Tuổi trẻ tiên phong xây dựng môi trường không khói thuốc

Quang cảnh Lễ mít tinh Thanh niên Việt Nam hưởng ứng xây dựng môi trường không khói thuốc lá năm 2026. Ảnh: BTC 

Ngăn ngừa tác hại của thuốc lá, bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ

Tâm lý tò mò, ảnh hưởng từ bạn bè và những hình thức quảng bá tinh vi có thể khiến thanh thiếu niên tiếp cận thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng khi chưa nhận thức đầy đủ về tác hại. Nicotine là chất gây nghiện cao, có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên. Việc sử dụng thuốc lá còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch và dẫn đến tình trạng lệ thuộc nicotine. Khói thuốc thụ động cũng gây hại cho những người xung quanh, kể cả người không hút thuốc.

Trước những nguy cơ này, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá cần chú trọng phòng ngừa từ sớm, nhất là trong môi trường học đường. Bên cạnh việc cung cấp thông tin khoa học, thanh thiếu niên cần được trang bị kỹ năng nhận diện nguy cơ, từ chối lời rủ rê và chủ động bảo vệ sức khỏe. Gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội cần phối hợp trong giáo dục, định hướng hành vi, giúp người trẻ hiểu rõ tác hại của thuốc lá và hình thành lối sống lành mạnh.

Về chính sách, Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ ngày 1/1/2025. Việc thực hiện nghiêm nghị quyết, kết hợp kiểm tra, giám sát và tuyên truyền pháp luật, góp phần ngăn chặn nguy cơ thanh thiếu niên tiếp cận các sản phẩm này, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tuy nhiên, để các quy định đi vào cuộc sống, công tác truyền thông cần được duy trì thường xuyên, gắn với những tình huống thực tế trong học tập và sinh hoạt. Việc xây dựng môi trường không khói thuốc không chỉ dừng ở thực hiện quy định cấm hút thuốc tại các địa điểm theo luật định mà còn cần nâng cao ý thức tôn trọng sức khỏe của bản thân và những người xung quanh.

Tại Lễ mít tinh Thanh niên Việt Nam hưởng ứng xây dựng môi trường không khói thuốc lá năm 2026 với chủ đề “Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá - Chọn sức khỏe, chọn tương lai” vừa tổ chức, Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh, thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới, tiếp tục là mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng, nhất là thanh thiếu niên.

Chương trình do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) tổ chức, thu hút hơn 800 đoàn viên, thanh niên tham gia nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người trẻ trong phòng, chống tác hại của thuốc lá và xây dựng môi trường sống, học tập, làm việc không khói thuốc.

Theo TS.BS Trần Khánh Thu - Giám đốc Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế), công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá thời gian qua đạt được những kết quả tích cực nhờ sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức và sự tham gia của nhiều lực lượng xã hội, trong đó có đoàn viên, thanh niên. Bà Thu mong muốn tuổi trẻ tiếp tục nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine, tích cực tham gia truyền thông, vận động cộng đồng xây dựng môi trường không khói thuốc.

Các đại biểu tham gia đạp xe tại Lễ mít tinh. Ảnh: BTC

Phát huy vai trò thanh niên, đưa mô hình không khói thuốc vào thực tiễn

Trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, thanh niên vừa là đối tượng cần được bảo vệ, vừa là lực lượng trực tiếp tham gia tuyên truyền, vận động cộng đồng. Với khả năng tiếp cận công nghệ và sức sáng tạo, đoàn viên, thanh niên có thể góp phần đưa thông tin chính thống đến gần hơn với bạn bè, gia đình và xã hội.

Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn, Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết đề nghị các cấp bộ Đoàn và đoàn viên, thanh niên tập trung thực hiện ba nội dung: mỗi đoàn viên chủ động trang bị kiến thức, kiên quyết không thử, không sử dụng thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới; mỗi cơ sở Đoàn xây dựng, duy trì mô hình môi trường không khói thuốc; các cấp bộ Đoàn tăng cường phối hợp với ngành y tế, nhà trường và cơ quan liên quan, đổi mới phương thức tuyên truyền, phát huy lợi thế của nền tảng số và sáng kiến của thanh niên.

Theo đó, nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá cần được lồng ghép trong sinh hoạt chi đoàn, hoạt động ngoại khóa và phong trào thanh niên tại trường học, cơ quan, khu dân cư. Cán bộ Đoàn, đoàn viên cần gương mẫu chấp hành quy định pháp luật, vận động người thân, bạn bè không sử dụng thuốc lá và thực hiện đúng quy định tại các địa điểm cấm hút thuốc.

Trong môi trường giáo dục, việc xây dựng trường học không khói thuốc cần gắn với giáo dục sức khỏe, trang bị kỹ năng tự bảo vệ và nâng cao trách nhiệm của học sinh, sinh viên. Mới đây, Đoàn Thanh niên Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Lễ phát động và ra mắt Mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học đồng hành xây dựng mô hình “Trường học không khói thuốc”, mở đầu Dự án “Xây dựng môi trường sống lành mạnh và không khói thuốc tại Đại học Quốc gia Hà Nội” giai đoạn 2026-2027. Hoạt động hướng tới tăng cường phối hợp giữa các cơ sở giáo dục đại học, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy xây dựng môi trường học tập lành mạnh.

Cùng với các mô hình tại trường học, phương thức truyền thông cần được đổi mới theo hướng phù hợp với đặc điểm tiếp nhận thông tin của giới trẻ. Việc sử dụng nền tảng số, phát huy khả năng sáng tạo nội dung của đoàn viên, thanh niên và tổ chức các hoạt động giao lưu, phổ biến kiến thức sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Trong khuôn khổ Lễ mít tinh, các hoạt động giao lưu với nghệ sĩ trẻ, tuyên truyền về Nghị quyết số 173/2024/QH15 và cung cấp kiến thức về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đã được tổ chức nhằm lan tỏa thông điệp sống lành mạnh.

Để các hoạt động đạt hiệu quả lâu dài, tổ chức Đoàn cần duy trì việc tuyên truyền sau các chương trình phát động, lựa chọn mô hình phù hợp với từng địa bàn và nhân rộng những cách làm hiệu quả. Sự phối hợp giữa ngành y tế, nhà trường, gia đình và cơ quan chức năng cũng cần được tăng cường nhằm bảo đảm thông tin chính xác, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và ngăn ngừa nguy cơ sử dụng thuốc lá trong thanh thiếu niên.

Mỗi đoàn viên, thanh niên cần bắt đầu từ việc không sử dụng thuốc lá, tuân thủ quy định về địa điểm cấm hút thuốc và vận động những người xung quanh cùng thực hiện. Khi các hoạt động tuyên truyền gắn với hành động cụ thể, mô hình không khói thuốc được duy trì thường xuyên và quy định pháp luật được thực hiện nghiêm túc, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ có điều kiện đạt hiệu quả bền vững.

Thông qua Lễ mít tinh năm 2026 và các mô hình xây dựng trường học không khói thuốc, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Quỹ Phòng bệnh cùng các cơ sở giáo dục tiếp tục thúc đẩy sự tham gia của thanh niên trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Thông điệp “Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá - Chọn sức khỏe, chọn tương lai” hướng tới việc hình thành hành vi tự giác, góp phần xây dựng môi trường sống, học tập và làm việc an toàn, lành mạnh./.