Ủy ban châu Âu: Dòng chảy phương Bắc sẽ không 'tái sinh'

Từ lâu, Dòng chảy phương Bắc đã trở thành biểu tượng cho sự phụ thuộc của châu Âu vào năng lượng Nga. (Nguồn: Getty Images)

Kiên định lộ trình loại bỏ khí đốt Nga

Ngày 28/10, trả lời câu hỏi của Euro News, bà Paula Pinho, người phát ngôn chính của EC nhấn mạnh, châu Âu đã phải trả giá đắt cho sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch của Nga.

“Chúng tôi hiểu quá rõ những chi phí tiềm ẩn của việc phụ thuộc vào Nga để mua nhiên liệu hóa thạch. Nguồn cung năng lượng đã bị sử dụng như một công cụ gây sức ép và chúng tôi đã phải trả giá. Vì vậy, chúng tôi không quên điều đó”, bà Pinho nói.

Người phát ngôn EC dẫn lại phát biểu của Chủ tịch EC Ursula von der Leyen trước các nghị sĩ Nghị viện châu Âu (MEP) tuần trước, trong đó bà khẳng định, các biện pháp trừng phạt năng lượng Nga sẽ được duy trì cho đến khi Nga chấm dứt chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine.

Tuyên bố của Brussels được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin đạt thỏa thuận về cung cấp dầu diesel, động thái khiến nhiều người châu Âu phản ứng mạnh mẽ.

Khi được hỏi liệu lập trường trên có tiếp tục được duy trì sau khi chiến dịch quân sự kết thúc hay không, EC viện dẫn quy định mà các quốc gia thành viên đã thông qua nhằm loại bỏ toàn bộ khí đốt nhập khẩu từ Nga vào cuối năm 2027.

Theo lộ trình này, các hợp đồng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) ngắn hạn đã bị loại bỏ, trong khi các hợp đồng LNG dài hạn sẽ chấm dứt vào tháng 1/2027. Bước cuối cùng là chấm dứt các hợp đồng nhập khẩu khí đốt qua đường ống, trong đó có những hợp đồng trước đây liên quan đến Dòng chảy phương Bắc vào tháng 9/2027.

Dòng chảy phương Bắc và di sản của sự phụ thuộc năng lượng

Từ lâu, Dòng chảy phương Bắc đã trở thành biểu tượng cho sự phụ thuộc của châu Âu vào năng lượng Nga. Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine hồi tháng 2/2022, cuộc khủng hoảng năng lượng đã khiến giá nhiên liệu tăng vọt, đẩy hóa đơn năng lượng của người dân và doanh nghiệp lên mức kỷ lục.

Hệ thống đường ống Dòng chảy phương Bắc dưới biển dài hơn 1.200 km, kết nối Nga với Đức, hiện nằm trong phạm vi các biện pháp trừng phạt của EU. Dòng chảy phương Bắc 1 đã ngừng hoạt động sau các vụ nổ vào giữa năm 2022, trong khi Dòng chảy phương Bắc 2 chưa bao giờ được chính phủ Đức cấp chứng nhận để vận hành.

Trước cuộc khủng hoảng, khí đốt Nga chiếm khoảng 40% lượng khí đốt nhập khẩu của EU vào năm 2021.

Tỷ trọng này giảm xuống khoảng 6% vào năm 2025 khi khối đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng khiến các nước châu Âu phải chi trả nhiều hơn để nhập khẩu khí tự nhiên hoá lỏng (LNG), đặc biệt từ Mỹ.

Dòng chảy phương Bắc 1 đã ngừng hoạt động sau các vụ nổ vào giữa năm 2022.. (Nguồn: The Times)

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình nhằm chấm dứt xung đột Nga-Ukraine được thúc đẩy, Washington và Moscow được cho là đang thảo luận về kế hoạch khôi phục dòng khí đốt sang châu Âu, trong đó có phương án vận hành lại Dòng chảy phương Bắc với sự tham gia của một nhà đầu tư Mỹ.

Các cuộc thảo luận được cho là còn mở rộng sang các thỏa thuận liên quan đến tài sản của tập đoàn dầu khí Lukoil, công nghệ hạt nhân và LNG tại Bắc Cực.

Cách tiếp cận này phù hợp với chiến lược của nền kinh tế lớn nhất thế giới nhằm sử dụng các lợi ích kinh tế để khuyến khích Nga tham gia đàm phán thực chất.

Tuy nhiên, nhiều nước châu Âu cho rằng cách tiếp cận trên chưa giải quyết được nguyên nhân cốt lõi của cuộc xung đột.

Theo quan điểm này, những lợi ích kinh tế, dù lớn đến đâu, cũng khó có thể thay thế các vấn đề liên quan đến chủ quyền và an ninh của Ukraine. Trong khi đó, Moscow vẫn chưa đưa ra nhượng bộ cụ thể nào để đổi lấy những lợi ích được đề xuất.

Dù vậy, chủ trương khôi phục quan hệ năng lượng với Nga vẫn nhận được sự ủng hộ từ một bộ phận chính trị tại châu Âu.

Bà Alice Weidel, lãnh đạo đảng cực hữu Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) tuyên bố sẽ chấm dứt các lệnh trừng phạt và khởi động lại Dòng chảy phương Bắc nếu giành được quyền lực. Bà khẳng định, nguồn khí đốt giá rẻ từ Nga từng là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công kinh tế của Đức.

Về mặt pháp lý, việc bãi bỏ hoặc sửa đổi quy định của EU nhằm loại bỏ khí đốt Nga sẽ đòi hỏi một đề xuất mới từ EC và sự ủng hộ của đa số đủ điều kiện trong số các quốc gia thành viên.

Hiện phần lớn các nước EU vẫn cho rằng việc tiếp tục mua năng lượng từ Moscow đi kèm những rủi ro đối với an ninh chung. Vì vậy, ngay cả khi triển vọng hòa bình tại Ukraine được cải thiện, khả năng khôi phục Dòng chảy phương Bắc vẫn vấp phải những rào cản đáng kể từ chính sách năng lượng và quan điểm an ninh của châu Âu.