Ủy ban Pháp luật và Tư pháp họp phiên toàn thể lần thứ 13

Toàn cảnh phiên họp

Tham dự có các thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; Phó Viện trưởng Thường trực Viện kiểm sát nhân dân tối cao Hồ Đức Anh;Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Duy Giảng; Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban; đại diện lãnh đạo các cơ quan liên quan.

Tại phiên họp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã thẩm tra các nội dung: dự án Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội; dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định tiêu chuẩn, điều kiện xét chọn, bổ nhiệm Kiểm tra viên của Viện kiểm sát nhân dân; dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy phát biểu tại phiên họp

Bỏ điều kiện 3 năm làm công tác pháp luật đối với ngạch Kiểm tra viên

Theo Tờ trình dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định tiêu chuẩn, điều kiện xét chọn, bổ nhiệm Kiểm tra viên của Viện Kiểm sát nhân dân, dự thảo Nghị quyết đề xuất chuyển từ thi nâng ngạch sang xét chọn, bổ nhiệm Kiểm tra viên chính, Kiểm tra viên cao cấp, căn cứ vào vị trí việc làm, cơ cấu ngạch, nhu cầu cán bộ, phẩm chất, năng lực và kết quả công tác.

Dự thảo Nghị quyết cũng bỏ điều kiện 3 năm làm công tác pháp luật đối với ngạch Kiểm tra viên; đồng thời điều chỉnh thời gian giữ ngạch Kiểm tra viên để được xét bổ nhiệm Kiểm tra viên chính từ 5 năm lên 8 năm.

Phó Viện trưởng Thường trực Viện kiểm sát nhân dân tối cao Hồ Đức Anh phát biểu tại phiên họp

Nguồn xét chọn cũng được mở rộng. Theo đó, người có ít nhất 9 năm làm công tác pháp luật có thể được xem xét bổ nhiệm Kiểm tra viên chính; người có ít nhất 14 năm làm công tác pháp luật có thể được xem xét bổ nhiệm Kiểm tra viên cao cấp nếu đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện và yêu cầu của vị trí việc làm.

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành việc chuyển từ thi nâng ngạch sang xét chọn, bổ nhiệm, bảo đảm phù hợp với mô hình quản lý công chức theo vị trí việc làm. Bên cạnh đó, nhất trí lược bỏ yêu cầu có 3 năm làm công tác pháp luật trước khi bổ nhiệm Kiểm tra viên, đồng thời đề nghị bổ sung điều kiện về năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ theo yêu cầu của từng vị trí việc làm.

Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Duy Giảng phát biểu tại phiên họp

Đối với việc mở rộng nguồn xét chọn, các ý kiến cho rằng, quy định này tạo cơ sở pháp lý để thu hút nhân lực, nhất là những người có kinh nghiệm công tác tư pháp. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị làm rõ căn cứ xác định các mốc 9 năm, 14 năm; quy định cụ thể tiêu chí và thẩm quyền xác định nhu cầu cán bộ để thuận lợi, thống nhất trong áp dụng.

Cùng với đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị, cơ quan soạn thảo rà soát kỹ điều khoản chuyển tiếp, phân định rõ những trường hợp tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết số 924 và những trường hợp áp dụng quy định mới, tránh khoảng trống pháp lý và không làm gián đoạn công tác cán bộ.

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Thẩm phán và thân nhân

Trình bày tờ trình dự án Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán, đại diện Tòa án Nhân dân tối cao cho biết, dự thảo Nghị quyết gồm 27 điều, tập trung vào ba nhóm nội dung: bảo vệ vị trí công tác và việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn; bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm, bí mật và an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của Thẩm phán và thân nhân.

Phó Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến phát biểu tại phiên họp

Cùng với các biện pháp ngăn chặn hành vi can thiệp trái pháp luật, trả thù, trù dập hoặc xâm phạm danh dự, dữ liệu cá nhân, dự thảo Nghị quyết quy định việc đưa Thẩm phán, thân nhân đến nơi an toàn; bố trí lực lượng, phương tiện trực tiếp bảo vệ; giữ bí mật hoặc thay đổi thông tin về nơi ở, nơi làm việc khi cần thiết.

Theo dự thảo Nghị quyết, yêu cầu bảo vệ phải được xem xét, quyết định trong thời hạn 48 giờ. Đối với vụ án, vụ việc có mức độ nguy hiểm cao hoặc trường hợp khẩn cấp, biện pháp bảo vệ tạm thời phải được áp dụng ngay; trong vòng 24 giờ phải đánh giá mức độ nguy hiểm để quyết định việc tiếp tục áp dụng. Cơ chế bảo vệ nhằm tạo điều kiện để Thẩm phán yên tâm công tác, giữ vững sự độc lập, liêm chính, công tâm và khách quan trong xét xử.

Tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết, song các ý kiến của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm tính hợp pháp, thống nhất và khả thi, nhất là đối với các quy định liên quan đến loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của Thẩm phán.

Các đại biểu dự phiên họp

Theo đó, việc loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm hình sự thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật hình sự và thẩm quyền của Quốc hội; trách nhiệm kỷ luật thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về cán bộ, công chức. Vì vậy, những nội dung này cần được nghiên cứu, quy định trong các luật có liên quan, bảo đảm đúng thẩm quyền và thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Một nội dung khác còn ý kiến khác nhau là bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp đối với Thẩm phán. Đa số ý kiến đề nghị cân nhắc kỹ vì đây là loại hình bảo hiểm mới, chưa được quy định trong pháp luật hiện hành. Nếu tiếp tục quy định, cơ quan soạn thảo phải làm rõ bản chất, phạm vi bảo hiểm, chủ thể đóng và thụ hưởng bảo hiểm, cơ chế thực hiện cũng như nguồn kinh phí chi trả.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị, cần rà soát quy định về chủ thể có thẩm quyền đề nghị áp dụng biện pháp bảo vệ, bảo đảm thống nhất với Luật Tổ chức Tòa án nhân dân; đồng thời, phân định rõ trách nhiệm của tòa án, cơ quan công an, đơn vị quân đội và các cơ quan liên quan để biện pháp bảo vệ được triển khai kịp thời, thực chất khi phát sinh nguy cơ.