Ứng dụng công nghệ số trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn

Động lực nâng tầm nghệ thuật biểu diễn

Trong xu thế phát triển chung của toàn xã hội, nghệ thuật biểu diễn đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ mạnh mẽ. Đây không chỉ là giải pháp để thích ứng mà còn là chìa khóa quan trọng để nâng cao chất lượng nghệ thuật, lan tỏa giá trị văn hóa và thu hút công chúng trong thời kỳ mới.

Tổng biên tập Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật Hoàng Hà phát biểu đề dẫn tọa đàm

Phát biểu đề dẫn tọa đàm, Tổng biên tập Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật Hoàng Hà cho biết, nghệ thuật biểu diễn đã được xác định là một trong 10 ngành công nghiệp văn hóa, khẳng định vị thế quan trọng trong sự phát triển đất nước. Thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cùng Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, ngành nghệ thuật biểu diễn đang chủ động thích ứng với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo nhà báo Hoàng Hà, tiến trình chuyển đổi số đã thay đổi toàn diện phương thức sáng tạo và tư duy quản lý của các đơn vị nghệ thuật. Không chỉ dừng lại ở việc bán vé qua mạng hay quảng bá trên mạng xã hội, nhiều chương trình nghệ thuật hiện nay đã ứng dụng các công nghệ hiện đại như thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ 3D mapping cùng hệ thống âm thanh, ánh sáng tiên tiến.

Toàn cảnh tọa đàm

"Đặc biệt, các chương trình thực cảnh được đầu tư công phu gắn với phát triển du lịch như Tinh hoa Bắc Bộ hay Ký ức Hội An đã tạo tiếng vang lớn, giúp các đơn vị nâng cao nguồn thu để tái đầu tư vở diễn", Tổng biên tập Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật dẫn chứng.

Tuy nhiên, quá trình này vẫn còn đối mặt với nhiều rào cản như khó khăn về kinh phí đầu tư, thiếu trang thiết bị đạt chuẩn quốc tế, nguồn nhân lực chưa bắt kịp yêu cầu, cũng như các cơ sở đào tạo chưa chú trọng đúng mức đến các môn học kỹ xảo công nghệ và sân khấu số.

Bên cạnh đó, chính sách xã hội hóa chưa tạo đủ động lực mạnh mẽ để thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp và các nghệ sĩ, đơn vị nghệ thuật.

Kết hợp hiệu quả giữa công nghệ và bản sắc

Tại tọa đàm, các đại biểu, đạo diễn và chuyên gia công nghệ đã tập trung thảo luận về cách thức lựa chọn công nghệ phù hợp với từng loại hình nghệ thuật; tác động của công nghệ đến ngôn ngữ sân khấu, phương thức kể chuyện và trải nghiệm của khán giả.

Bài toán đặt ra là làm thế nào để khai thác chất liệu văn hóa, hình tượng và câu chuyện Việt Nam bằng phương tiện số nhưng vẫn bảo đảm giữ nguyên tinh thần, giá trị tác phẩm và bản sắc văn hóa truyền thống.

Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, NSND Tống Toàn Thắng chia sẻ tại tọa đàm

Từ thực tiễn, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, NSND Tống Toàn Thắng cho biết, thành công của các vở diễn ra mắt gần đây như Sơn thần thủy quái hay Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ đã mở ra hướng đi mới đầy triển vọng. "Việc khéo léo đưa công nghệ vào để tạo dựng cảnh trí không chỉ giúp các vở diễn hoành tráng, hấp dẫn hơn mà còn mang lại nguồn cảm hứng dồi dào cho nghệ sĩ trong quá trình biểu diễn".

Trong khi đó, theo ông Lê Anh Dũng, Giám đốc VTC Cloud hạ tầng, Tổng Công ty VTC, công nghệ không thể thay thế được nghệ sĩ. Tuy nhiên, đây là chất xúc tác giúp nghệ sĩ thăng hoa hơn trên sân khấu, đồng thời thúc đẩy cảm xúc và nâng cao trải nghiệm cho khán giả trong không gian nghệ thuật.

"Nếu không chủ động ứng dụng công nghệ, các đơn vị nghệ thuật chắc chắn sẽ bị tụt hậu và dần mất thị phần", ông Lê Anh Dũng nói.

Các đại biểu tại tọa đàm

Các đại biểu cũng cho rằng trong bối cảnh đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại và bản sắc văn hóa truyền thống đang trở thành chìa khóa chiến lược để nghệ thuật biểu diễn bứt phá. Công nghệ tiên tiến không làm mai một hồn cốt truyền thống, mà đóng vai trò tôn vinh các giá trị di sản.

Khi được đầu tư bài bản và đúng tầm, công nghệ giúp kiến tạo không gian thị giác, gia tăng trải nghiệm cảm xúc chân thực cho khán giả. Những mô hình thành công từ các chương trình thực cảnh quy mô hay các vở diễn mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc gần đây đã minh chứng rõ nét: khi công nghệ hiện đại nâng đỡ chất liệu truyền thống, các sản phẩm nghệ thuật không chỉ giữ gìn trọn vẹn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn tạo tiếng vang lớn, thu hút khách du lịch cũng như phát triển kinh tế đất nước.