Vaccine HPV tiêm vào giai đoạn nào cho hiệu quả cao nhất?

Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hữu hiệu. Ảnh: TTXVN

Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 13/2026/TT-BYT quy định về hoạt động tiêm chủng. Trong đó có nội dung đáng lưu ý là đưa vaccine phòng HPV vào danh mục tiêm chủng bắt buộc từ 1/7/2026.

Về độ tuổi tiêm vaccine HPV, BSCKI. Lê Thị Giao Thi, hệ thống Nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết: Hiện nay, Bộ Y tế khuyến cáo tiêm vaccine HPV ở độ tuổi 11–12 tuổi vì đây là thời điểm trẻ chưa phơi nhiễm virus qua đường tình dục, nhờ vậy hệ miễn dịch tạo kháng thể mạnh nhất và đạt hiệu quả phòng bệnh tối đa. Theo đó, nhóm 9 – 14 tuổi chỉ cần tiêm 2 liều cách nhau 6 tháng; nếu tiêm sau tuổi 14 sẽ cần tiêm 3 liều trong 6 tháng mới đạt hiệu quả tương đương. Điều này cho thấy việc tiêm vaccine sớm hơn, ngay từ lứa tuổi 9 – 14 hiệu quả tiêm ngừa đạt cao, phòng bệnh từ sớm và tiết kiệm chi phí vaccine hơn do giảm 1 mũi tiêm.

Về hiệu quả phòng bệnh của vaccine, theo BS. Lê Thị Giao Thi, ở trẻ 9–14 tuổi chưa từng phơi nhiễm HPV, hiệu quả bảo vệ đạt mức cao nhất, với khả năng phòng ngừa nhiễm HPV, mụn cóc sinh dục và tổn thương tiền ung thư cổ tử cung lên đến 90% (theo tổng hợp nghiên cứu của WHO và CDC). Hiệu quả này giảm đáng kể khi tiêm ở tuổi trưởng thành, do nhiều người đã phơi nhiễm một hoặc nhiều type HPV. Việc tiêm sớm giúp ngăn ngừa bệnh ngay từ đầu, thay vì xử lý khi đã phơi nhiễm.

Việc tiêm HPV sớm (trước khi có phơi nhiễm, ưu tiên 9–14 tuổi) giúp giảm gánh nặng ung thư cổ tử cung thông qua ba cơ chế chính: Ngăn chặn từ đầu nguy cơ nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao; giảm đáng kể các tổn thương tiền ung thư (CIN), qua đó hạn chế tiến triển thành ung thư ở phụ nữ sau này; khi tỷ lệ tiêm chủng đủ lớn, tạo ra miễn dịch cộng đồng, giúp giảm lưu hành virus trong toàn bộ quần thể. Các cơ chế này đều đã được chứng minh rõ ràng qua nghiên cứu sinh học, mô hình dịch tễ và dữ liệu thực tế từ các quốc gia có chương trình tiêm HPV rộng rãi.

Về việc một số phụ huynh lo ngại tác dụng phụ của vaccine HPV, theo BS. Lê Thị Giao Thi, các công bố cho thấy phản ứng sau tiêm vaccine HPV ở trẻ từ 11 tuổi trở lên thường là nhẹ và thoáng qua, tương tự như nhiều vaccine khác trong chương trình tiêm chủng. Các phản ứng thường gặp nhất là đau, đỏ hoặc sưng tại vị trí tiêm, đôi khi kèm cảm giác ê hoặc căng ở cánh tay. Một số trẻ có thể xuất hiện sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn hoặc đau cơ, và các triệu chứng này thường tự biến mất trong vòng 1–2 ngày. Các tác dụng phụ nghiêm trọng được ghi nhận là rất hiếm. Ngay sau khi tiêm, trẻ nên được ngồi hoặc nằm và theo dõi ít nhất 30 phút sau tiêm để đảm bảo an toàn.