Ván cược 'bất chấp' của Elon Musk

Sự thay đổi của xAI đang gây ra những lo ngại trong nội bộ, kéo theo nhiều rủi ro pháp lý và đạo đức nghiêm trọng khi Grok ngày càng bị biến thành công cụ tạo nội dung khiêu dâm.

Vài tuần trước khi Musk chính thức rời vai trò trong chính phủ Mỹ vào mùa xuân năm ngoái, nhóm nhân sự phụ trách dữ liệu con người của xAI đã nhận được một văn bản miễn trừ trách nhiệm gây chú ý. Theo đó, nhân viên được yêu cầu cam kết chấp nhận làm việc với các nội dung “nhạy cảm, bạo lực, tình dục hoặc gây khó chịu”, đồng thời cảnh báo rằng chúng có thể tạo ra căng thẳng tâm lý hoặc khủng hoảng tinh thần.

Đối với nhiều người trong nhóm, đây là tín hiệu đáng lo ngại về hướng đi mới của xAI, một công ty vốn được giới thiệu với mục tiêu “thúc đẩy khám phá khoa học của con người”.

Phớt lờ rủi ro

Lo ngại của nhiều nhân sự làm việc tại xAI nhanh chóng trở thành hiện thực. Trong những tháng sau khi văn bản miễn trừ trách nhiệm được đưa ra, các nhân viên đã phải tiếp xúc với một lượng lớn nội dung khiêu dâm, bao gồm các đoạn hội thoại tục tĩu giữa người dùng Tesla với chatbot trên xe cũng như những tương tác mang tính tình dục với Grok. Các nội dung này xuất hiện trong quá trình huấn luyện chatbot.

Elon Musk cho phép nới lỏng quy định kiểm duyệt của Grok. Ảnh: Bloomberg.

Kể từ khi rời khỏi vai trò giám sát Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) vào tháng 5/2025, Musk dường như xuất hiện thường xuyên tại văn phòng xAI, thậm chí đôi khi ngủ lại để thúc đẩy tốc độ phát triển Grok. Trong các cuộc họp, ông đề xuất một chỉ số mới mang tên “thời gian người dùng hoạt động”, nhằm đo lường mức độ gắn bó của người dùng với chatbot.

Theo các cuộc phỏng vấn với gần chục cựu nhân viên và những người quen thuộc với suy nghĩ của Musk, xAI đã chấp nhận việc tạo ra nội dung mang tính tình dục như một phần trong chiến lược giữ chân người dùng. Công ty công khai phát hành các AI có xu hướng gợi cảm, nới lỏng quy định về nội dung tình dục và phớt lờ cảnh báo nội bộ về rủi ro pháp lý.

Tại nền tảng X, các nhóm an toàn thông tin từng nhiều lần cảnh báo rằng công cụ AI có thể bị lợi dụng để tạo hình ảnh tình dục hóa trẻ em hoặc người nổi tiếng. Dù vậy, nhóm an toàn nội dung của xAI trong phần lớn năm 2025 chỉ gồm 2-3 người, ít hơn đáng kể so với quy mô hàng chục nhân viên ở OpenAI hay các đối thủ khác.

Ngó lơ kiểm duyệt

Các công ty AI lớn thường áp đặt giới hạn nghiêm ngặt đối với việc tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh nhằm ngăn chặn nội dung lạm dụng tình dục trẻ em hoặc hình ảnh giả mạo không đồng thuận. Tuy nhiên, khi xAI tích hợp công cụ chỉnh sửa vào mạng xã hội X vào tháng 12/2025, nhiều hình ảnh khiêu dâm đã lan truyền với tốc độ chưa từng có, theo nhận định của David Thiel, cựu Giám đốc công nghệ của Trung tâm quan sát Internet Stanford.

Sự thay đổi này bùng nổ vào tháng 1 năm nay, khi Grok tạo ra hàng loạt hình ảnh gợi dục, đặt phụ nữ thật vào những tư thế khêu gợi hoặc cởi bỏ quần áo. CEO Tesla thậm chí đã khuyến khích xu hướng này qua các bài đăng trên X.

Grok trở thành xưởng sản xuất nội dung nhạy cảm. Ảnh: Los Angeles Times.

Theo ước tính của Trung tâm Chống lại Sự Thù hận Kỹ thuật số (CCDH), Grok đã tạo ra khoảng 23.000 hình ảnh mang tính tình dục để mô tả trẻ em. Sau đó, Tổng chưởng lý California, cơ quan quản lý truyền thông Anh và Ủy ban châu Âu đã mở điều tra đối với xAI, mạng xã hội X hoặc Grok về nguy cơ vi phạm luật liên quan đến hình ảnh thân mật không đồng thuận và tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em.

Trước bê bối, Musk nói ông “không biết về các hình ảnh khỏa thân trẻ vị thành niên” do Grok tạo ra, đồng thời khẳng định chatbot sẽ từ chối nội dung bất hợp pháp dựa trên quy định của từng khu vực.

Dù vậy, Grok vẫn đạt hiệu quả đáng kể về mức độ phổ biến. Theo nền tảng theo dõi Sensor Tower, lượt tải ứng dụng trung bình hàng ngày tăng 72% trong giai đoạn 1-19/1 so với cùng thời điểm của tháng trước, giúp Grok vươn lên top 10 ứng dụng miễn phí trên App Store, sánh ngang ChatGPT và Gemini.

Một nhân vật bị ảnh hưởng là nhà văn Ashley St. Clair khi cô cho biết trở thành nạn nhân của hình ảnh tục tĩu do Grok tạo ra. Cô cho rằng Musk hoàn toàn có thể ngăn chặn tình trạng này nhưng đã không làm vậy.

Chiêu trò độc hại

Trong tháng 1, X tuyên bố sẽ chặn khả năng tạo ảnh người thật mặc bikini hoặc đồ lót tại các khu vực cấm nội dung này. Tuy nhiên, theo phát hiện của Washington Post, người dùng tại Mỹ vẫn có thể tạo ra các hình ảnh tương tự sau thông báo.

Musk thành lập xAI vào năm 2023 để cạnh tranh với các phòng thí nghiệm AI hàng đầu. Ông muốn định vị Grok như một chatbot “tìm kiếm sự thật tối đa”, khác với các đối thủ bị vị tỷ phú chỉ trích là quá “thức tỉnh”. Grok được giới thiệu với phong cách táo bạo, đôi khi thô tục nhưng hài hước.

Elon Musk đang đẩy xAI vào canh bạc mạo hiểm. Ảnh: AFP.

Trong quá trình phát triển, xAI đã thay đổi quy trình kiểm duyệt nội dung nhạy cảm. Ban đầu, công ty tránh để nhân viên gắn nhãn các nội dung khiêu dâm nhằm không dạy chatbot tạo ra loại nội dung này. Nhưng đến mùa hè 2025, một số nhân viên được cho phép không gắn nhãn xấu cho ảnh khỏa thân do AI tạo ra.

Khi các rào cản trong ngành AI tạo ảnh dần được gỡ bỏ, giới chuyên gia cảnh báo nhiều công ty đang cố chứng minh lượng người dùng tăng trưởng để thu hút nguồn tiền mới. Trong trường hợp của Grok, chiến lược tăng độ phổ biến bằng nội dung tình dục đang đẩy xAI vào vòng xoáy tranh cãi.

Sau bê bối, xAI đã tăng cường tuyển dụng đội ngũ an toàn AI, đăng các vị trí chuyên trách phát hiện và xử lý nội dung vi phạm như lạm dụng, thư rác và an toàn trẻ em.

Minh Hoàng