Tuyên bố Tầm nhìn chung Việt Nam – Nhật Bản: Xác lập 4 trụ cột hợp tác, cùng kiến tạo tăng trưởng chất lượng cao

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. Ảnh: TTXVN

Nhân chuyến thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8–11/11/2026 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã nhất trí thông qua Tuyên bố Tầm nhìn chung Việt Nam – Nhật Bản, nhằm thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới lên tầm cao mới.

Tuyên bố xác định tinh thần hợp tác “Đối tác đồng hành, đồng kiến tạo, cùng có lợi, vì tăng trưởng chất lượng cao, tự chủ chiến lược và tự cường”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Nhật Bản tiếp tục là đối tác ưu tiên của Việt Nam trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, an ninh kinh tế, hợp tác phát triển, đầu tư và thương mại. Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định Việt Nam là đối tác ưu tiên trong triển khai chính sách đối ngoại và Chiến lược tăng trưởng mới của Nhật Bản.

BỐN TRỤ CỘT HỢP TÁC, THÚC ĐẨY ODA THẾ HỆ MỚI VÀ LIÊN KẾT CHUỖI CUNG ỨNG

Về hợp tác kinh tế, hai bên nhất trí tăng cường kết nối hai nền kinh tế theo hướng phát triển bền vững, lâu dài, trên nguyên tắc bình đẳng, đồng kiến tạo, bổ sung, tương trợ lẫn nhau và cùng có lợi; phối hợp chặt chẽ trong quá trình phát triển, cùng đóng góp tri thức, nguồn lực, đồng kiến tạo các giá trị mới và cùng thụ hưởng thành quả hợp tác.

Tuyên bố xác định 4 trụ cột hợp tác gắn kết, bổ trợ lẫn nhau, gồm: khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; giáo dục đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; liên kết chuỗi sản xuất và cung ứng; tài chính, đầu tư và hỗ trợ phát triển.

Hai nhà lãnh đạo khẳng định mong muốn thúc đẩy hợp tác ODA thế hệ mới trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, an ninh năng lượng; đồng thời thúc đẩy các dự án phát triển cơ sở hạ tầng quy mô lớn, chất lượng cao tại Việt Nam.

Thủ tướng Takaichi Sanae chủ trì Lễ đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly thăm chính thức Nhật Bản. Ảnh: TTXVN

Hai bên hoan nghênh việc ký kết Hiệp định về tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các dự án viện trợ không hoàn lại của Nhật Bản tại Việt Nam và nhất trí sớm triển khai các dự án viện trợ không hoàn lại mới.

Thủ tướng Takaichi Sanae đánh giá Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực đa dạng hóa, nâng cấp mạng lưới chuỗi cung ứng của Nhật Bản; đồng thời khẳng định Nhật Bản tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu và thực chất hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu do doanh nghiệp Nhật Bản dẫn dắt.

Việt Nam hoan nghênh các khoản đầu tư chất lượng cao của Nhật Bản; khẳng định quyết tâm tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam.

Trong lĩnh vực năng lượng, hai nhà lãnh đạo khẳng định tầm quan trọng của việc sớm triển khai 15 dự án hợp tác năng lượng Việt Nam – Nhật Bản trong khuôn khổ Cộng đồng châu Á phát thải ròng bằng 0 (AZEC), cùng các dự án điện LNG và điện khí do doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư, trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan và phù hợp với pháp luật Việt Nam.

Hai bên nhất trí cụ thể hóa hợp tác, trong đó Nhật Bản hỗ trợ kỹ thuật, phát triển nguồn nhân lực và tài chính cho dự trữ năng lượng quốc gia của Việt Nam; khẳng định Nhật Bản tiếp tục là một trong những đối tác ưu tiên trong chương trình phát triển năng lượng hạt nhân của Việt Nam và nhất trí tiếp tục thúc đẩy hợp tác phát triển năng lượng hạt nhân tại Việt Nam trong tương lai.

Hai bên cũng nhất trí nghiên cứu khả năng xác định và triển khai các dự án hợp tác về khoáng sản thiết yếu nhằm tăng cường chuỗi cung ứng, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của mỗi nước.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, hai nước tiếp tục triển khai Tầm nhìn trung và dài hạn về hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Nhật Bản giai đoạn 2025–2030, thúc đẩy đầu tư, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển nông nghiệp chất lượng cao.

Hai nhà lãnh đạo hoan nghênh tiến triển tham vấn kỹ thuật về tiếp cận thị trường đối với bưởi Việt Nam và nho Nhật Bản, với triển vọng có thể xuất khẩu sang thị trường của nhau từ năm 2027.

Về môi trường và chuyển đổi xanh, hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác thông qua Cơ chế tín dụng chung (JCM), chia sẻ kiến thức, nâng cao năng lực và thúc đẩy đầu tư công – tư nhằm giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển kinh tế bền vững.

ĐẨY MẠNH HỢP TÁC AI, BÁN DẪN VÀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO

Hai nước nhất trí triển khai hiệu quả Danh mục ưu tiên hợp tác trong lĩnh vực an ninh kinh tế và khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số Việt Nam – Nhật Bản được xác lập tháng 5/2026; tăng cường hợp tác nghiên cứu, đào tạo và phát triển các công nghệ tiên tiến, đặc biệt là AI và bán dẫn.

Thủ tướng Takaichi Sanae nhất trí Nhật Bản sẽ tăng cường hợp tác đào tạo và triển khai các dự án nghiên cứu chung với Việt Nam trong những lĩnh vực công nghệ tiên tiến.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae nghe quân nhạc cử Quốc thiều hai nước. Ảnh: TTXVN

Hai nhà lãnh đạo đánh giá cao việc công bố triển khai 6 dự án nghiên cứu chung và tiếp tục triển khai nghiên cứu trong khuôn khổ Chương trình hợp tác chung về Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Nhật Bản – ASEAN (NEXUS), qua đó hỗ trợ Việt Nam đào tạo 250 tiến sĩ bán dẫn và đóng góp vào mục tiêu đào tạo 100 tiến sĩ AI của Việt Nam đến năm 2030.

Hai nước cũng thúc đẩy hợp tác AI trong khuôn khổ Sáng kiến Đồng kiến tạo AI Nhật Bản – ASEAN, tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và giao lưu nhân lực khoa học công nghệ.

Về giáo dục, hai nhà lãnh đạo tái khẳng định Trường Đại học Việt – Nhật là dự án hợp tác biểu tượng giữa hai nước; hoan nghênh việc ký kết Hiệp định về hợp tác phát triển Trường Đại học Việt – Nhật.

Hai bên nhất trí tiếp tục phát triển trường theo hướng đào tạo nhân tài quốc tế trong các lĩnh vực khoa học tiên tiến, đổi mới sáng tạo, bao gồm bán dẫn, thông qua chương trình liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà trường, hướng tới đào tạo nhân lực cho khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Trong lĩnh vực hạ tầng số, hai nước coi trọng phát triển các hệ thống đáng tin cậy như cáp quang biển, Open RAN, AI-RAN, mạng 5G/6G, thông tin vệ tinh và mạng toàn quang.

Hai bên cũng nhất trí thúc đẩy hợp tác trong sử dụng không gian vũ trụ hòa bình và bền vững, bao gồm phóng và vận hành vệ tinh quan trắc Trái đất, chia sẻ dữ liệu vệ tinh và phát triển nguồn nhân lực.

Bên cạnh đó, hai nước tăng cường hợp tác về chăm sóc y tế, ứng phó với già hóa dân số, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực y tế.

Đối với hợp tác lao động, hai bên nhất trí phối hợp giải quyết những vấn đề phát sinh trong phái cử, tiếp nhận lao động Việt Nam; thúc đẩy đàm phán để sớm ký kết Hiệp định giữa Việt Nam và Nhật Bản về bảo hiểm xã hội.

Hai nước đồng thời nhất trí xác định Năm Du lịch Việt – Nhật 2027–2028, hướng tới kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao; tăng cường giao lưu văn hóa, hợp tác địa phương và tổ chức Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản lần thứ ba vào năm 2027.

TĂNG CƯỜNG TIN CẬY CHÍNH TRỊ, PHỐI HỢP TRONG CÁC VẤN ĐỀ KHU VỰC VÀ QUỐC TẾ

Trong lĩnh vực chính trị, quốc phòng và an ninh, hai nhà lãnh đạo nhất trí duy trì giao lưu, tiếp xúc cấp cao trên các kênh Đảng, Chính phủ, Quốc hội và giao lưu nhân dân; thúc đẩy hợp tác thực chất, hiệu quả trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh biển, thực thi pháp luật và phòng, chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia.

Hai bên công bố tổ chức Đối thoại cấp Thứ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng (2 2) lần thứ hai vào tháng 12/2026 tại Việt Nam; nghiên cứu khả năng cung cấp trang thiết bị phục vụ hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc trong khuôn khổ Hỗ trợ An ninh Chính thức (OSA), phù hợp với nhu cầu tiếp nhận và chính sách quốc phòng của Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chính sách tại Quốc hội Nhật Bản. Ảnh: TTXVN

Hai nhà lãnh đạo hoan nghênh tiến triển hợp tác an ninh biển, trong đó Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam thông qua nguồn vay ODA; nhất trí tiếp tục hợp tác nâng cao năng lực an ninh biển của Việt Nam.

Về hợp tác khu vực và quốc tế, hai nước tái khẳng định tầm quan trọng của đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN – Nhật Bản ngày càng thực chất, hiệu quả.

Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác Mekong – Nhật Bản, ưu tiên kết nối hạ tầng, năng lượng, chuyển đổi số, quản lý bền vững nguồn nước và ứng phó với các thách thức xuyên biên giới.

Thủ tướng Takaichi Sanae bày tỏ ủng hộ Việt Nam đăng cai thành công Năm APEC 2027.

Hai nhà lãnh đạo đồng thời khẳng định tiếp tục thúc đẩy thương mại tự do, phối hợp thực thi đầy đủ, hiệu quả và minh bạch các hiệp định thương mại tự do, trong đó có Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Về Biển Đông, hai nhà lãnh đạo chia sẻ quan ngại về tình hình Biển Đông, khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải, hàng không; nhấn mạnh việc giải quyết hòa bình các tranh chấp phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).

Hai bên khẳng định UNCLOS là khuôn khổ pháp lý quốc tế toàn diện nhất, tạo cơ sở pháp lý có giá trị phổ quát, thống nhất và bao trùm, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển và đại dương; nhấn mạnh việc thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), hướng tới Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS, không phương hại tới quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tất cả các bên ở Biển Đông.

Hai nhà lãnh đạo cũng nhất trí tăng cường phối hợp tại các diễn đàn đa phương, ủng hộ cải cách Liên hợp quốc, trong đó có cải tổ Hội đồng Bảo an; thúc đẩy giải quyết hòa bình các vấn đề quốc tế thông qua đối thoại và biện pháp ngoại giao.