Ukraine mắc kẹt trong đòn thuế quan EU nhằm vào Trung Quốc

Các cuộn thép tại Salzgitter, Đức. Ảnh: EPA/TTXVN

CEO của tập đoàn thép Metinvest (Ukraine) – ông Yuriy Ryzhenkov chia sẻ với truyền thông Anh rằng các mức thuế quan mới áp đặt lên thép nhập khẩu vào EU là "không công bằng" và được đưa ra "mà không hề cân nhắc đến tình hình thực tế tại Ukraine". Ông bày tỏ mong muốn EU sẽ dành ngoại lệ cho Ukraine để nước này có thể tiếp cận thị trường của khối.

Trong khi đó, một phát ngôn viên của Ủy ban châu Âu cho biết EU đã "cân nhắc đến tình hình khó khăn" của Ukraine khi đưa ra quyết định về chính sách thép. EU gần đây đã áp đặt hạn chế đối với hoạt động nhập khẩu thép nhằm bảo vệ nhà sản xuất thép tại các quốc gia thành viên. EU vào ngày 30/6 công bố phân bổ hạn ngạch nhập khẩu thép cho các đối tác thương mại, trong nỗ lực bảo vệ ngành sản xuất trong khối trước làn sóng thép giá rẻ và tình trạng dư thừa công suất toàn cầu ngày càng gia tăng.

Cơ chế có hiệu lực từ ngày 1/7. Theo quy định mới, EU sẽ duy trì tổng hạn ngạch nhập khẩu thép được miễn thuế ở mức 18,3 triệu tấn mỗi năm. Lượng thép nhập khẩu vượt hạn ngạch sẽ phải chịu thuế 50%, gấp đôi mức áp dụng trước đây.

Chính sách này bao gồm một số hạn ngạch dành riêng cho từng quốc gia, nhưng mục tiêu tổng thể là cắt giảm lượng thép nhập khẩu, trong bối cảnh các quốc gia thành viên đang gặp khó khăn khi phải cạnh tranh với thép giá rẻ từ những nước như Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo EU, phần lớn lượng thép dư thừa trên thế giới hiện có nguồn gốc từ Trung Quốc, gây áp lực lớn đối với các nhà sản xuất thép tại châu Âu.

Áp lực đối với thị trường thép châu Âu càng gia tăng sau khi Mỹ áp thuế 50% đối với thép nhập khẩu, khiến một phần lượng thép vốn hướng vào thị trường Mỹ chuyển sang EU.

Mặc dù EU và Ukraine đã có hiệp định thương mại tự do (FTA) nhưng không thể ngăn cản EU áp dụng các biện pháp bảo hộ thương mại riêng biệt. Ông Ryzhenkov cho biết: "Ukraine bị gộp chung vào các biện pháp đó mà không hề cân nhắc đến tình hình thực tế mà Kiev đang phải đối mặt".

Mặc dù EU và Ukraine đã ký hiệp định thương mại tự do (FTA) nhưng thỏa thuận này không ngăn cản EU áp dụng các biện pháp bảo hộ thương mại riêng biệt.

Ông Ryzhenkov cho rằng Ukraine đã bị xếp chung vào diện áp dụng các biện pháp này mà không tính đến tình cảnh hiện nay liên quan đến xung đột với Nga. Ông lưu ý: “Tôi cho rằng việc Ukraine bị đối xử giống như tất cả các nước xuất khẩu khác vào EU là không công bằng”.

Ngành thép Ukraine ước tính kim ngạch xuất khẩu thép sang EU cuối cùng có thể giảm khoảng 50–60%.

EU cho biết hạn ngạch thép dành riêng cho Ukraine đảm bảo cho hoạt động xuất khẩu sản phẩm này, nhưng thừa nhận rằng hạn ngạch đó ở "mức thấp hơn so với những năm trước".

Các sản phẩm thép là nền tảng trong nền kinh tế Ukraine. Trước khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát vào năm 2022, ngành luyện kim và khai khoáng đóng góp khoảng 10% thu nhập quốc dân và chiếm một phần ba kim ngạch xuất khẩu của Ukraine.

EU là khách hàng lớn nhất của ngành thép Ukraine. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này đã chịu thiệt hại nặng nề do xung đột. Tất cả các nhà máy thép tại Ukraine đều từng bị ném bom vào những thời điểm khác nhau kể từ khi xung đột bùng phát năm 2022.

Ông Ryzhenkov cho biết các cuộc tấn công đã "gia tăng đáng kể trong thời gian gần đây". Theo ông, vào một thời điểm trong tháng 9, lần đầu tiên sau khoảng 150 năm, Ukraine đã "không sản xuất nổi dù chỉ một tấn thép".