Ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành hồ đập

Theo dõi dữ liệu quan trắc và hình ảnh camera giám sát phục vụ vận hành tại hồ Chiềng Dong.

Chỉ với vài thao tác trên máy tính, anh Lừ Văn Quyến, cán bộ vận hành Cụm hồ chứa nước bản Mòng, phường Chiềng Cơi, có thể theo dõi lượng mưa trên lưu vực, mực nước hồ và các thông số phục vụ vận hành. Dữ liệu quan trắc được cập nhật trên màn hình, đồng thời lưu trữ để tra cứu, đối chiếu khi cần. Anh Quyến cho biết: Trước đây, muốn nắm các thông số, chúng tôi phải đến từng vị trí đo để kiểm tra, ghi chép. Hiện nay, số liệu được cập nhật lên bảng điện tử, giúp giảm thời gian thu thập thông tin. Khi phát hiện biến động bất thường, chúng tôi chủ động kiểm tra, báo cáo để có phương án xử lý.

Hồ chứa nước bản Mòng có dung tích gần 10,2 triệu m³, đảm nhiệm điều tiết nguồn nước, cung cấp nước tưới và nước sinh hoạt cho các phường khu vực trung tâm tỉnh. Công trình được trang bị trạm đo mưa tự động, camera giám sát và hệ thống lưu trữ dữ liệu kỹ thuật số. Các thông số quan trắc có thể trích xuất theo giờ, ngày, tháng, giúp cán bộ đánh giá diễn biến nguồn nước, đối chiếu với tình hình thực tế để phục vụ công tác vận hành.

Tại thời điểm ghi nhận, hồ tích trữ khoảng 5 triệu m³ nước. Trên cơ sở lượng nước hiện có và nhu cầu sử dụng, đơn vị quản lý tính toán phương án điều tiết theo quy trình được phê duyệt. Bên cạnh theo dõi dữ liệu trên hệ thống, cán bộ duy trì kiểm tra thực tế, bảo dưỡng thiết bị, bảo đảm các hạng mục công trình hoạt động ổn định. Anh Bùi Nam Hưng, Phó Trưởng Chi nhánh Thủy lợi số 5, Trưởng Cụm hồ chứa nước bản Mòng, thông tin: Hệ thống quan trắc giúp đơn vị nắm bắt diễn biến nguồn nước, có thêm căn cứ xây dựng phương án vận hành. Việc lưu trữ số liệu cũng thuận lợi cho tổng hợp, báo cáo và đánh giá hoạt động hồ chứa.

Cán bộ vận hành Cụm hồ chứa nước bản Mòng kiểm tra hệ thống tủ điều khiển thiết bị vận hành hồ chứa.

Còn tại hồ Chiềng Dong, xã Chiềng Mai, việc khai thác thông tin quan trắc còn gắn với nhiệm vụ cấp nước cho vùng sản xuất nông nghiệp thuộc hệ thống thủy lợi Nà Sản. Hồ cung cấp nước tưới cho khoảng 1.450 ha đất sản xuất và phục vụ cấp nước sinh hoạt và nuôi trồng thủy sản. Hồ Chiềng Dong được trang bị trạm đo mưa tự động, camera giám sát và thiết bị hiển thị thông tin quan trắc. Số liệu lượng mưa trên lưu vực và mực nước hồ được cán bộ theo dõi, kết hợp với nhu cầu tưới của vùng sản xuất để tính toán lượng nước cấp qua hệ thống kênh dẫn.

Ông Bùi Doanh Sơn, Cụm trưởng Cụm hồ Chiềng Dong, cho biết: Trong những thời điểm nhu cầu tưới tăng, việc nắm bắt nguồn nước hiện có giúp đơn vị chủ động bố trí phương án cấp nước, hạn chế tình trạng thiếu nước cục bộ. Ngược lại, khi có mưa, thông tin quan trắc là cơ sở để xem xét điều chỉnh phương án vận hành phù hợp với điều kiện thực tế, tránh để xảy ra tình trạng ngập úng.

Toàn tỉnh hiện có 112 hồ chứa, 132 đập dâng và 2.405 công trình thủy lợi, phân bố trên nhiều địa bàn, trong đó có những công trình ở khu vực địa hình phức tạp. Đến nay, 86 đập, hồ chứa được lắp đặt thiết bị quan trắc. Trong số các công trình do Công ty TNHH MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La quản lý có 27 hồ chứa được trang bị thiết bị quan trắc khí tượng thủy văn chuyên dùng, 6 hồ được đầu tư hệ thống giám sát, vận hành tự động. Việc ứng dụng công nghệ góp phần nâng cao khả năng theo dõi, quản lý công trình, nhất là những hồ chứa có phạm vi cấp nước rộng.

Cán bộ vận hành Cụm hồ chứa nước bản Mòng kiểm tra các thông số trên bảng điện tử.

Dữ liệu quan trắc còn hỗ trợ quản lý tổng thể hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh. Thông tin được truyền, tổng hợp qua hệ thống kết nối, giúp cơ quan chuyên môn theo dõi diễn biến nguồn nước, đánh giá khả năng cấp nước và tham mưu phương án điều hành. Ông Lê Sỹ Tuyến, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước, Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Thiết bị quan trắc, giám sát giúp nâng cao hiệu quả theo dõi nguồn nước, phục vụ quản lý và chỉ đạo vận hành công trình. Chi cục tiếp tục rà soát hiện trạng hồ chứa, đánh giá hiệu quả thiết bị đã đầu tư để tham mưu bổ sung tại những công trình cần thiết, đồng thời hướng dẫn các đơn vị khai thác dữ liệu hiệu quả hơn.

Cùng với đầu tư thiết bị, các đơn vị thủy lợi quan tâm duy trì hoạt động ổn định của hệ thống quan trắc, bảo đảm nguồn điện, đường truyền và bảo dưỡng định kỳ. Cán bộ vận hành được yêu cầu khai thác thông tin phù hợp với đặc điểm từng công trình, kết hợp dữ liệu từ thiết bị với kiểm tra thực tế, bảo đảm việc điều tiết nguồn nước tuân thủ quy trình được phê duyệt.

Việc ứng dụng công nghệ giúp các đơn vị thủy lợi chuyển từ theo dõi, ghi chép thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu được cập nhật thường xuyên. Đây là cơ sở nâng cao chất lượng vận hành hồ chứa, sử dụng hiệu quả nguồn nước, đáp ứng yêu cầu phục vụ sản xuất, sinh hoạt và bảo đảm an toàn công trình.