UNICEF đề xuất các khuyến nghị xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em toàn diện tại Việt Nam

Hoàn thiện thể chế, tăng cường nguồn lực và hệ thống dữ liệu

Theo báo cáo của UNICEF, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. Trong đó, cần xác định trẻ em là người dưới 18 tuổi, bổ sung quy định về báo cáo bắt buộc đối với các trường hợp bạo lực, xâm hại trẻ em, đồng thời củng cố cơ chế phối hợp liên ngành.

UNICEF cho rằng quá trình cải cách hiện nay là thời điểm thuận lợi để làm rõ vai trò chủ trì của Bộ Y tế trong quản lý nhà nước về bảo vệ trẻ em; xác định mô hình tổ chức hệ thống bảo vệ trẻ em từ trung ương đến cấp xã cũng như quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức tham gia công tác này.

Theo đánh giá của UNICEF, hiện nay các quy định về phòng, chống bạo lực đối với trẻ em, phòng, chống bạo lực gia đình và phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới vẫn do nhiều bộ quản lý, trong khi cơ chế phối hợp chưa thực sự hiệu quả. Đặc biệt, nhóm thanh thiếu niên từ 16 đến dưới 18 tuổi vẫn còn khoảng trống pháp lý khi không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Trẻ em hiện hành.

Ảnh: UNICEF Viet Nam

Bên cạnh đó, UNICEF nhấn mạnh bảo đảm nguồn lực tài chính và nhân lực là điều kiện tiên quyết để hệ thống bảo vệ trẻ em vận hành hiệu quả. Tổ chức này đề xuất Chính phủ xây dựng các dòng ngân sách riêng, ổn định và có thể dự báo cho công tác bảo vệ trẻ em ở cả trung ương và địa phương; đồng thời bảo đảm đủ nhân lực, nhất là tại cấp xã - tuyến đầu trong công tác bảo vệ trẻ em sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Một khuyến nghị quan trọng khác là tăng cường hệ thống dữ liệu và bằng chứng phục vụ hoạch định chính sách. UNICEF đề xuất Việt Nam sớm triển khai Khảo sát quốc gia về bạo lực đối với trẻ em nhằm có số liệu tin cậy về quy mô, mức độ của vấn đề. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống quản lý thông tin bảo vệ trẻ em tích hợp trên phạm vi toàn quốc, áp dụng quản lý ca và thiết lập khung giám sát, đánh giá theo kết quả để nâng cao hiệu quả quản trị.

Xây dựng đội ngũ cán bộ bảo vệ trẻ em chuyên nghiệp

Theo UNICEF, nguồn nhân lực là yếu tố quyết định chất lượng của hệ thống bảo vệ trẻ em. Vì vậy, Chính phủ cần xây dựng đội ngũ cán bộ bảo vệ trẻ em chuyên nghiệp dưới sự điều phối của Bộ Y tế, với các tiêu chuẩn rõ ràng về năng lực, đào tạo, giám sát và lộ trình nghề nghiệp.

UNICEF cũng đề xuất công nhận nhân viên công tác xã hội là lực lượng chuyên nghiệp, làm việc toàn thời gian và được cấp chứng chỉ hành nghề; đồng thời bố trí các vị trí chuyên trách về bảo vệ trẻ em tại địa phương và các cơ sở cung cấp dịch vụ. Bên cạnh đó, giáo viên, nhân viên y tế, lực lượng công an và cộng tác viên cộng đồng cần được trang bị đầy đủ kỹ năng để phát hiện sớm các nguy cơ và phối hợp xử lý kịp thời.

Về hệ thống dịch vụ, UNICEF khuyến nghị Việt Nam chuyển từ mô hình cung cấp dịch vụ phân tán sang hệ thống tích hợp, lấy trẻ em làm trung tâm. Các Trung tâm Công tác xã hội cấp tỉnh cần được xác định là đầu mối điều phối chính; đồng thời mở rộng mô hình "một cửa thân thiện với trẻ em", ưu tiên triển khai tại các bệnh viện và cơ sở y tế có nhu cầu cao. Cùng với đó là xây dựng Gói dịch vụ bảo vệ trẻ em tối thiểu nhằm bảo đảm mọi trẻ em đều được tiếp cận bình đẳng với các dịch vụ phòng ngừa, phát hiện, can thiệp và phục hồi.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, UNICEF cho rằng Việt Nam cần đẩy nhanh việc hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng với quyết tâm tương xứng với chiến lược phát triển kinh tế số.

Khuyến nghị cuối cùng của UNICEF là tăng cường các biện pháp phòng ngừa từ sớm thông qua phát triển các chương trình nuôi dạy con tích cực. Hoạt động hỗ trợ cha mẹ cần được lồng ghép vào hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, giáo dục và các dịch vụ xã hội, đồng thời ưu tiên các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, gia đình di cư, hộ đơn thân và gia đình có trẻ em khuyết tật.

UNICEF khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam và hệ thống Liên Hợp Quốc trong quá trình xây dựng một hệ thống bảo vệ trẻ em hiện đại, thống nhất và hiệu quả hơn.