Ukraine dùng tên lửa Neptune tầm xa 'xóa sổ' 6 tiêm kích Su-34M Nga: Giải mã công nghệ tên lửa và tiêm kích

Đêm 15/10, Hải quân Ukraine tuyên bố đã sử dụng hệ thống tên lửa bờ biển Neptune tấn công căn cứ không quân Borisoglebsk thuộc tỉnh Voronezh của Nga, cách biên giới Ukraine khoảng 250-350km. 

Theo thông báo chính thức, 6 máy bay tiêm kích Su-34M đã bị đánh trúng, kèm theo thiệt hại thiết bị hỗ trợ bay, cháy nổ thứ cấp và lửa lớn trên sân bay. 

Tổng tham mưu Ukraine và Tổng thống Volodymyr Zelensky sau đó xác nhận thiệt hại ở mức độ khác nhau, trong khi một số phân tích ảnh vệ tinh của nhóm OSINT cho thấy ít nhất 4 chiếc bị phá hủy hoàn toàn và 2 chiếc hư hại nặng. 

Phía Nga chỉ xác nhận đánh chặn drone và một số mục tiêu phản lực mà không đề cập thiệt hại cụ thể tại căn cứ. 

Hình ảnh vệ tinh ngày 15/10/2026 cho thấy các tiêm kích bom Su-34M bị hư hại tại sân bay quân sự Borisoglebsk, tỉnh Voronezh, Nga. Ảnh: Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky/Telegram

Sự kiện này không chỉ là một cuộc tấn công thông thường mà còn cho thấy sự tiến hóa của vũ khí nội địa Ukraine và vai trò then chốt của máy bay tiêm kích Su-34M trong chiến thuật không quân Nga.

Tên lửa Neptune, hay chính xác hơn là R-360 Neptune do Cục thiết kế Luch (Kyiv) phát triển, ban đầu được thiết kế như vũ khí chống hạm dựa trên nền tảng Kh-35 của Liên Xô. 

Phiên bản cơ bản có khối lượng khởi động khoảng 870kg, chiều dài 5,05 mét, đường kính thân 380mm, mang đầu đạn nổ mảnh xuyên mạnh 150kg. 

Động cơ tuabin phản lực MS-400 của Motor Sich kết hợp với booster nhiên liệu rắn giúp tên lửa đạt tốc độ cận âm khoảng 900 km/h. 

Tên lửa hành trình Long Neptune của Ukraine. Ảnh: Bộ Quốc phòng Ukraine

Hệ thống dẫn đường kết hợp quán tính, hiệu chỉnh vệ tinh GPS và đầu tự dẫn radar chủ động, cho phép bay ở độ cao cực thấp 3-10 mét trên mặt biển hoặc địa hình để né radar. 

Tầm bắn cơ bản dao động 280-300km, đủ để đe dọa tàu chiến có lượng giãn nước tới 5.000 tấn.

Trong xung đột Nga-Ukraine, Ukraine đã thích nghi tên lửa Neptune thành vũ khí tấn công mặt đất. Phiên bản “Long Neptune” hay RK-360L (Neptune-D) được công bố công khai với tầm bắn tuyên bố lên tới 1.000km, đầu đạn tăng lên 260kg, thân dài hơn, khoảng 6 mét và đường kính lớn hơn, khoảng 50cm. 

Tên lửa này tích hợp khả năng bay bám địa hình (terrain-following), có thể hoạt động mà không phụ thuộc hoàn toàn vào định vị vệ tinh để chống nhiễu điện tử, đồng thời vẫn giữ khả năng tấn công cả mục tiêu biển và đất liền. 

Hệ thống tên lửa RK-360MC Neptune. Ngày 27/4/2020. Nguồn ảnh: Bộ Tổng tham mưu các Lực lượng Vũ trang Ukraine/militarnyi.com

Việc tăng cả tầm bắn và trọng lượng đầu đạn cùng lúc là thành tựu kỹ thuật đáng chú ý, vì thông thường phải hy sinh một trong hai yếu tố. 

Tổ hợp phóng di động trên khung xe tải Tatra hoặc tương đương cho phép triển khai nhanh trong khoảng 15 phút, mỗi bệ phóng mang bốn quả, tạo khả năng bắn loạt. 

Trong cuộc tấn công Borisoglebsk, các nguồn Ukraine đề cập đến hệ thống tên lửa Neptune bờ biển, với một số ghi nhận phiên bản tầm xa “Long Neptune”, phù hợp với khoảng cách mục tiêu và yêu cầu chính xác cao để đánh vào khu vực đỗ máy bay.

Đối thủ bị nhắm tới là tiêm kích Su-34M, phiên bản hiện đại hóa của máy bay tiêm kích-bom hai chỗ ngồi Su-34 (Fullback) do Sukhoi phát triển. 

Tiêm kích Su-34. Ảnh: Eurasia Times

Máy bay dài khoảng 23,3 mét, sải cánh 14,7 mét, chiều cao khoảng 6,4 mét, khối lượng rỗng khoảng 20-22,5 tấn và trọng lượng cất cánh tối đa lên tới 45 tấn. 

Hai động cơ tuabin phản lực AL-31FM1 (hoặc biến thể nâng cấp) cung cấp lực đẩy mạnh, giúp đạt tốc độ tối đa khoảng 1.900 km/h ở độ cao lớn và tầm hoạt động khoảng 4.000-4.500km. 

Su-34M mang theo tới 12-14 tấn vũ khí trên 12 điểm treo, bao gồm bom dẫn đường, tên lửa không đối đất và đặc biệt là bom lượn UMPK/KAB được Nga sử dụng rộng rãi để tấn công vị trí phòng thủ mà không cần bay vào vùng phòng không dày đặc. 

Phiên bản M được nâng cấp radar, hệ thống nhắm mục tiêu quang-điện tử/hồng ngoại, bộ tác chiến điện tử Khibiny cải tiến, khả năng trinh sát và tích hợp nhiều loại vũ khí dẫn đường chính xác hơn. 

Đây là nền tảng chính của không quân chiến thuật Nga để thực hiện nhiệm vụ ném bom tầm xa và hỗ trợ mặt đất.

Việc tên lửa Neptune đánh trúng nhiều Su-34M cùng lúc tại một căn cứ sâu trong lãnh thổ Nga cho thấy sự kết hợp giữa thông tin tình báo chính xác, khả năng xuyên thủng phòng không và hiệu quả của tên lửa hành trình cận âm bay thấp. 

Căn cứ Borisoglebsk không chỉ là nơi huấn luyện mà còn là điểm xuất phát của các máy bay mang bom lượn. Thiệt hại 6 chiếc, dù mức độ chính xác vẫn đang được làm rõ qua ảnh vệ tinh, tương đương với sản lượng sản xuất vài tháng của ngành công nghiệp quốc phòng Nga theo đánh giá từ phía Ukraine. 

Sự kiện này nhấn mạnh xu hướng Ukraine tự chủ hơn trong vũ khí tầm xa nội địa, giảm phụ thuộc vào hạn chế sử dụng từ đồng minh phương Tây, đồng thời buộc Nga phải tính toán lại việc bảo vệ căn cứ không quân sâu hơn. 

Cả hai hệ thống vũ khí đều phản ánh sự thích nghi công nghệ trong xung đột Nga-Ukraine kéo dài: tên lửa Neptune từ chống hạm trở thành công cụ tấn công sâu, còn tiêm kích Su-34M tiếp tục là mũi nhọn ném bom chính xác của Nga.

(Theo militarnyi.com, euromaidanpress.com, kyivpost.com, defence-blog.com, themoscowtimes.com)