Ukraine: Thỏa thuận ngừng tấn công cơ sở năng lượng vẫn bị vi phạm

Nga tiếp tục tập kích hạ tầng năng lượng

Hình ảnh cơ sở của Naftogaz của Ukraine bốc cháy sau các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái và tên lửa hồi tháng 8/2026. Ảnh: ukrpohliad.org

Ukraine ngày 12/10 cáo buộc Nga tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của nước này, bất chấp tuyên bố của ông Trump một ngày trước đó về thỏa thuận ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng giữa hai bên.

Theo Văn phòng Công tố khu vực Kharkiv, miền Đông Bắc Ukraine, lực lượng Nga đã tấn công một cơ sở năng lượng ở vùng ngoại ô thành phố. Trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev hoan nghênh sáng kiến của ông Trump, nhưng các cuộc tập kích nhằm vào hạ tầng năng lượng tại thủ đô Kiev và Kharkiv vẫn tiếp diễn.

Trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 11/10, ông Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng có hiệu lực ngay lập tức, đồng thời cảnh báo các bên không được vi phạm. Tuy nhiên, ông không công bố chi tiết về phạm vi, thời hạn hay cơ chế giám sát thỏa thuận.

Đây không phải lần đầu Tổng thống Mỹ đề cập vấn đề này. Trong bài đăng ngày 14/9, ông cũng tuyên bố Nga và Ukraine đã nhất trí không tấn công hạ tầng năng lượng của nhau, nhưng không đưa ra thông tin cụ thể và thỏa thuận khi đó không tạo ra thay đổi rõ rệt.

Nga thường xuyên tập kích các cơ sở năng lượng Ukraine nhằm cắt nguồn điện, hệ thống sưởi và nước sinh hoạt của người dân, qua đó làm suy giảm ý chí kháng cự trước chiến dịch quân sự của Moskva. Kiev mô tả chiến thuật này là biến mùa đông thành vũ khí, khi thời tiết lạnh giá khiến các cuộc tấn công vào hạ tầng thiết yếu gây hậu quả nghiêm trọng hơn.

Ukraine cũng tập kích các mục tiêu năng lượng của Nga, trong đó có nhà máy lọc dầu nằm sâu trong lãnh thổ đối phương. Ông Zelensky tuyên bố Kiev sẵn sàng ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga nếu Moskva chấm dứt các cuộc tập kích vào hệ thống năng lượng Ukraine, đồng thời kêu gọi ông Trump gây sức ép để Điện Kremlin chấp nhận đề xuất.

Moskva chưa bình luận về thỏa thuận ngừng bắn năng lượng mà Tổng thống Mỹ công bố.

EU hoài nghi khả năng thực thi thỏa thuận

Liên minh châu Âu (EU) hoan nghênh triển vọng tạm dừng các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng Ukraine khi mùa đông đang đến gần. Tuy nhiên, bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của EU, cho rằng chưa có dấu hiệu cho thấy Nga sẽ tuân thủ thỏa thuận.

“Chúng ta vẫn chưa thấy Nga cam kết thực hiện điều đó”, bà Kallas phát biểu ngày 12/10 tại cuộc họp các ngoại trưởng EU ở Luxembourg. Bà cũng bày tỏ mong muốn lệnh ngừng bắn phải bao gồm việc chấm dứt sát hại người dân, thay vì chỉ bảo vệ các cơ sở năng lượng.

Bà Kallas nhấn mạnh châu Âu cần tiếp tục hỗ trợ Ukraine phòng thủ, đồng thời cho rằng Moskva phải chịu sức ép để chấm dứt chiến sự.

Những tuyên bố này được đưa ra sau khi ông Trump thông báo đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 9/10 về việc Mỹ mua dầu diesel từ Nga nhằm ứng phó giá nhiên liệu tăng cao trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Thỏa thuận khiến giới chức Ukraine và châu Âu lo ngại doanh thu năng lượng có thể giúp Nga tiếp tục tài trợ cho chiến dịch quân sự. Một số ngoại trưởng EU cũng nghi ngờ động thái này có thể giúp giảm giá nhiên liệu, cho rằng nó liên quan nhiều hơn đến tình hình chính trị nội bộ Mỹ.

Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna nhận định thỏa thuận khó tạo ra thay đổi đáng kể đối với giá nhiên liệu.

Bà Kallas đồng thời phản bác phát biểu của ông Trump hôm 10/10 rằng Ukraine cần có tổng thống mới và ông Zelensky chưa làm đủ để chấm dứt chiến tranh. Theo bà, Ukraine chưa nên tổ chức bầu cử khi chưa đạt được lệnh ngừng bắn.

Các cuộc tập kích

Không quân Ukraine ngày 12/10 cho biết lực lượng phòng không đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 89 trong tổng số 121 UAV Nga triển khai trong đêm. Đợt tập kích còn có một tên lửa Kh-59 và 76 UAV kiểu Shahed sử dụng động cơ phản lực. Các cuộc tấn công được ghi nhận tại 15 địa điểm, trong khi mảnh vỡ UAV rơi xuống bốn nơi khác.

Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn 151 UAV Ukraine trên lãnh thổ Nga, bán đảo Crimea mà Moskva sáp nhập trái phép và vùng biển Biển Đen.

Cơ quan này cũng cho biết lực lượng Nga đã dùng UAV tấn công các cơ sở cảng tại Ukraine và một tàu chở hàng rời đang trên đường tới thành phố Odessa, với cáo buộc con tàu vận chuyển hàng quân sự.

Các diễn biến mới cho thấy tuyên bố ngừng bắn năng lượng của ông Trump chưa giúp giảm rõ rệt giao tranh. Khi mùa đông đến gần, nguy cơ gián đoạn điện, sưởi ấm và các dịch vụ thiết yếu tiếp tục là thách thức đối với Ukraine, trong khi những bất đồng về điều kiện ngừng bắn vẫn chưa được giải quyết.