Ưu đãi cho dự án du lịch "nghìn tỷ": Phải đem lại lợi ích thực chất cho người dân

Đánh giá hiệu quả tương xứng với ưu đãi tăng thêm

Góp ý về chính sách ưu đãi, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị rà soát, làm rõ phần ưu đãi tăng thêm về thuế, tiền thuê đất so với hiện hành và hiệu quả dự kiến về thu hút đầu tư, phát triển sản phẩm du lịch.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu.

Trong nhóm các dự án ưu đãi, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị hết sức cân nhắc nhóm dự án động lực mang tính chiến lược với nhiều chính sách ưu đãi đi kèm; làm rõ cơ sở chính sách, sự cần thiết và đóng góp tăng thêm so với dự án du lịch động lực. Việc hưởng và tiếp tục hưởng ưu đãi phải gắn với tiến độ, kết quả đưa hạng mục du lịch vào hoạt động, có chỉ tiêu kiểm chứng; cụ thể hóa trách nhiệm hậu kiểm, chấm dứt và thu hồi ưu đãi.

Đặc biệt, cần làm rõ tiêu chí xác định giá trị các hạng mục du lịch, tránh trường hợp dự án du lịch nhưng phần du lịch không đáp ứng yêu cầu, phần bất động sản lại chiếm số lượng lớn.

Về nguồn lực, Phó Chủ tịch Quốc hội thống nhất ngân sách nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội và doanh nghiệp là chủ yếu, nhưng phải tính tổng tác động của cả gói chính sách, gồm giảm thu và chi hỗ trợ. “Hồ sơ hiện nay gần như chưa lượng hóa được với chính sách và quy mô như thế thì giảm bao nhiêu tiền thuê đất, ưu đãi thuế, chi hỗ trợ và tạo ra giá trị tăng thêm là bao nhiêu”, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại tổ 9.

Ngoài những dự án dựa vào quy mô đầu tư vốn, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần có chính sách đậm nét hơn đối với những dự án không chỉ dựa vào quy mô mà có giá trị khai thác và hiệu quả đầu tư rất lớn như: du lịch cộng đồng, du lịch gắn với di sản văn hóa, nghệ thuật ẩm thực, chăm sóc sức khỏe. Những dự án này tạo ra giá trị gia tăng cao, nhiều việc làm bền vững và đặc biệt là không làm mất tài nguyên. Ngược lại, dự án phát huy di sản và văn hóa còn làm cho giá trị di sản tăng lên.

Do đó, ngoài các dự án có quy mô về vốn, cần ưu tiên các dự án không làm mất tài nguyên mà phát huy được tài nguyên, đặc biệt là gắn liền với bảo tồn và phát huy di sản, giá trị văn hóa, lịch sử, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ.

Rất ít doanh nghiệp đủ năng lực đáp ứng ngưỡng vốn

Tại Tổ 14, đại biểu Trần Quang Tâm (Đắk Lắk) băn khoăn khi rất ít doanh nghiệp du lịch trong nước đủ năng lực đáp ứng ngưỡng vốn từ 3.000 đến 30.000 tỷ đồng. Các ưu đãi thuế, tiền thuê đất và thời hạn hoạt động đến 70 năm có thể chủ yếu mang lại lợi thế cho tập đoàn lớn hoặc nhà đầu tư nước ngoài.

Đại biểu kiến nghị hạ ngưỡng vốn với một số loại hình dự án tại địa bàn có tiềm năng nhưng hạ tầng chưa phát triển; bổ sung tiêu chí về sử dụng lao động địa phương và tỷ lệ nội địa hóa chuỗi cung ứng, thay vì chỉ căn cứ quy mô vốn.

Lưu ý ranh giới giữa vốn hạ tầng du lịch thực chất với hạng mục phụ trợ, condotel, biệt thự nghỉ dưỡng rất mong manh, đại biểu đề nghị bắt buộc kiểm toán độc lập để xác định cơ cấu vốn ngay khi cấp giấy chứng nhận đầu tư; loại trừ cấu phần không phục vụ trực tiếp hoạt động du lịch công cộng khỏi tổng mức vốn tính ưu đãi.

Các đại biểu phát biểu tại tổ 5.

Trao đổi về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, đây là chính sách hỗ trợ theo dự án, không phải theo doanh nghiệp. Nguồn lực có hạn nên cần tập trung vào dự án mang lại hiệu quả thực chất.

Về quy mô đầu tư, đại biểu Nguyễn Đắc Vinh cho biết, quá trình thẩm tra đã đặt ra vấn đề có nên chỉ ưu đãi dự án thuần du lịch. Tuy nhiên, theo Chính phủ, loại hình này hiện rất ít, trong khi Luật Đầu tư chưa có quy định riêng.

Vì vậy, dự thảo Nghị quyết đã đưa ra một số điều kiện kiểm soát, trong đó yêu cầu dự án bảo đảm tỷ lệ tối thiểu 50% cho hạng mục du lịch; loại trừ một số loại hình không được hưởng ưu đãi như casino, kinh doanh giải trí, đặc biệt là bất động sản. Đồng thời, dự án phải hạch toán riêng phần hoạt động du lịch. Nếu không đáp ứng điều kiện hoặc không duy trì được các điều kiện trong quá trình triển khai, dự án sẽ không được hưởng hoặc bị thu hồi ưu đãi.

Xây khách sạn tràn lan sẽ làm mất bản sắc

Tại tổ 5, đại biểu Trần Mạnh Huy (đoàn Đà Nẵng) cho rằng, không thể chỉ nghĩ đến có thêm khách, xây thêm khách sạn, khu nghỉ dưỡng. Chính sách phải tạo giá trị cho nền kinh tế, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người lao động địa phương.

Đại biểu đề nghị quy định cách đo lường lợi ích thực chất: không chỉ đếm số hợp đồng liên kết hay doanh nghiệp được hỗ trợ, mà cần đánh giá giá trị giao dịch, thu nhập người dân và khả năng tham gia lâu dài vào chuỗi dịch vụ du lịch. Đồng thời, làm rõ cơ chế bảo hiểm rủi ro ngành du lịch, trước hết đánh giá công cụ hiện hành và khả năng thí điểm chia sẻ rủi ro phù hợp.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn Đà Nẵng) phát biểu.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn Đà Nẵng) lưu ý giá trị cốt lõi thu hút khách là cảnh quan nguyên sơ, chiều sâu văn hóa, bề dày lịch sử. Phát triển ồ ạt, “bê-tông hóa”, xây khách sạn tràn lan sẽ làm mất bản sắc, khách không muốn quay lại; cần xác định đúng điểm nghẽn để có chính sách đột phá.

Cũng góp ý nội dung này, đại biểu Võ Thanh Tùng (đoàn TP. Huế) cho rằng, dự án không gian văn hóa, biểu diễn nghệ thuật truyền thống, phục hồi nghề thủ công có thể không cần vốn quá lớn hoặc sử dụng nhiều đất, nhưng góp phần giữ gìn bản sắc, nâng cao trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng giá trị thương hiệu du lịch quốc gia.

Ngoài ra, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị thực hiện nghiêm các quy định, nhất là Quy định 178-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, không để lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ chi phối./.