Tỷ giá trung tâm neo đỉnh, cán cân thanh toán quốc tế BOP hé lộ “bộ đệm” giữa áp lực nhập siêu

Tỷ giá trung tâm tăng 1,9%, USD ngân hàng và tự do ngược chiều hiếm thấy

Ngày 8/9, tỷ giá trung tâm được Ngân hàng Nhà nước công bố ở mức 25.603 đồng, tiếp tục neo sát vùng đỉnh lịch sử, tăng 482 đồng, tương đương khoảng 1,9% so với đầu năm.

Sau hai tháng đầu năm hạ nhiệt, tỷ giá trung tâm đảo chiều đi lên và đến nay đã tăng tổng cộng 565 đồng, tương đương 2,26% so với đáy đầu tháng 3, trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran gia tăng bất ổn bên ngoài, đồng USD mạnh lên và chỉ số DXY - thước đo sức mạnh đồng USD so với rổ 6 đồng tiền chủ chốt (EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF) - nhiều lần vượt mốc 100 điểm.

Diễn biến này càng đáng chú ý khi cán cân thương mại hàng hóa chuyển sang nhập siêu lớn, làm gia tăng nhu cầu ngoại tệ cho nhập khẩu.

Nguồn: Techcombank. Đồ họa tư liệu

Tuy nhiên, tỷ giá USD tại ngân hàng và thị trường tự do lại đi ngược chiều tăng của tỷ giá trung tâm, một diễn biến khá hiếm thấy. Theo đó, USD tự do từng tăng nóng cùng “cơn sốt” giá vàng, có thời điểm vượt 28.000 đồng ở chiều bán cuối tháng 3/2026. Khi đó, giá vàng trong nước có lúc cao hơn thế giới tới 20 triệu đồng/lượng, nhưng người dân vẫn lũ lượt xếp hàng chờ mua, chấp nhận mức chênh lệch rất cao.

Sau đó, cùng với đà hạ nhiệt của giá vàng thế giới, thị trường vàng trong nước được chấn chỉnh, siết chặt kỷ luật, với những kết luận thanh tra diện rộng chỉ rõ hàng loạt vi phạm tại các doanh nghiệp kinh doanh vàng lớn.

Đến nay, USD tự do hạ nhiệt đáng kể, còn 25.740 - 25.780 VND/USD, giảm hơn 2.300 đồng, tương đương khoảng 8% so với đỉnh.

Với các ngân hàng thương mại, từ cuối tháng 7/2026, tỷ giá USD bán ra lùi xa mức trần cho phép, hiện thấp hơn khoảng 700 đồng, thay vì thường xuyên bám sát trần như giai đoạn trước.

Đây là diễn biến khá hiếm trong nhiều năm trở lại đây, bởi tỷ giá tại các ngân hàng trong nước từng chịu áp lực tăng kéo dài, nhất là trong giai đoạn Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và nhiều ngân hàng trung ương lớn nâng lãi suất và giữ ở mặt bằng cao để kiềm chế lạm phát, qua đó, đẩy đồng USD mạnh lên trên thị trường quốc tế.

Lãi suất thêm lực đỡ, sức ép từ nhập siêu

Theo giới phân tích, cung - cầu USD trên thị trường đã cân bằng hơn. Khi đó, các ngân hàng thương mại giảm nhu cầu mua USD từ Ngân hàng Nhà nước, thậm chí có thể bán phần ngoại tệ dư thừa cho nhà điều hành. Qua đó, Ngân hàng Nhà nước có thêm điều kiện mua vào ngoại tệ, bổ sung dự trữ ngoại hối, chỉ hơn 86 tỷ USD cuối tháng 6/2026; đồng thời đưa VND ra hệ thống, hỗ trợ thanh khoản và mặt bằng lãi suất.

Việc củng cố dự trữ ngoại hối càng đáng chú ý trong bối cảnh nhập khẩu tăng mạnh và cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu từ cuối năm 2025 đến nay, làm gia tăng nhu cầu ngoại tệ của nền kinh tế. Với kim ngạch nhập khẩu bình quân lên tới 150 tỷ USD trong 3 tháng, quy mô dự trữ hiện tại thấp hơn đáng kể ngưỡng khuyến nghị.

Bên cạnh đó, theo Bộ phận Phân tích kinh tế và thị trường tài chính - nhóm Ngân hàng doanh nghiệp và định chế tài chính Techcombank, việc lãi suất chỉ giảm ở mức tương đối nhẹ cũng là tiền đề giúp tỷ giá duy trì ổn định.

Bộ phận phân tích Techcombank cũng giữ nguyên quan điểm Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong năm nay, giúp định hình lại vùng kỳ vọng đối với DXY ở mức dưới 100 điểm từ nay đến cuối năm. Việc không tạo ra áp lực lớn về mặt tâm lý là một điểm cộng với sự ổn định của tỷ giá trong phần còn lại của năm.

“Trong kịch bản Fed không tăng lãi suất, trong khi lãi suất VND chỉ giảm nhẹ, chênh lệch lãi suất giữa VND và USD vẫn có thể duy trì ở mức cao trên 3%. Đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp tỷ giá ổn định trong thời gian qua, khi góp phần thu hút nguồn cung USD từ bên ngoài, qua đó, bù đắp một phần cho trạng thái thâm hụt thương mại” - đại diện Techcombank kỳ vọng.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Techcombank cho rằng, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục theo đuổi định hướng cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô. Trong đó, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá luôn được đặt trong những mục tiêu ưu tiên hàng đầu.

Bên cạnh đó, chính sách tài khóa cũng được thúc đẩy trong giải ngân đầu tư công, cùng với sự hỗ trợ từ dòng vốn FDI và tăng trưởng xuất khẩu.

Dù bên cạnh có nhiều yếu tố hỗ trợ, PGS. TS. Nguyễn Bích Ngân - Khoa Ngân hàng (Học viện Ngân hàng) vẫn lưu ý, có những phiên tỷ giá trung tâm vẫn tăng ngay cả khi chỉ số DXY giảm, cho thấy áp lực lên VND không chỉ đến từ đồng USD quốc tế, mà còn từ cầu ngoại tệ trong nước, nhập siêu hàng hóa và trạng thái điều hành tỷ giá.

Nói cách khác, ngay cả khi Fed dừng tăng lãi suất và tỷ giá đồng USD quốc tế hạ nhiệt, VND vẫn có thể chịu áp lực riêng từ chính “sức khỏe” cán cân thương mại và dòng vốn nội địa - đây là điểm mà các nhà chính sách cần lưu tâm.

“Việc hạ lãi suất VND quá nhanh trong lúc áp lực nhập siêu và cầu ngoại tệ nội địa chưa hạ nhiệt sẽ làm giảm sức hấp dẫn của VND, có nguy cơ khiến dòng vốn dịch chuyển và gây thêm áp lực lên tỷ giá” - bà Ngân lưu ý.