Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết về Chương trình lập pháp năm 2027

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Trình bày tóm tắt Tờ trình về dự kiến Chương trình lập pháp năm 2027, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, từ đầu năm 2025 đến nay, Quốc hội đã tổ chức 5 kỳ họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức nhiều phiên họp để xem xét, thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013; 113 luật; 9 pháp lệnh và 90 nghị quyết quy phạm pháp luật, kịp thời đáp ứng yêu cầu cải cách và phát triển mạnh mẽ của đất nước.

Về quá trình lập dự kiến Chương trình, 3 cơ quan gồm Chính phủ, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Thường trực Ủy ban Công tác đại biểu có đề nghị về Chương trình năm 2027 với tổng số 27 dự án; Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định đưa 1 dự án luật khi xem xét điều chỉnh Chương trình năm 2026.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Về quan điểm, định hướng lập Chương trình, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị quán triệt một số quan điểm, định hướng cơ bản sau đây:

Thứ nhất, ưu tiên đưa vào Chương trình các dự án nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ chủ trương, định hướng của Đảng, nhất là Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược, chuyên đề; tiếp tục hoàn thiện các văn bản liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước; tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá để mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; thể chế hóa các vấn đề mới, xu hướng mới, đáp ứng yêu cầu cấp thiết về phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Thứ hai, các dự án đưa vào Chương trình phải bảo đảm đồng bộ với chủ trương hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời, là kết quả từ việc thực hiện nhiệm vụ lập pháp được đề ra trong Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Thứ ba, khi đề xuất xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết cần rà soát tổng thể theo từng nhóm lĩnh vực, nhất là đối với các lĩnh vực mới, liên ngành; xác định rõ phạm vi điều chỉnh và mối quan hệ giữa các văn bản, tránh quy định trùng lặp, chồng chéo, bảo đảm tính đồng bộ và ổn định của hệ thống pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày tóm tắt Tờ trình về dự kiến Chương trình lập pháp năm 2027. Ảnh: Hồ Long

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Chính phủ và các cơ quan đề xuất đưa 28 dự án vào Chương trình lập pháp 2027. Liên quan đến hồ sơ đề xuất xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết, các Tờ trình đề xuất đưa các dự án vào Chương trình năm 2027 cơ bản tuân thủ quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Bên cạnh đó, vẫn còn một số đề xuất chưa nêu đầy đủ các thông tin theo quy định tại khoản 2 Điều 24 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý Chính phủ quan tâm, chỉ đạo và có hướng dẫn cụ thể để tiếp tục nâng cao chất lượng công tác lập Chương trình trong thời gian tới.

Cho ý kiến về nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao sự phối hợp giữa Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Bộ Tư pháp cùng các cơ quan trong chuẩn bị chương trình xây dựng pháp luật. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, thời gian tới cần chuyển mạnh từ tư duy “làm nhiều luật” sang “làm tốt, ổn định và kiến tạo phát triển”, bảo đảm chất lượng và tính khả thi của từng dự án luật.

Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Theo Chủ tịch Quốc hội, cùng với khối lượng lớn các luật được ban hành thời gian qua, cần đặc biệt quan tâm khâu tổ chức thực hiện, đưa pháp luật vào cuộc sống. Thực tiễn cho thấy, việc nắm bắt, triển khai luật, nghị quyết, nghị định, thông tư tại một số địa phương, nhất là ở cấp cơ sở còn chưa thực sự vững chắc. Do đó, cần tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, bảo đảm pháp luật thực sự đến được với người dân và doanh nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, chương trình xây dựng pháp luật thời gian qua còn phải điều chỉnh nhiều lần. Vì vậy, việc đưa một dự án vào chương trình phải đồng nghĩa với việc cơ bản đã rõ vấn đề, rõ chính sách, rõ phạm vi, rõ nguồn lực và rõ khả năng hoàn thành. Đồng thời, cần giữ vững kỷ luật, kỷ cương, tính ổn định và đồng bộ của hệ thống pháp luật. Đối với những lĩnh vực mới như dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, công nghệ số, UAV…, cần rà soát trong tổng thể hệ sinh thái pháp luật, xác định rõ ranh giới điều chỉnh trước khi quyết định có cần thiết xây dựng một đạo luật riêng hay không.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu chương trình xây dựng pháp luật phải được thiết kế theo logic của cả hệ thống pháp luật, không theo nhu cầu riêng của từng cơ quan. Cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra phải phối hợp chặt chẽ, vào cuộc ngay từ giai đoạn chính sách, khắc phục tình trạng hồ sơ chuẩn bị sơ sài, qua nhiều vòng họp mới hoàn thiện.

Về tư duy lập pháp, cần quy định trong luật những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; những vấn đề thường xuyên biến động cần giao đúng thẩm quyền để bảo đảm linh hoạt. Đồng thời, phải chú trọng kỹ thuật xây dựng pháp luật, phòng ngừa lợi ích nhóm, cục bộ, bảo đảm tính minh bạch và chất lượng của quá trình lập pháp.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Để chương trình được thực hiện thực chất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị siết chặt kỷ luật ngay từ đầu, Chính phủ và các cơ quan phải chuẩn bị, trình dự án “từ sớm, từ xa”; nhấn mạnh, Chương trình lập pháp năm 2027 cần đáp ứng ba yêu cầu là chuẩn bị sớm, điều chỉnh ít hơn, chất lượng cao hơn, qua đó nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao sự phối hợp của Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội, các bộ, ngành trong chuẩn bị hồ sơ Chương trình lập pháp năm 2027; đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các dự án luật, bảo đảm chất lượng, tính đồng bộ và thống nhất của hệ thống pháp luật. Đối với một số dự án còn có ý kiến khác nhau, cần tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, xác định rõ tên gọi, phạm vi điều chỉnh và mối quan hệ với các luật liên quan trước khi đưa vào Chương trình.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị chương trình lập pháp từ sớm, từ xa, nâng cao chất lượng văn bản, hạn chế điều chỉnh chương trình; gắn xây dựng với tổ chức thi hành và bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật. Các cơ quan cần tăng cường phối hợp ngay từ khâu nghiên cứu, xây dựng, thẩm tra văn bản; phát huy vai trò của đại biểu Quốc hội; tiếp tục rà soát, kịp thời xử lý những quy định cần sửa đổi, bổ sung, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Tại Phiên họp, 100% Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tán thành thông qua Nghị quyết về Chương trình lập pháp năm 2027.