'Ưu đãi đi đến đâu thì thị phần của đội tàu Việt Nam phải dịch chuyển tới đó'

Chính sách ưu đãi thuế, phí và tín dụng cần hướng tới các doanh nghiệp thực sự quản lý, khai thác tàu tại Việt Nam, đồng thời phải được đánh giá bằng mức tăng thị phần vận tải quốc tế của đội tàu trong nước.

Đó là quan điểm của đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn TP HCM) khi thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) sáng ngày 20/11. Dự thảo được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân phát biểu tại hội trường. Ảnh: Media Quốc hội

Đại biểu Phạm Trọng Nhân phát biểu tại hội trường. Ảnh: Media Quốc hội

Theo tờ trình của Chính phủ được ông Nhân dẫn lại, sản lượng container xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt khoảng 17 triệu TEU mỗi năm nhưng các hãng tàu nước ngoài đảm nhận trên 95% thị phần. Hiện chỉ có khoảng 2 - 3 doanh nghiệp Việt Nam khai thác các tuyến vận tải container quốc tế.

Trong khi đó, đội tàu mang cờ Việt Nam vận chuyển gần 100% hàng hóa nội địa bằng đường biển. Tuy nhiên, đại biểu lưu ý tỷ lệ này được tính theo quốc tịch tàu, chưa phản ánh đầy đủ chủ sở hữu và đơn vị khai thác thực tế.

Phải có những con tàu thực sự gắn bó với Việt Nam

Theo đại biểu Phạm Trọng Nhân, dự thảo Bộ luật cho phép tàu thuộc sở hữu nước ngoài đăng ký mang cờ Việt Nam mà không cần đăng ký quyền sở hữu. Điều kiện đối với chủ tàu nước ngoài chủ yếu là có trụ sở, chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam, trong khi chưa quy định thời gian mang cờ tối thiểu và điều kiện khai thác.

Đáng chú ý, khi mang cờ Việt Nam, tàu có thể được kinh doanh vận tải biển nội địa và hưởng các chính sách ưu đãi về thuế giá trị gia tăng, lệ phí trước bạ. Ông Nhân cho rằng điều này có thể tạo kẽ hở để tàu thuộc sở hữu nước ngoài đăng ký mang cờ Việt Nam trong thời gian ngắn nhằm hưởng ưu đãi mà không gắn bó lâu dài với hoạt động vận tải trong nước.

Đại biểu cũng chỉ ra rằng dự thảo có chính sách hỗ trợ tín dụng của Nhà nước để mua tàu nhưng chưa yêu cầu tàu được hỗ trợ phải mang cờ Việt Nam. Bên cạnh đó, mức ưu đãi, thời hạn hưởng và nghĩa vụ cam kết của các đối tượng thụ hưởng chưa được làm rõ.

Từ đó, đại biểu Phạm Trọng Nhân kiến nghị bổ sung điều kiện đối với tàu thuộc sở hữu nước ngoài muốn kinh doanh vận tải biển nội địa, gồm mối liên hệ thực chất với Việt Nam, thời gian mang cờ tối thiểu và yêu cầu đơn vị quản lý, khai thác tàu phải đặt tại Việt Nam.

Đối với chính sách ưu đãi, ông đề nghị chỉ áp dụng ưu đãi thuế, phí và tín dụng cho tàu mang cờ Việt Nam do doanh nghiệp có trụ sở và thực hiện quản lý, khai thác tại Việt Nam. Trường hợp chuyển cờ trước thời hạn cam kết, chủ tàu phải hoàn trả ưu đãi trước khi làm thủ tục xóa đăng ký.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị đánh giá hiệu quả chính sách bằng kết quả thực tế. Dẫn mục tiêu tại Nghị quyết 218 của Chính phủ, ông cho biết đến năm 2050, đội tàu Việt Nam được đặt mục tiêu đảm nhận 20% thị phần vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu.

Đại biểu kiến nghị Chính phủ hằng năm báo cáo Quốc hội về thị phần vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu của đội tàu Việt Nam và lượng ngoại tệ chi trả cho các hãng tàu nước ngoài. "Ưu đãi đi đến đâu thì thị phần của đội tàu Việt Nam phải dịch chuyển tới đó," ông nhấn mạnh.

Theo đại biểu, việc phát triển đội tàu quốc gia không chỉ là gia tăng số lượng tàu đăng ký mang cờ Việt Nam mà phải gắn với năng lực quản lý, khai thác và lợi ích kinh tế thực tế.

"Nghị quyết 20 của Trung ương đặt mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Muốn vậy, trước hết phải có những con tàu thực sự gắn bó với Việt Nam. Tấm giấy đăng ký tàu chỉ mất 2 ngày làm việc nhưng đội tàu thì phải gây dựng bằng cả một thế hệ. Đừng để ưu đãi của Nhà nước chỉ dừng lại trên lá cờ ở mũi tàu, trong khi con tàu rốt cuộc vẫn do người khác quản lý và hưởng lợi," đại biểu TP HCM nêu quan điểm.

Tập trung ưu đãi thuế cho đội tàu mang cờ Việt Nam

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn - Đoàn TP Hải Phòng. Ảnh: Media Quốc hội

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn - Đoàn TP Hải Phòng. Ảnh: Media Quốc hội

Cũng quan tâm đến chính sách phát triển đội tàu quốc gia, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) đề nghị tập trung ưu đãi thuế vào đội tàu mang cờ Việt Nam.

Theo ông, dự thảo có quy định ưu tiên áp dụng chính sách về thuế thu nhập doanh nghiệp đối với vận tải biển nhưng chưa cụ thể hóa trong chương về chính sách ưu đãi. Trong khi đó, các dự án xây dựng mới, nâng cấp và khai thác cảng biển theo tiêu chí xanh, thông minh được đề xuất miễn tiền thuê đất, mặt nước khu vực biển không thời hạn và miễn thuế trong 5 năm. Nhà đầu tư chiến lược cũng được hưởng nhiều ưu đãi, trong khi tiêu chí xác định cảng xanh, cảng thông minh chưa được quy định rõ.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn kiến nghị tập trung ưu đãi thuế cho đội tàu mang cờ Việt Nam, đồng thời đặt giới hạn thời gian ưu đãi đất đai, luật hóa các tiêu chí xanh tối thiểu, xác định cơ quan có thẩm quyền chứng nhận và cơ chế thu hồi ưu đãi nếu nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết.

Liên quan đến chi phí logistics, đại biểu đề nghị cân nhắc quy định miễn các loại phí, lệ phí do địa phương ban hành đối với hàng hóa vận chuyển bằng đường biển, đường thủy. Theo ông, đây là nguồn lực để các địa phương có cảng đầu tư hạ tầng kết nối. Nếu miễn toàn bộ, nguồn vốn đầu tư có thể bị ảnh hưởng, làm gia tăng nguy cơ ùn tắc và chi phí vận chuyển.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cân nhắc bỏ quy định này hoặc giao HĐND cấp tỉnh quyết định việc miễn, giảm phí theo mục tiêu cụ thể.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng kiến nghị hoàn thiện cơ chế nạo vét luồng hàng hải, đơn giản hóa thủ tục tàu đến, rời cảng và minh bạch phụ thu của hãng tàu nhằm giảm chi phí logistics.

Chính phủ sẽ làm rõ đối tượng, điều kiện và mức hưởng ưu đãi

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận. Ảnh: Media Quốc hội

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận. Ảnh: Media Quốc hội

Phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết Chính phủ đang báo cáo cấp có thẩm quyền về các chính sách ưu đãi hỗ trợ phát triển lĩnh vực hàng hải và đường thủy trong dự thảo Bộ luật.

Theo Phó Thủ tướng, Chính phủ thống nhất quan điểm chính sách ưu đãi chỉ đi vào thực chất khi có tiêu chí định lượng, cam kết rõ ràng và cơ chế hậu kiểm chặt chẽ. Trên cơ sở đó, dự thảo sẽ tiếp tục được hoàn thiện để quy định rõ đối tượng, điều kiện, thời hạn, mức hưởng ưu đãi và cơ chế giám sát, hậu kiểm. Đồng thời, Chính phủ sẽ bổ sung đánh giá tác động đối với ngân sách Nhà nước, bảo đảm phù hợp với khả năng huy động nguồn lực trong từng giai đoạn.

Liên quan đến thủ tục đầu tư và nhà đầu tư chiến lược, Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ rà soát tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư gắn với năng lực thực hiện dự án, bảo đảm minh bạch và phù hợp với pháp luật về đầu tư.

Bên cạnh đó, dự thảo sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng minh bạch phụ thu, giá dịch vụ tại cảng biển, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp nhằm không làm phát sinh chi phí logistics mới.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết Chính phủ sẽ phối hợp với các cơ quan của Quốc hội tiếp thu ý kiến đại biểu, rà soát tính đồng bộ với các luật liên quan để hoàn thiện dự thảo Bộ luật.

Đinh Nhung

Nguồn Mekong Asean: https://mekongasean.vn/uu-dai-di-den-dau-thi-thi-phan-cua-doi-tau-viet-nam-phai-dich-chuyen-toi-do-62056.html