Thủ tướng Netanyahu đối mặt bài toán khó trước cuộc bầu cử Quốc hội Israel

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: IRNA/TTXVN

Trong khi đảng Likud của ông cạnh tranh quyết liệt với đảng Yashar của cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot, khả năng hình thành liên minh sau bầu cử đang trở thành yếu tố quyết định cục diện chính trị Israel.

Theo các nguồn tin trong đảng Likud, dù công khai đặt mục tiêu giành ít nhất 61 ghế trong Quốc hội gồm 120 thành viên, một số quan chức đảng này trên thực tế đang tính đến kịch bản khiêm tốn hơn, với khoảng 55-56 ghế cho khối ủng hộ ông Netanyahu.

Kết quả này có thể chưa đủ để thành lập chính phủ, nhưng vẫn giúp phe của Thủ tướng Netanyahu ngăn các đối thủ tập hợp được liên minh cầm quyền.

Theo đánh giá của những quan chức trên, nếu khối của ông Netanyahu giành được 55-56 ghế, các đảng đối lập sẽ phải tìm kiếm sự ủng hộ rộng rãi hơn từ các đảng Arập để đạt ngưỡng 61 ghế.

Trong trường hợp đối thủ không thể hình thành chính phủ, Israel có thể phải tổ chức bầu cử lần nữa hoặc chứng kiến những cuộc thương lượng nhằm thu hút một đối tác từ phe đối lập sang liên minh với Likud.

Đây là một tính toán cho thấy chiến lược của ông Netanyahu không chỉ tập trung vào việc giành đa số tuyệt đối, mà còn nhằm ngăn đối thủ nắm quyền.

Trong các kịch bản được đề cập, cựu Thủ tướng Naftali Bennett được một số quan chức Likud xem là đối tác tiềm năng nếu ông Netanyahu cần mở rộng liên minh.

Theo nguồn tin của báo The Jerusalem Post, phương án mà Likud tính đến là thu hút ông Bennett tham gia chính phủ do ông Netanyahu lãnh đạo, nhưng không bao gồm đảng Yesh Atid của chính trị gia đối lập Yair Lapid.

Các quan chức Likud cho rằng việc phải tổ chức thêm một cuộc bầu cử có thể gây bất lợi cho ông Bennett, qua đó khiến thỏa thuận với ông Netanyahu trở nên hấp dẫn hơn. Dù vậy, các nguồn tin nhấn mạnh chưa có cuộc đàm phán nào giữa đại diện của Thủ tướng Netanyahu với ông Bennett hoặc những người thân cận.

Đáng chú ý, tại một hội nghị chính trị ngày 11/10, ông Bennett tuyên bố ông Netanyahu có thể giữ chức bộ trưởng trong chính phủ do mình lãnh đạo nếu chấp nhận các nguyên tắc của phe đối lập, gồm thành lập ủy ban điều tra cấp nhà nước về vụ tấn công ngày 7/10/2023, thực hiện nghĩa vụ quân sự phổ quát và xây dựng hiến pháp cho Israel.

Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, ông Bennett đã rút lại phát biểu, khẳng định đây là nhận xét mang tính châm biếm nhằm nhấn mạnh những bất đồng sâu sắc với ông Netanyahu, đồng thời tuyên bố sẽ không tham gia bất kỳ chính phủ nào cùng Thủ tướng đương nhiệm.

Ông Bennett cũng chỉ trích cách xử lý vấn đề nghĩa vụ quân sự của cộng đồng Do Thái chính thống (Haredi), cho rằng các đảng theo chủ nghĩa Phục quốc Do Thái trong liên minh cầm quyền phải chịu trách nhiệm về việc nhượng bộ các đảng Haredi. Đây là vấn đề nhạy cảm, có thể tác động đáng kể đến khả năng hình thành liên minh sau bầu cử.

Trong khi đó, một số quan chức Likud cho rằng việc đối thủ không thể thành lập chính phủ sau cuộc bầu cử sắp tới cũng có thể làm suy yếu vị thế của ông Gadi Eisenkot, người đang nổi lên như một ứng cử viên hàng đầu của phe muốn thay thế ông Netanyahu.

Các cuộc thăm dò được công bố trong những ngày 11-12/10 cho thấy cuộc đua vẫn chưa ngã ngũ. Theo khảo sát của đài KAN được công bố tối 11/10, đảng Yashar của ông Eisenkot có thể giành 22 ghế, đứng đầu trong số các đảng riêng lẻ, so với 20 ghế của Likud. Đảng B’Yachad của ông Bennett đứng thứ ba với 12 ghế.

Khảo sát này dự báo khối của ông Netanyahu giành 53 ghế, trong khi khối của ông Eisenkot có 50 ghế; các đảng Arập nằm ngoài hai khối đạt tổng cộng 12 ghế. Như vậy, cả hai phía đều còn cách xa ngưỡng 61 ghế cần thiết để thành lập chính phủ.

Các khảo sát khác cũng đưa ra những kết quả khác nhau. Thăm dò của Kênh 13 cho thấy Likud và Yashar cùng đạt 20 ghế, trong khi khối của ông Netanyahu có 55 ghế và khối của ông Eisenkot có 50 ghế.

Ngược lại, khảo sát của Kênh 12 đặt Yashar ở mức 23 ghế, Likud 21 ghế; phe đối lập theo cách phân nhóm của cuộc thăm dò này có 54 ghế, so với 49 ghế của liên minh cầm quyền, chưa tính 13 ghế của các đảng Arập.

Sự khác biệt giữa các kết quả cho thấy cán cân quyền lực vẫn rất mong manh. Đặc biệt, những đảng nhỏ đang ở sát ngưỡng tối thiểu để được phân bổ ghế có thể làm thay đổi đáng kể tương quan giữa hai phe. Nếu một đảng không vượt qua ngưỡng này, số phiếu dành cho đảng đó sẽ không chuyển trực tiếp thành ghế trong Quốc hội, qua đó ảnh hưởng đến khả năng hình thành liên minh.

Khảo sát của KAN còn cho thấy 30% số người được hỏi chưa quyết định lựa chọn đảng nào, trong khi 21% cân nhắc không đi bỏ phiếu. Khoảng 26% cho biết có thể chuyển sang bỏ phiếu cho một đảng thuộc phe khác với phe mà họ ủng hộ trong cuộc bầu cử trước. Những con số này cho thấy dư địa vận động cử tri vẫn còn đáng kể trong giai đoạn nước rút.

Một diễn biến đáng chú ý khác là có tới 54% số người được hỏi trong khảo sát của KAN ủng hộ tổ chức tranh luận trực tiếp trên truyền hình giữa ông Netanyahu và ông Eisenkot trước ngày bầu cử. Tỷ lệ này đạt 80% trong nhóm dự định bỏ phiếu cho Yashar, nhưng chỉ ở mức 38% trong nhóm cử tri Likud.

Điều đó phản ánh sự quan tâm của cử tri đối với việc các ứng cử viên trực tiếp giải trình về những vấn đề an ninh, quản trị và tương lai đất nước. Tuy nhiên, lợi thế về số ghế của một đảng riêng lẻ không đồng nghĩa với khả năng thành lập chính phủ, bởi kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào quan hệ giữa các đảng và những thỏa hiệp sau bầu cử.

Trong khoảng thời gian còn lại, ông Netanyahu cần vừa củng cố lực lượng cử tri truyền thống, vừa tìm cách bảo đảm các đối tác liên minh không mất ghế hoặc chuyển hướng. Trong khi đó, ông Eisenkot và các lực lượng đối lập phải chứng minh rằng họ không chỉ có khả năng cạnh tranh với Likud, mà còn đủ sức tập hợp một liên minh ổn định.

Vì vậy, cuộc bầu cử ngày 27/10 có thể không chỉ là cuộc đua giành vị trí dẫn đầu giữa ông Netanyahu và ông Eisenkot, mà còn là phép thử đối với khả năng tái cấu trúc các liên minh chính trị tại Israel.

Nếu không phe nào đạt được đa số, các cuộc thương lượng sau bầu cử, đặc biệt là lựa chọn của ông Bennett và lập trường của các đảng Arập, có thể quyết định liệu ông Netanyahu tiếp tục cầm quyền hay Israel lại phải đối mặt với cuộc bầu cử mới.