UAV tự sát Lancet Nga vượt nhiễu, tập kích pháo tự hành 6 triệu USD của Ukraine

Trong bối cảnh chiến sự Ukraine bước sang giai đoạn tiêu hao kéo dài, các đòn tập kích bằng UAV tự sát đang trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với pháo binh và phương tiện chiến đấu mặt đất.

Mới đây, Nga công bố đoạn video ghi lại cảnh một chiếc UAV tự sát Lancet tấn công và phá hủy một tổ hợp pháo tự hành CAESAR của Ukraine, loại khí tài được đánh giá có giá khoảng 6 triệu USD.

Theo nội dung video, vụ tập kích diễn ra tại một khu vực thuộc tỉnh Zaporizhzhia. Mục tiêu là một khẩu pháo tự hành CAESAR đang di chuyển trên địa hình trống, có dấu hiệu được bảo vệ bởi thiết bị tác chiến điện tử nhằm gây nhiễu tín hiệu điều khiển UAV.

Trong nhiều thời điểm, hình ảnh truyền về từ UAV bị nhiễu mạnh, rung giật và giảm chất lượng. Tuy nhiên, UAV vẫn tiếp tục tiếp cận, khóa mục tiêu và lao xuống, tạo ra vụ nổ khiến phương tiện bốc cháy.

Ukraine chưa đưa ra bình luận chính thức về vụ việc, cũng không xác nhận thiệt hại. Dù vậy, sự kiện này tiếp tục làm dày thêm danh sách các khí tài pháo binh đắt tiền bị UAV cảm tử nhắm tới, trong đó có nhiều hệ thống do phương Tây viện trợ.

CAESAR là pháo tự hành cỡ nòng 155 mm do Pháp chế tạo, được thiết kế theo triết lý “bắn nhanh - rút nhanh”.

Khẩu pháo đặt trên khung gầm xe tải quân sự 6x6 hoặc 8x8, giúp phương tiện cơ động tốt và triển khai nhanh hơn so với pháo tự hành bánh xích.

Với cấu hình chuẩn NATO, CAESAR có thể bắn nhiều loại đạn pháo 155 mm, trong đó gồm đạn nổ mạnh, đạn khói, đạn chiếu sáng và một số loại đạn dẫn đường.

Tầm bắn của pháo phụ thuộc loại đạn. Với đạn pháo tiêu chuẩn, tầm bắn thường ở mức vài chục km.

Với đạn tăng tầm, con số này có thể cao hơn, đủ để CAESAR đóng vai trò hỏa lực yểm trợ tầm xa và phản pháo.

Điểm mạnh của CAESAR là thời gian triển khai và rời vị trí rất nhanh, giúp giảm nguy cơ bị radar phản pháo phát hiện và bị pháo binh đối phương tập kích trả đũa.

Tuy nhiên, trên chiến trường hiện nay, mối đe dọa không chỉ đến từ phản pháo truyền thống mà còn đến từ UAV tự sát.

Lancet là UAV cảm tử do Nga phát triển, được thiết kế để săn mục tiêu mặt đất có giá trị cao như pháo tự hành, xe tăng, xe bọc thép, radar, xe chỉ huy và các hệ thống phòng không.

Lancet có đặc trưng dễ nhận biết với cấu hình cánh chữ X. UAV này thường mang đầu nổ phá mảnh hoặc xuyên phá, đủ sức gây hư hại nghiêm trọng với phương tiện bọc giáp hạng nhẹ và hạng trung, hoặc phá hủy các hệ thống pháo binh không có giáp dày.

UAV Lancet được sử dụng theo mô hình “trinh sát - tấn công” khá hiệu quả: một UAV trinh sát như ZALA bay phía trên để phát hiện mục tiêu, sau đó Lancet được điều đến khu vực và thực hiện cú lao cuối cùng.

Điều khiến vụ việc lần này đáng chú ý là yếu tố tác chiến điện tử. Trên chiến trường Ukraine, gây nhiễu đã trở thành lớp phòng vệ phổ biến để chống UAV, đặc biệt là các loại UAV điều khiển bằng tín hiệu vô tuyến hoặc phụ thuộc định vị vệ tinh.

Nhưng video cho thấy Lancet vẫn tiếp cận được mục tiêu dù hình ảnh bị nhiễu mạnh, làm dấy lên câu hỏi rằng UAV đã chuyển sang chế độ tự dẫn quang - hồng ngoại ở giai đoạn cuối, hoặc được điều khiển theo cách ít phụ thuộc hơn vào liên kết dữ liệu.

Nếu đúng như vậy, đây là xu hướng rất nguy hiểm với các đơn vị pháo binh. Một khi UAV tự sát có thể “vượt nhiễu” bằng cách tự bám mục tiêu dựa trên hình ảnh, thì các biện pháp gây nhiễu thuần túy sẽ không còn đủ.

Khi đó, lực lượng phòng thủ buộc phải kết hợp nhiều lớp bảo vệ như lưới ngụy trang đa phổ, khí tài đánh chặn tầm gần, súng máy phòng không, UAV đánh chặn, hoặc thậm chí các hệ thống vũ khí laser và pháo phòng không điều khiển radar.

Ở góc độ chiến lược, cuộc tấn công cho thấy một thực tế: các vũ khí giá rẻ đang tạo ra nguy cơ lớn cho các khí tài đắt tiền.

Một UAV tự sát có chi phí thấp hơn rất nhiều so với một tổ hợp pháo tự hành trị giá 6 triệu USD, nhưng vẫn có thể loại bỏ mục tiêu chỉ trong vài phút nếu phát hiện đúng thời điểm.

Điều này buộc Ukraine phải thay đổi cách vận hành pháo binh: tăng mức phân tán, giảm thời gian dừng tại trận địa, hạn chế lộ dấu vết nhiệt và tăng cường phối hợp phòng không tầm gần.

Với Nga, Lancet và các UAV cảm tử tương tự đang đóng vai trò như “đòn đánh cắt hậu cần hỏa lực”, làm suy yếu năng lực pháo binh của Ukraine mà không cần sử dụng quá nhiều tên lửa đắt tiền.

Còn với Ukraine, bài toán đặt ra là làm sao duy trì hiệu quả của các hệ thống pháo phương Tây trong môi trường mà bầu trời chiến thuật ngày càng bị UAV chi phối.

Việt Hùng