Tỷ phú giàu nhất Indonesia đứng sau phép màu Como

Hành trình trỗi dậy của Como 1907 từ đống tro tàn phá sản để trở lại Serie A sau hơn hai thập kỷ là một trong những câu chuyện kỳ lạ và hấp dẫn nhất của bóng đá châu Âu mùa này. Đứng sau kỳ tích ấy là hai anh em tỷ phú giàu nhất Indonesia.

Bằng một chiến lược kinh doanh khác biệt hoàn toàn so với phần còn lại của thế giới túc cầu, giới chủ xứ vạn đảo chứng minh rằng bóng đá đỉnh cao là nghệ thuật của sự kiên nhẫn, tầm nhìn bản địa và những nước cờ quản trị mang tính bản lề.

Sức mạnh tài chính của nhà Hartono

Để hiểu được bệ phóng đằng sau Como, phải nhìn vào tiềm lực tài chính khổng lồ của gia tộc Hartono. Hai anh em Robert Budi Hartono và Michael Bambang là những nhân vật thống trị danh sách người giàu nhất Indonesia suốt gần hai thập kỷ qua với tổng tài sản nằm trong khoảng trên dưới 40 tỷ USD theo thống kê của Forbes, luôn nằm trong top 100 tỷ phú giàu nhất hành tinh.

Đế chế Djarum khởi nguồn từ ngành công nghiệp thuốc lá và đinh hương. Tuy nhiên, "mỏ vàng" thực sự tạo nên khối tài sản khổng lồ này lại đến từ lĩnh vực tài chính khi cả hai nắm quyền kiểm soát Bank Central Asia (BCA), ngân hàng tư nhân lớn nhất và quyền lực bậc nhất tại nền kinh tế số một Đông Nam Á.

Hai anh em Michael Bambang Hartono (trái) và Robert Budi Hartono. Ảnh: Corriere.

Không dừng lại ở ngân hàng, “bạch tuộc” Djarum còn vươn vòi ra khắp các lĩnh vực kinh tế, từ viễn thông với hàng chục nghìn tháp ăng-ten, hãng điện tử nội địa danh tiếng Polytron, sàn thương mại điện tử Blibli, khu phức hợp bất động sản siêu sang Grand Indonesia tại trung tâm Jakarta, cho đến hệ sinh thái truyền thông trực tuyến Mola.

Khi tiến vào bóng đá Italy, giới chủ xứ vạn đảo sở hữu khối tài sản cá nhân hoàn toàn vượt trội so với bất kỳ ông chủ nào khác tại Serie A. Dù vậy, cách tập đoàn này tiếp cận bóng đá lại tĩnh lặng và lạnh lùng như chính cách họ xây dựng đế chế Djarum, giàu có tột bậc nhưng không bao giờ ồn ào phô trương.

Kỳ tích Como và nước cờ Cesc Fabregas

Thương vụ người Indonesia tiếp quản Como vào năm 2019 bắt đầu bằng một sự tình cờ đầy thú vị. Thời điểm đó, câu lạc bộ này vừa tuyên bố phá sản lần thứ hai trong vòng ba thập kỷ và rớt xuống tận Serie D.

Thông qua công ty giải trí SENT Entertainment có trụ sở tại London (Anh), tập đoàn Djarum tiến hành thâu tóm câu lạc bộ với mức giá rẻ đến khó tin, chỉ khoảng 850.000 euro kèm nghĩa vụ thanh toán 150.000 euro nợ đọng. Người đại diện tiếp quản lúc đó, ông Mirwan Suwarso, từng thẳng thắn ví von thương vụ này giống hệt như việc "đi nhặt một món đồ cũ ở tiệm cầm đồ", ban đầu chỉ nhằm biến Como thành phim trường sản xuất các chương trình truyền hình thực tế phục vụ cho nền tảng Mola TV tại Indonesia.

Como đã đúng khi tin tưởng vào Fabregas. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, khi đội bóng bất ngờ thăng hạng liên tục từ Serie D lên Serie C rồi Serie B, giới chủ Indonesia quyết định thay đổi toàn bộ chiến lược, chuyển từ một dự án truyền thông thuần túy sang tham vọng xây dựng một đế chế thể thao bền vững. Tính đến nay, gia tộc Hartono đã trực tiếp rót hơn 350 triệu euro tiền túi vào Como. Điểm đặc biệt nhất là toàn bộ dòng tiền này đều là vốn tự có 100%, câu lạc bộ vận hành hoàn toàn sạch bóng các khoản vay nợ ngân hàng.

Dòng vốn khổng lồ (trong bối cảnh Serie A) này được giải ngân có kỷ luật, trang trải chi phí vận hành, cải tạo toàn diện sân vận động thơ mộng Giuseppe Sinigaglia đạt chuẩn khắt khe của UEFA, và nâng cấp chiều sâu đội hình theo từng giải đấu.

Bước ngoặt lịch sử đưa Como bứt phá lên bản đồ bóng đá đỉnh cao gắn liền với nước cờ chiêu mộ Cesc Fabregas vào mùa hè 2022. Thời điểm đó, Como vẫn đang ngụp lặn ở Serie B. Thay vì dùng núi tiền lương để trải thảm đỏ đón một cựu sao về dưỡng già theo cách thông thường, giới chủ Indonesia đưa ra một lời đề nghị mang tính kiến tạo, mời Fabregas mua cổ phần để trở thành đồng sở hữu câu lạc bộ, đồng thời cam kết một lộ trình rõ ràng để anh học việc và trở thành huấn luyện viên trưởng tương lai.

Đề nghị này đánh trúng tham vọng của nhà vô địch World Cup 2010. Sau một mùa giải thi đấu cống hiến, cựu tiền vệ Arsenal tuyên bố treo giày vào năm 2023 và chính thức tiếp quản băng ghế chỉ đạo. Dưới bàn tay của Fabregas, Como lột xác với triết lý tấn công kiểm soát bóng hiện đại mang phong cách Pep Guardiola, biến họ thành hiện tượng tại Serie B và xuất sắc giành vé thăng hạng trực tiếp lên Serie A sau 21 năm chờ đợi. Sự hiện diện của Cesc còn tạo nên hiệu ứng domino khổng lồ, lôi kéo huyền thoại Thierry Henry cùng tham gia góp vốn và biến Como thành điểm đến hấp dẫn với các tài năng trẻ sáng giá khắp châu Âu.

Cách tiếp cận của các ông chủ Indonesia tạo nên một mô hình độc nhất vô nhị, khác biệt hoàn toàn với phần còn lại của bóng đá thế giới. So với giới chủ Arab tại Man City hay PSG vốn chi tiền tấn mua các siêu sao để phục vụ mục tiêu "tẩy trắng" hình ảnh, người Indonesia chọn làm lại từ đáy kim tự tháp, đầu tư kiên nhẫn và không vung tiền mất kiểm soát.

So với giới chủ Mỹ phụ thuộc vào đòn bẩy tài chính vay nợ và thuật toán máy móc, Como không nợ nần và xây dựng mô hình kinh doanh "Boutique Fanatics" kiểu Disney, tận dụng danh tiếng nghỉ dưỡng của hồ Como để bán các gói trải nghiệm thượng lưu như đi xem bóng đá bằng du thuyền, thủy phi cơ và phân phối thời trang cao cấp.

Como chịu ảnh hưởng lớn từ giới chủ Indonesia. Ảnh: Reuters.

Cầu nối Indonesia cùng bài học Erick Thohir

Đối với gia tộc Hartono, mối liên hệ với bóng đá quê nhà Indonesia chỉ đóng vai trò thứ yếu, là phần giá trị cộng thêm chứ không chi phối chuyên môn tại Italy. Giới chủ Djarum hoàn toàn tỉnh táo khi không cố tìm cách đưa ồ ạt các cầu thủ từ giải VĐQG Indonesia sang Como, một nước đi bất khả thi do luật giới hạn khắt khe chỉ cho phép đăng ký tối đa hai cầu thủ ngoài khối EU mỗi mùa tại Serie A.

Thay vào đó, cầu nối với xứ vạn đảo được xây dựng bài bản từ nền móng nhân sự và chuyên môn hậu trường. Nhờ kinh nghiệm đỉnh cao ở châu Âu, Como cử chuyên gia đào tạo các tài năng trẻ tiềm năng của Indonesia, hỗ trợ họ định hướng từng bước tới trời Âu.

Ngoài ra, việc độc quyền phát sóng hành trình của Como trên kênh Mola TV giúp người hâm mộ quê nhà có cái nhìn trực quan nhất về cách vận hành bóng đá chuyên nghiệp ở đẳng cấp cao nhất.

Chứng kiến kỳ tích của Como hôm nay, giới mộ điệu Indonesia không thể không liên tưởng tới người đồng hương tiên phong mở đường, tỷ phú Erick Thohir. Năm 2013, ông Thohir từng làm rúng động bóng đá thế giới khi chi khoảng 350 triệu USD mua lại 70% cổ phần của Inter Milan từ Massimo Moratti, trở thành người châu Á đầu tiên sở hữu một gã khổng lồ Serie A.

Tuy nhiên, sứ mệnh của Thohir khi đó thực chất là một cuộc "giải cứu nợ nần". Inter Milan lúc bấy giờ là một thực thể quá nặng gánh lịch sử, ngập trong nợ xấu và quỹ lương phình to. Thohir nhanh chóng nhận ra việc tự thân tái cơ cấu một đế chế khổng lồ dưới áp lực thành tích ngay lập tức là bài toán quá sức, để rồi phải bán lại phần lớn cổ phần cho tập đoàn Suning của Trung Quốc vào năm 2016 sau vỏn vẹn 3 năm.

Thất bại trong việc xây dựng đế chế dài hạn của Erick Thohir tại Giuseppe Meazza năm xưa chính là bài học đắt giá cho gia đình Hartono tại Como. Trong khi Thohir nhảy vào một tượng đài đầy rẫy rủi ro tài chính, anh em Hartono lại chọn bắt đầu từ con số không ở giải Hạng Tư.

Bằng chiến lược không vay nợ, kiên nhẫn bồi đắp từng viên gạch và trao toàn quyền chuyên môn cho một bộ óc kiệt xuất như Fabregas, người Indonesia cuối cùng đã tạo nên một câu chuyện cổ tích bền vững và đáng nể trọng bậc nhất tại đất nước hình chiếc ủng.