Ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm trong sản xuất nông nghiệp

Áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước trong sản xuất dưa Kim Hoàng hậu tại xã Nga Thắng.

Khu Đồng Thượng, tổ dân phố Tào Sơn, phường Ngọc Sơn là vùng đất pha cát, quanh năm khó khăn về nước tưới nên việc sản xuất nông nghiệp của người dân không thuận lợi, hiệu quả kinh tế thấp. Nhiều thửa ruộng người dân đã bỏ hoang, không canh tác. Nhận thấy tiềm năng về đất đai đang bị lãng phí, với tình yêu tha thiết với nông nghiệp, nhất là nông nghiệp “sạch”, hiện đại, anh Lê Đình Hà, Chủ tịch HĐQT HTX Nông nghiệp công nghệ cao Global Group đã huy động nguồn lực, tích tụ, tập trung 60ha đất, ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất. Nhiều loại cây trồng đã được thử nghiệm, như: bí xanh, chuối tiêu hồng, rau màu... song do khó khăn về nguồn nước nên năng suất và hiệu quả kinh tế không được như kỳ vọng.

Anh Hà cho biết: “Với một vùng đất khó về nguồn nước như khu Đồng Thượng, ngoài việc chủ động được nguồn nước thì phải khai thác, sử dụng nước hiệu quả mới tiết kiệm được chi phí, phát huy được hiệu quả sản xuất. Do đó, chúng tôi đầu tư hàng tỷ đồng để lắp đặt hệ thống tưới nước nhỏ giọt đến từng luống cây trồng, tưới nước chủ động theo lịch. Vì vậy chỉ cần vận hành hệ thống trong vòng một giờ, toàn bộ diện tích đất đều được tưới nước vừa đủ, tạo độ ẩm ổn định trong đất và đảm bảo dinh dưỡng được hấp thu hiệu quả hơn”.

Một điểm nổi bật của hệ thống này là khả năng kết hợp tưới nước và bón phân cùng lúc. Phân bón được pha loãng trong nước, cho vào bình chứa, sau đó dẫn trực tiếp tới gốc cây thông qua hệ thống tưới. Cách làm này không chỉ giúp tiết kiệm phân bón (giảm đến 30% so với cách bón truyền thống) mà còn hạn chế tình trạng phân rơi vãi, gây lãng phí và ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, phương pháp này tưới tập trung tại gốc nên có tác động trực tiếp, hiệu quả đến chất lượng củ, quả, góp phần nâng cao năng suất, sản lượng cây trồng. Đặc biệt, với hệ thống tưới tiết kiệm, công lao động giảm đến 80% khi người dân có thể chủ động tưới vào bất cứ thời điểm nào trong ngày mà không cần nhiều nhân lực hỗ trợ. Đồng thời, hệ thống cũng cho phép điều chỉnh linh hoạt vùng tưới, lượng nước và thời gian tưới theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

Tại xã Hồ Vương, gia đình bà Mai Thị Cương, thôn Hải Tiến là môt trong những hộ tiên phong ứng dụng công nghệ tưới nước tiết kiệm và sản xuất nông nghiệp trong nhà màng, nhà lưới. Với 1.000m2 nhà lưới, gia đình bà không chỉ lắp đặt đường ống tưới nhỏ giọt công nghệ Israel mà còn tích hợp thêm hệ thống cảm biến đo nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, từ đó hệ thống có thể tự động điều chỉnh chế độ tưới phù hợp với nhu cầu phát triển của cây trồng theo từng thời điểm. Cùng với đó, hệ thống tưới được kết nối với điện thoại thông minh, nên có thể điều khiển vận hành tưới nước từ xa, ở bất cứ đâu có internet. Bà Cương cho biết: “Hệ thống tự động tưới không chỉ giúp người nông dân tiết kiệm thời gian, công sức, mà còn đảm bảo cây trồng được chăm sóc đúng kỹ thuật và đúng thời điểm. Nhờ đó, năng suất, hiệu quả kinh tế vượt trội so với sản xuất truyền thống”.

Diện tích sản xuất của HTX nông nghiệp công nghệ cao Global Group tại phường Ngọc Sơn được đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm nước.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, các doanh nghiệp, HTX, người dân trên địa bàn tỉnh đã áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm, như: phun, tưới nhỏ giọt, tưới thấm, tưới ngầm cục bộ, tưới ướt khô xen kẽ... đối với các loại cây trồng. Tính đến tháng 5/2026, diện tích sản xuất nông nghiệp được ứng dụng, chuyển giao công nghệ tưới nước tiết kiệm trên toàn tỉnh đạt khoảng 40.000ha. Trong đó, diện tích lúa 20.135ha, rau màu 13.720ha, cây ăn quả và các loại cây trồng khác 6.145ha. Thông qua tưới tiết kiệm nước, giúp giảm công lao động tưới, chăm sóc cây trồng từ 70 đến 80%, lượng nước tiết kiệm từ 60 đến 80%, nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập từ 20 đến 40% so với sản xuất truyền thống. Công nghệ này không chỉ mang lại giá trị về kinh tế mà còn góp phần quan trọng trong bảo vệ môi trường, hạn chế xói mòn đất và chống ô nhiễm nguồn nước nhờ kiểm soát lượng nước tưới, phân bón hợp lý. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp công nghệ cao.

Mặc dù hiệu quả kinh tế và tính ưu việt của tưới tiết kiệm nước đã được khẳng định, song, rào cản lớn nhất hiện nay là chi phí đầu tư ban đầu khá cao, dao động từ 100 - 200 triệu đồng/ha, vượt quá khả năng tài chính của nhiều hộ nông dân nhỏ lẻ. Do đó, để nhân rộng diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, ngành nông nghiệp và các địa phương đã, đang vận dụng linh hoạt các cơ chế, chính sách, chương trình, đề án để hỗ trợ người dân có thêm kinh phí đầu tư, ứng dụng hiệu quả công nghệ tưới tiết kiệm vào sản xuất. Cùng với đó, các địa phương cũng đang tuyên truyền, giới thiệu những mô hình áp dụng hiệu quả công nghệ tưới tiết kiệm để nhân rộng trong Nhân dân. Từ đó, góp phần thúc đẩy hình thành tư duy sản xuất nông nghiệp hiện đại, thông minh giá trị kinh tế cao trên địa bàn tỉnh.