UAV Nga khiến xe tăng phương Tây phải né giao tranh

Một báo cáo của tờ New York Times về Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 33 của Ukraine cho thấy, các xe tăng Leopard 2 do Đức sản xuất hiện phần lớn được giấu dưới lưới ngụy trang tại các vị trí trong rừng ở vùng Kharkiv. Thay vì trực tiếp dẫn đầu các cuộc tấn công, một số kíp lái giờ đây chủ yếu đảm nhiệm nhiệm vụ thu hồi những phương tiện bị hư hỏng.

Xe tăng Abrams của quân đội Ukraine. (Ảnh: MW)

Thực tế này cho thấy những thách thức ngày càng lớn mà xe tăng phương Tây phải đối mặt trong môi trường tác chiến hiện đại, nơi máy bay không người lái (UAV) xuất hiện dày đặc và có thể đe dọa các phương tiện chiến đấu có giá trị cao.

Từ kỳ vọng thay đổi cục diện đến vai trò hạn chế

Ukraine bắt đầu tiếp nhận số lượng lớn xe tăng phương Tây từ năm 2023, trong đó có Leopard 2 của Đức, Challenger 2 của Anh và M1 Abrams của Mỹ. Khi đó, nhiều nhà phân tích phương Tây kỳ vọng những phương tiện này sẽ trở thành nhân tố thay đổi cuộc chơi, giúp Ukraine tiến hành các chiến dịch tiến công thiết giáp quy mô lớn.

Tuy nhiên, hiệu quả của xe tăng phương Tây trong cuộc chiến cường độ cao nhanh chóng trở thành chủ đề gây tranh luận. Việc thiết kế tập trung vào khả năng bảo vệ bằng giáp dày được cho là gặp nhiều hạn chế trong môi trường mà UAV có thể liên tục theo dõi, phát hiện và tấn công các phương tiện trên chiến trường.

Leopard 2 là một trong những loại xe tăng phương Tây đầu tiên được Ukraine đưa vào chiến đấu và đã chịu tổn thất đáng kể. Một số xe bị lực lượng Nga thu giữ sau khi bị bỏ lại hoặc hư hỏng trên chiến trường, tạo điều kiện để Moscow nghiên cứu trực tiếp thiết kế và công nghệ của phương tiện này.

Xe tăng 10 triệu USD đối đầu với UAV giá rẻ

Theo báo cáo, những chiếc Leopard 2 do Lữ đoàn 33 vận hành có giá khoảng 10 triệu USD mỗi chiếc. Mức đầu tư rất lớn này tạo ra sự chênh lệch đáng kể khi xe tăng phải đối mặt với những máy bay không người lái có chi phí thấp hơn rất nhiều.

Trong điều kiện như vậy, nhiệm vụ của các kíp xe tăng cũng thay đổi. Thay vì thường xuyên tham gia giao chiến, các xe Leopard 2 của Lữ đoàn 33 được cho là chủ yếu được sử dụng để kéo những phương tiện bị hư hỏng ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Thời tiết xấu đôi khi lại trở thành yếu tố giúp các kíp xe tăng hoạt động an toàn hơn. Mưa, sương mù và tầm nhìn hạn chế có thể làm giảm hoạt động của UAV, qua đó tạo ra khoảng thời gian thuận lợi hơn cho các phương tiện di chuyển hoặc thu hồi thiết bị.

Sự thay đổi này cũng thể hiện rõ trong quá trình tổ chức lực lượng. Khoảng một nửa tiểu đoàn xe tăng được cho là đã được đào tạo lại để vận hành máy bay không người lái. Một số tân binh trẻ gia nhập đơn vị mà chưa từng có kinh nghiệm điều khiển xe tăng, thay vào đó đảm nhiệm các hệ thống UAV mặt đất và những phương tiện không người lái khác.

Sau những tổn thất của Leopard 2, nhiều nhà phân tích phương Tây từng kỳ vọng M1 Abrams của Mỹ sẽ thể hiện tốt hơn trên chiến trường Ukraine.

Nhưng những chiếc Abrams cũng nhanh chóng chịu tổn thất đáng kể sau khi được đưa vào các chiến dịch chiến đấu đầu tiên vào tháng 4/2024. Đến tháng 6/2025, các ước tính cho rằng 87% số Abrams được Ukraine tiếp nhận đã bị mất.

Những diễn biến này cũng tác động đến chính chương trình xe tăng của Mỹ. Quân đội Mỹ sau đó hủy kế hoạch tiếp tục hiện đại hóa sâu rộng biến thể M1A2 Abrams và chuyển hướng sang phát triển M1E3 Abrams, một thiết kế thế hệ tiếp theo được thay đổi đáng kể và nhẹ hơn.

Xe tăng phương Tây trở thành nguồn dữ liệu cho Nga

Việc Nga thu giữ một số xe tăng Abrams và Leopard 2 cũng tạo ra một lợi ích đáng kể về mặt nghiên cứu kỹ thuật. Nhiều phương tiện bị hư hỏng hoặc bỏ lại đã được các đơn vị Nga kéo khỏi khu vực tiền tuyến và đưa đi nghiên cứu.

Đoạn video công bố vào tháng 10/2024 cho thấy ít nhất một chiếc Leopard 2A6 bị thu giữ đã được đưa tới Uralvagonzavod, nhà máy sản xuất xe tăng chủ lực của Nga. Mục đích được nêu là đánh giá trình độ kỹ thuật quân sự của các hệ thống khác nhau và chính chiếc xe bị thu giữ.

Đến tháng 12/2024, nhiều nguồn tin Nga cho biết ít nhất một chiếc M1 Abrams cũng sẽ được đưa tới Uralvagonzavod để nghiên cứu.

Trong khi đó, Challenger 2 của Anh có tỷ lệ tổn thất thấp hơn đáng kể. Thế nhưng, điều này phần lớn được cho là do loại xe tăng này được Ukraine triển khai ở tiền tuyến ít hơn so với những dòng xe khác.