V-League: Đầu tư ngoại binh hay đầu tư gốc rễ?

Đề xuất của Công ty CP Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) về việc tăng số lượng ngoại binh tại V-League từ mùa giải 2026-2027 đang tạo nên làn sóng tranh luận mạnh mẽ trong giới chuyên môn.

Tạo môi trường cạnh tranh

Đề xuất các CLB có thể đăng ký 5 ngoại binh và sử dụng 4 cầu thủ cùng lúc trên sân được xem là bước đi nhằm cải thiện chất lượng chuyên môn, giúp V-League tiệm cận với các giải đấu trong khu vực và châu lục. Khi mục tiêu nâng cao chất lượng giải đấu được đặt ra, những lo ngại về cơ hội của cầu thủ nội, bài toán tài chính và sự phát triển bền vững cũng đồng thời xuất hiện.

Nhiều đội bóng bày tỏ sự ủng hộ. Đại diện CLB Hải Phòng cho rằng việc tăng ngoại binh sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh cao hơn, buộc cả cầu thủ nội lẫn ngoại phải nỗ lực để khẳng định vị trí. Khi chất lượng ngoại binh được nâng lên, trình độ chung của giải đấu cũng được kéo theo và điều này giúp các trận đấu hấp dẫn hơn.

Lực lượng ngoại binh (phải) hiện chiếm gần 60% sức mạnh của các đội bóng V-League. (Ảnh: VPF)

Ông Văn Trần Hoàn, Chủ tịch CLB Hải Phòng, nhận định: "Số lượng ngoại binh theo đề xuất không làm ảnh hưởng đến cơ hội thi đấu của nội binh, đồng thời tăng chất lượng và sự cạnh tranh. Chính các ngoại binh cũng có sự cạnh tranh khi một người phải dự bị".

Đặc biệt, với những CLB tham dự đấu trường châu Á, quy định mới sẽ giúp họ không còn lãng phí lực lượng do sự khác biệt giữa quy định trong nước và quốc tế. Đây là yếu tố quan trọng nếu bóng đá Việt Nam muốn cải thiện thành tích ở sân chơi AFC.

Một số ý kiến còn đề xuất ưu tiên suất ngoại binh cho cầu thủ Đông Nam Á nhằm giảm chi phí và tăng tính kết nối khu vực. CLB Thanh Hóa sở hữu tiền vệ tài năng người Lào gốc Việt Damoth Thongkhamsavath nên xem đây là hướng đi linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của nhiều đội bóng eo hẹp kinh phí hoạt động.

Lo cầu thủ nội ít đất diễn

Ở chiều ngược lại, không ít ý kiến phản đối cho rằng việc tăng ngoại binh có thể triệt tiêu cơ hội thi đấu của cầu thủ nội. Thực tế, nếu 4 ngoại binh cùng xuất hiện trên sân, số lượng cầu thủ Việt trong đội hình chính sẽ giảm đáng kể.

Lãnh đạo CLB Ninh Bình nhấn mạnh việc tạo sân chơi cho các cầu thủ nội là "yếu tố cốt lõi cho sự tiến bộ dài hạn của bóng đá Việt Nam". Trang chủ đội bóng cố đô Hoa Lư viết: "Các cơ quan quản lý và điều hành cần ưu tiên những vấn đề căn cơ như tăng nguồn tài trợ, nâng cao doanh thu, đồng thời cải thiện chế độ, quyền lợi và điều kiện làm việc cho đội ngũ cán bộ VFF, VPF, để nâng cao chất lượng tổ chức và điều hành giải. Việc tăng ngoại binh, nếu được xem xét trong tương lai, chỉ nên đặt ra khi quy mô V-League tăng lên từ 16 đến 18 đội".

Đây là mối lo không nhỏ khi V-League vốn là nền tảng cung cấp nhân sự cho đội tuyển quốc gia. Thành công của bóng đá Việt Nam thời gian qua phần lớn đến từ việc các cầu thủ nội được thi đấu thường xuyên, tích lũy kinh nghiệm và bản lĩnh trận mạc.

Giám đốc Điều hành CLB Hoàng Anh Gia Lai, ông Nguyễn Tấn Anh, cho rằng nếu không kiểm soát tốt, các đội bóng có thể phụ thuộc quá nhiều vào ngoại binh, làm chậm quá trình phát triển của cầu thủ trẻ. Quan điểm này cũng được HLV Trần Tiến Đại (CLB PVF - CAND) chia sẻ, khi ông nhấn mạnh rằng các học viện đào tạo đang cần một lộ trình rõ ràng để cầu thủ trẻ được "ra lò" và thi đấu ở môi trường chuyên nghiệp.

Việc thu hẹp "đất diễn" không chỉ ảnh hưởng đến từng CLB mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng đội tuyển trong tương lai. Đây là bài toán dài hạn mà bóng đá Việt Nam buộc phải tính toán kỹ lưỡng.

Đối mặt nguy cơ phân hóa

Bên cạnh yếu tố chuyên môn, tài chính là vấn đề khiến nhiều CLB dè dặt. Việc tăng số lượng ngoại binh đồng nghĩa với chi phí lương, chuyển nhượng và vận hành tăng lên, trong khi không phải đội bóng nào cũng có nguồn lực dồi dào. Đại diện CLB Sông Lam Nghệ An phản đối việc tăng số lượng ngoại binh thi đấu V-League vì lo ngại khó khăn trong tìm kiếm kinh phí tài trợ để chạy đua với các đội có tiềm lực.

Các CLB mạnh về tài chính có thể tận dụng cơ hội này để nâng cấp đội hình, nhưng với những đội bóng ngân sách hạn chế, đây lại là gánh nặng. Không ít CLB cũng bày tỏ lo ngại dự thảo thay đổi quy chế sử dụng cầu thủ ngoại binh có thể làm gia tăng khoảng cách giữa các đội, dẫn đến nguy cơ phân hóa rõ rệt trong giải đấu.

Nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp, V-League có thể rơi vào tình trạng mất cân bằng, nơi các đội dồi dào kinh phí mua sắm cầu thủ sẽ ngày càng mạnh hơn, ngược lại các đội eo hẹp ngân sách sẽ hụt hơi. Điều này đi ngược lại mục tiêu xây dựng một giải đấu hấp dẫn và giàu tính cạnh tranh.