Tỷ phú Mỹ Mark Cuban chỉ ra sáu nhóm nghề có thể bị AI “đào thải” đầu tiên

Các công việc văn phòng, lặp đi lặp lại hay lập trình cơ bản có thể chịu tác động sớm nhất bởi AI. Ảnh: Creaders.

Mark Cuban là một doanh nhân sinh 1958, nhà đầu tư và tỷ phú Mỹ rất nổi tiếng, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, truyền thông, thể thao và startup. Theo Forbes, tài sản ròng của Mark Cuban hiện được ước tính khoảng 6 tỷ USD.

Mark Cuban không cho rằng AI sẽ tạo ra một “ngày tận thế” đối với việc làm. Tuy nhiên, ông cảnh báo cách thức con người làm việc, đặc biệt là các vị trí dành cho người mới vào nghề, sẽ thay đổi rất mạnh.

Theo Cuban, nhu cầu của doanh nghiệp đối với một số công việc cơ bản có thể giảm đáng kể, trong khi những người có khả năng giải quyết vấn đề phức tạp, đưa ra phán đoán và quyết định sẽ ngày càng có giá trị. Dựa trên nhận định của ông, dưới đây là 6 nhóm công việc có thể chịu tác động sớm nhất.

Các công việc văn phòng cấp thấp

Nhóm đầu tiên bị ảnh hưởng là những công việc văn phòng mang tính nhập môn, chẳng hạn trực điện thoại, xử lý hành chính, thực hiện các nhiệm vụ lặp đi lặp lại, thậm chí một phần công việc lập trình cơ bản.

Mark Cuban chỉ ra rằng trước đây các văn phòng từng có rất nhiều thư ký và nhân viên chuyên ghi chép lời nói. Khi công nghệ phát triển, số lượng những vị trí này dần giảm xuống.

Theo ông, AI tạo sinh có thể đang lặp lại chính quá trình đó, khi ngày càng nhiều nhiệm vụ hành chính và văn phòng cơ bản có thể được tự động hóa.

Nhân viên chăm sóc khách hàng

Công việc chăm sóc khách hàng truyền thống thường dựa trên các quy trình tương đối cố định, trong đó nhiều câu hỏi có thể được giải quyết bằng những câu trả lời tiêu chuẩn. Đây chính là môi trường thuận lợi để AI tham gia.

Cuban cho rằng doanh nghiệp có thể sẽ cắt giảm một phần vị trí chăm sóc khách hàng truyền thống, nhưng điều đó không có nghĩa nhân viên con người sẽ biến mất hoàn toàn.

Ngược lại, những người có khả năng xử lý các tình huống phức tạp, nhạy cảm hoặc khách hàng khó tính có thể trở nên quan trọng hơn.

Tỷ phú Mark Cuban, người dự đoán 6 nhóm công việc có thể sớm bị AI thay thế. Ảnh: AJT.

Lập trình và phát triển phần mềm

Cuban không cho rằng AI sẽ xóa sổ toàn bộ nghề kỹ sư phần mềm. Tuy nhiên, một lượng lớn công việc viết mã mang tính thường nhật, lặp lại có thể được AI đảm nhiệm.

Điều này đồng nghĩa các lập trình viên mới vào nghề, chủ yếu làm công việc thực hiện những yêu cầu có sẵn, có thể chịu sức ép lớn hơn. Trong khi đó, những nhà phát triển có năng lực phân tích, sáng tạo, thiết kế hệ thống và giải quyết vấn đề sẽ có nhiều cơ hội duy trì lợi thế.

Nói cách khác, AI có thể không thay thế toàn bộ lập trình viên, nhưng một lập trình viên biết sử dụng AI có thể thay thế một phần công việc trước đây cần nhiều lập trình viên hơn.

Các vị trí hỗ trợ trong pháp lý và tài chính

Một nhóm khác có nguy cơ chịu tác động là các công việc hỗ trợ trong luật và tài chính, chẳng hạn: kiểm tra hồ sơ, thu thập và sắp xếp dữ liệu, kiểm tra tuân thủ, kế toán cơ bản.

Những công việc này phụ thuộc khá nhiều vào việc tìm kiếm, đọc, phân loại và xử lý thông tin lặp lại. Trong khi đó, các mô hình ngôn ngữ lớn và AI agent ngày càng có khả năng đọc và xử lý khối lượng tài liệu rất lớn trong thời gian ngắn.

Do đó, nhiều công việc vốn cần một đội ngũ nhân viên thực hiện thủ công có thể dần được tự động hóa.

Nghiên cứu và phân tích dữ liệu

Theo Cuban, những công việc đơn thuần thu thập dữ liệu và sắp xếp thông tin cũng dễ chịu tác động từ AI. Nhưng giá trị thực sự trong tương lai có thể không còn nằm ở việc “tìm ra dữ liệu”, mà nằm ở việc hiểu dữ liệu nói lên điều gì, đánh giá kết quả có hợp lý hay không và đưa ra quyết định dựa trên những thông tin đó.

Vì vậy, doanh nghiệp có thể ngày càng cần những người biết diễn giải kết quả do AI tạo ra, kiểm soát hệ thống AI và biến kết quả phân tích thành quyết định kinh doanh.

Nhập dữ liệu và kế toán cơ bản

Cuối cùng là các công việc nhập dữ liệu và ghi sổ kế toán cơ bản. Đây là những vị trí có mức độ tiêu chuẩn hóa cao, chẳng hạn nhập số liệu, sắp xếp sổ sách và xử lý các dữ liệu kế toán đơn giản. Do tính chất lặp lại và có quy trình rõ ràng, đây cũng là lĩnh vực AI dễ dàng thâm nhập.

Cuban cho rằng những công việc này có thể không biến mất ngay lập tức, nhưng số lượng vị trí tuyển dụng có khả năng giảm xuống, đồng thời tốc độ tuyển nhân sự của doanh nghiệp cũng có thể chậm lại.

AI không nhất thiết “xóa sổ nghề nghiệp”, mà có thể xóa sổ tầng việc làm thấp nhất

Điểm đáng chú ý trong quan điểm của Mark Cuban là ông không nhìn AI theo hướng “máy móc sẽ thay thế toàn bộ con người”. Mối nguy lớn hơn có thể nằm ở sự biến mất của những công việc cấp thấp vốn là bậc thang để người trẻ bước vào một ngành nghề.

Một nhân viên mới vào nghề trước đây có thể bắt đầu bằng việc nhập dữ liệu, kiểm tra hồ sơ, viết những đoạn mã đơn giản hoặc trả lời các câu hỏi thường gặp. Sau vài năm tích lũy kinh nghiệm, họ mới tiến lên những công việc phức tạp hơn. Nếu AI đảm nhiệm chính những công việc khởi đầu đó, con đường từ người mới vào nghề trở thành chuyên gia cũng có thể thay đổi căn bản.

Vì thế, câu hỏi quan trọng trong kỷ nguyên AI có lẽ không chỉ là “AI sẽ thay thế nghề nào?”, mà còn là: “Con người phải làm gì để trở thành người kiểm soát AI, thay vì trở thành người cạnh tranh trực tiếp với AI?”. Đó có thể là một trong những thay đổi lớn nhất mà AI tạo ra đối với thị trường lao động trong những năm tới.