòa.

Trong khi đó, tại điểm cầu thành phần ở Phân trại tạm giam Dầu Tiếng, các bị cáo tham gia phiên tòa thông qua hệ thống camera, âm thanh và thiết bị truyền hình trực tuyến.

Việc kết nối giúp Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng có thể theo dõi, trao đổi, đặt câu hỏi và thực hiện quyền tranh tụng theo quy định.

Theo phương án này, việc xét xử không phải phụ thuộc vào quá trình di chuyển bị cáo giữa các địa phương. Đồng thời, các yêu cầu về an ninh, an toàn trong quá trình tổ chức phiên tòa cũng được đặt ra và bảo đảm tại từng điểm cầu.

Điểm cầu thành phần tại ở TP.HCM.

Tối ưu nguồn lực, nâng hiệu quả xét xử

Một trong những hiệu quả dễ nhận thấy của phiên tòa trực tuyến là giảm áp lực cho công tác trích xuất, áp giải bị cáo.

Thay vì tổ chức phương tiện chuyên dụng, bố trí lực lượng bảo vệ và thực hiện hành trình giữa Phân trại tạm giam Dầu Tiếng và trụ sở TAND khu vực 11, các cơ quan tiến hành tố tụng có thể tổ chức phiên tòa thông qua hệ thống kết nối trực tuyến.

Qua đó, hình thức xét xử này góp phần tiết kiệm chi phí đi lại, nhân lực và thời gian tổ chức, đồng thời hạn chế những yếu tố phát sinh trong quá trình di chuyển bị cáo giữa các địa phương.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ không làm thay đổi các nguyên tắc cơ bản của hoạt động xét xử. Tại điểm cầu thành phần, bị cáo vẫn được tham gia phiên tòa, theo dõi diễn biến xét xử, trình bày ý kiến và thực hiện quyền tự bào chữa theo quy định của pháp luật.

Từ thực tiễn phiên tòa có thể thấy xét xử trực tuyến đang tạo thêm phương thức để Tòa án chủ động giải quyết những vụ án mà bị cáo đang bị tạm giam tại địa bàn khác, nhất là trong điều kiện tổ chức bộ máy và địa giới hành chính có những thay đổi.

Việc kết nối các điểm cầu giữa các địa phương cũng góp phần hạn chế tình trạng phải trì hoãn phiên tòa vì những nguyên nhân liên quan đến khoảng cách địa lý, qua đó hỗ trợ quá trình giải quyết vụ án đúng thời hạn tố tụng.

Trong tiến trình cải cách tư pháp và đẩy mạnh chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ vào xét xử cho thấy mục tiêu không chỉ là rút ngắn thời gian, giảm chi phí mà còn hướng tới xây dựng hoạt động tư pháp an toàn, hiệu quả, thuận tiện hơn.

Từ một phiên tòa với hai điểm cầu cách xa nhau, công nghệ đã tạo ra sự kết nối trực tiếp giữa Tòa án và cơ sở tạm giam, góp phần đưa hoạt động xét xử đến gần hơn với yêu cầu “không khoảng cách”, nhưng vẫn bảo đảm các nguyên tắc và yêu cầu của pháp luật tố tụng.