V.League và nỗi niềm chất lượng trọng tài

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách về nâng cao chất lượng điều hành, siết chặt tính minh bạch và từng bước gây dựng lại uy tín cho lực lượng trọng tài trong nước.

Tổ trọng tài trận Sông Lam Nghệ An - Thể Công Viettel tại vòng 17, V.League 2025 - 2026. Ảnh: VPF

Trọng tài ngoại chỉ là giải pháp tình thế

Đề xuất mới đây của Thể Công - Viettel gửi Công ty cổ phần bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam về việc mời tổ trọng tài quốc tế điều hành trận gặp Ninh Bình tại vòng 21 (ngày 3-5-2026) không phải là trường hợp cá biệt ở Giải vô địch bóng đá chuyên nghiệp quốc gia (V.League). Khi mùa giải 2025 - 2026 bước vào giai đoạn quyết định, cuộc đua vô địch và trụ hạng cùng trở nên căng thẳng, nhu cầu tìm kiếm sự bảo đảm về tính công bằng, minh bạch từ các đội bóng ngày càng rõ ràng.

Không chỉ dừng lại ở trận đấu vòng 21, Thể Công - Viettel cũng đề xuất mời trọng tài ngoại cho cuộc đối đầu với Ninh Bình tại bán kết Cúp Quốc gia ngày 11-6-2026. Đại diện đội bóng cho biết, việc sử dụng tổ trọng tài quốc tế, gồm trọng tài chính, VAR và các trợ lý (nếu có), nhằm bảo đảm tính khách quan trong điều hành, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn của giải đấu.

Đây không phải lần đầu Thể Công - Viettel đưa ra kiến nghị tương tự. Gần nhất, ngày 18-11-2025, đội bóng này từng đề xuất mời trọng tài quốc tế nhưng không được chấp thuận. Sau 17 vòng đấu tại V.League 2025 - 2026, Thể Công - Viettel đang cạnh tranh quyết liệt trong nhóm đầu và trận gặp Ninh Bình có thể tác động lớn tới cục diện mùa giải. Tình huống gây tranh cãi ở vòng 17, khi bàn thắng của Lucao không được công nhận sau khi trọng tài tham khảo VAR trong trận hòa Sông Lam Nghệ An, càng khiến đội bóng này thêm thận trọng.

Trên thực tế, không chỉ Thể Công - Viettel, nhiều CLB trước đó cũng từng đưa ra đề xuất tương tự. Điển hình là trường hợp Hoàng Anh Gia Lai và Đà Nẵng ở mùa giải 2024 - 2025, khi cả hai cùng đề nghị thuê trọng tài ngoại cho trận đấu mang tính quyết định tới cuộc đua trụ hạng. Điều này cho thấy sự quan tâm đặc biệt của các đội bóng đối với tính minh bạch trong công tác điều hành.

Theo chuyên gia bóng đá Phan Anh Tú, việc các đội đề xuất mời trọng tài ngoại là điều dễ hiểu trong bối cảnh áp lực thành tích gia tăng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Đây chỉ là giải pháp mang tính tình huống. Một nền bóng đá chuyên nghiệp không thể phụ thuộc vào trọng tài nước ngoài để giải quyết những vấn đề nội tại".

Trong khi đó, Trưởng ban tổ chức V.League Nguyễn Minh Ngọc cho biết ban tổ chức luôn ghi nhận các đề xuất từ các CLB, nhưng việc phân công trọng tài thuộc thẩm quyền của Ban Trọng tài Liên đoàn Bóng đá Việt Nam.

Củng cố niềm tin vào trọng tài nội

Những năm gần đây, việc mời trọng tài ngoại cho các trận cầu “nóng” đã trở thành một giải pháp quen thuộc tại V.League. Tuy nhiên, thực tế cho thấy điều này không phải lúc nào cũng đạt được hiệu quả như kỳ vọng. Sự xuất hiện của trọng tài ngoại không đồng nghĩa với việc tranh cãi giảm đi. Ví dụ điển hình là trận đấu giữa Ninh Bình và Công an Hà Nội ở vòng 12 của mùa giải này, dù được điều hành bởi trọng tài Malaysia nhưng vẫn phát sinh phản ứng gay gắt từ các bên liên quan, đặc biệt từ phía câu lạc bộ Ninh Bình.

Trong khi đó, ở các nền bóng đá phát triển như Anh, Tây Ban Nha hay ngay tại châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, các giải vô địch quốc gia đều do trọng tài nội điều hành. Việc sử dụng trọng tài nước ngoài gần như không tồn tại ở các giải quốc nội, bởi năng lực trọng tài được xem là một phần của hệ thống quản trị bóng đá.

Thực tế, một hạn chế của việc sử dụng trọng tài ngoại là thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm. Khi xảy ra sai sót, trọng tài ngoại rời đi, còn hệ quả và tranh cãi vẫn ở lại với giải đấu. Trong khi đó, với trọng tài nội, ban tổ chức có thể áp dụng các biện pháp như treo còi, giáng cấp hoặc đào tạo lại, qua đó từng bước nâng cao chất lượng.

Việc lạm dụng trọng tài ngoại ở những trận cầu được đánh giá là “quan trọng” hay “nhạy cảm” về lâu dài có thể tạo ra tâm lý lệ thuộc, thậm chí vô tình gửi đi thông điệp rằng trọng tài nội chưa đủ năng lực điều hành các trận đấu lớn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của đội ngũ trọng tài, mà còn tác động đến niềm tin chung vào hệ thống.

Theo ông Phan Anh Tú, điểm mấu chốt nằm ở công tác đào tạo và cơ chế giám sát. Một giải đấu chuyên nghiệp không chỉ được đo bằng chất lượng chuyên môn, mà còn ở cảm giác công bằng mà nó mang lại cho các đội bóng và người hâm mộ. Khi niềm tin được củng cố từ những quyết định chính xác, dứt khoát và minh bạch từ trọng tài, những tranh cãi sẽ giảm đi. Và khi đó, vai trò của trọng tài ngoại sẽ không còn là vấn đề được đặt ra thường xuyên.

Trong nhiều lần chia sẻ với báo giới, đại diện Ban tổ chức V.League cho rằng, mục tiêu lâu dài của V.League vẫn là xây dựng một đội ngũ trọng tài nội đủ năng lực, bản lĩnh để điều hành mọi trận đấu. Bên cạnh đó, Ban tổ chức giải tăng cường ứng dụng công nghệ, đồng thời hướng tới minh bạch hóa các quyết định chuyên môn.

V.League đang trong quá trình hoàn thiện để hướng tới sự chuyên nghiệp bền vững. Trên hành trình đó, chất lượng điều hành của trọng tài nội vẫn là lời giải căn cơ. Nhưng để lời giải ấy thực sự hiệu quả, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được niềm tin từ chính năng lực, sự minh bạch và trách nhiệm của hệ thống trọng tài trong nước.