Vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới của đất nước

1. Trong tiến trình lịch sử cách mạng Việt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh luôn là nền tảng tinh thần, kim chỉ nam để toàn Đảng, toàn quân và toàn dân tộc ta bước tiếp. Đó không chỉ là di sản tư tưởng của một lãnh tụ thiên tài, mà còn là hệ giá trị sống động, kết tinh của chủ nghĩa Mác - Lênin, truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam, tinh hoa văn hóa nhân loại và thực tiễn đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta.

Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đến nay, tư tưởng Hồ Chí Minh đã soi đường cho cách mạng Việt Nam vượt qua những thử thách cam go nhất: Giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội, tiến hành đổi mới, hội nhập quốc tế và từng bước khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế. Càng qua kiểm nghiệm thực tiễn, giá trị lý luận, chính trị, đạo đức và nhân văn của tư tưởng Hồ Chí Minh càng được khẳng định sâu sắc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Sở Công an Hà Nội tại Hội nghị Tổng kết công tác năm (21/12/1956).

Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh đất nước đứng trước bước ngoặt phát triển mới, với yêu cầu tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Nghị quyết Đại hội XIV tiếp tục khẳng định quan điểm kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Điều đó cho thấy, trong mọi giai đoạn phát triển, tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn là điểm tựa tư tưởng, là sức mạnh tinh thần và là phương pháp hành động để Đảng ta lãnh đạo đất nước tiến lên.

2. Giá trị cốt lõi, xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đối với Người, độc lập dân tộc không chỉ là thoát khỏi ách áp bức, nô dịch, mà phải đi tới tự do, hạnh phúc thật sự cho nhân dân. Chủ nghĩa xã hội không phải là khẩu hiệu trừu tượng, mà là một xã hội do nhân dân làm chủ, mọi người có cơm ăn, áo mặc, được học hành, được sống trong độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc. Báo cáo tổng kết 40 năm đổi mới tiếp tục khẳng định độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là tư tưởng, đường lối cơ bản, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt của cách mạng Việt Nam và là điểm cốt yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Vì vậy, bước vào kỷ nguyên mới, “vươn mình” không có nghĩa là rời xa nền tảng tư tưởng đã được lịch sử lựa chọn, mà là phát triển cao hơn, sáng tạo hơn, hiệu quả hơn trên nền tảng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Tư tưởng Hồ Chí Minh nhắc nhở chúng ta rằng, sức mạnh của một dân tộc trước hết nằm ở bản lĩnh tự chủ, ý chí tự cường và khát vọng phát triển. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gay gắt, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, kinh tế tri thức và những thách thức an ninh phi truyền thống tác động sâu sắc đến mọi quốc gia, độc lập tự chủ càng phải được thể hiện bằng năng lực nội sinh mạnh mẽ: Thể chế hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học - công nghệ tiên tiến, quốc phòng - an ninh vững chắc, đối ngoại linh hoạt và bản sắc văn hóa bền vững. Một trong những giá trị đặc sắc nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh là quan điểm “Dân là gốc”. Với Người, nhân dân là chủ thể sáng tạo lịch sử, là lực lượng quyết định thắng lợi của cách mạng. Mọi đường lối, chính sách, mọi hoạt động của Đảng và Nhà nước đều phải hướng tới mục tiêu cao nhất là phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Trong điều kiện hiện nay, tư tưởng ấy càng có ý nghĩa thời sự sâu sắc. Đất nước muốn phát triển nhanh, bền vững thì mọi quyết sách phải xuất phát từ lợi ích chính đáng, hợp pháp và hạnh phúc của nhân dân. Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV yêu cầu lấy sự hài lòng, tín nhiệm của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả công việc làm tiêu chí đánh giá. Đây là sự cụ thể hóa sinh động tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân, vì dân; về đạo đức công vụ và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trước nhân dân. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới đòi hỏi phải phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng cơ chế để nhân dân tham gia giám sát, phản biện, đóng góp vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách. Khi lòng dân được quy tụ, niềm tin xã hội được củng cố, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc được phát huy thì mọi khó khăn, thách thức đều có thể vượt qua.

Hồ Chí Minh coi đạo đức là gốc của người cách mạng. Đạo đức cách mạng trong tư tưởng của Người không phải là những lời giáo huấn chung chung, mà là chuẩn mực sống và hành động: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; nói đi đôi với làm; đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của nhân dân lên trên lợi ích cá nhân; suốt đời phấn đấu vì nước, vì dân. Trong điều kiện Đảng cầm quyền, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng càng có ý nghĩa sống còn. Đảng chỉ giữ vững được vai trò lãnh đạo khi Đảng thật sự trong sạch, vững mạnh; đội ngũ cán bộ, đảng viên thật sự tiền phong, gương mẫu; quyền lực được kiểm soát; tham nhũng, tiêu cực, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống bị ngăn chặn, đẩy lùi.

Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu tăng cường xây dựng Đảng về đạo đức; thực hiện nghiêm chuẩn mực đạo đức cách mạng, đạo đức công vụ; đề cao trách nhiệm nêu gương, nhất là của cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu. Học tập và làm theo Bác hôm nay không chỉ là học sự giản dị, khiêm nhường, gần dân, thương dân, mà còn là học bản lĩnh đổi mới, tinh thần hành động, trách nhiệm nêu gương, thái độ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Một cán bộ có đạo đức cách mạng không chỉ là người không tham nhũng, không tiêu cực, mà còn phải là người biết phụng sự, dám đấu tranh với cái sai, dám vượt qua tư duy nhiệm kỳ, lợi ích cục bộ, tâm lý sợ trách nhiệm để hoàn thành nhiệm vụ trước Đảng, Nhà nước và nhân dân.

Đại đoàn kết toàn dân tộc là tư tưởng lớn, nhất quán trong di sản Hồ Chí Minh. Người luôn khẳng định đoàn kết là sức mạnh, là then chốt của thành công. Đoàn kết trong tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là sự tập hợp hình thức, mà là sự quy tụ mọi lực lượng yêu nước trên nền tảng mục tiêu chung: Độc lập, tự do, hạnh phúc của nhân dân và phồn vinh của đất nước. Trong kỷ nguyên mới, đại đoàn kết càng phải được phát huy ở tầm cao mới. Đất nước muốn phát triển nhanh, bền vững, muốn tự chủ chiến lược và vươn lên mạnh mẽ thì phải phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; của hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, công nhân, nông dân, thanh niên, phụ nữ, cựu chiến binh, cựu CAND, người Việt Nam ở nước ngoài và bạn bè quốc tế. Đó chính là sự tiếp nối tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết trong điều kiện mới: Đoàn kết để đổi mới, đoàn kết để phát triển, đoàn kết để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, đoàn kết để hiện thực hóa khát vọng Việt Nam phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Trong bối cảnh cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận ngày càng phức tạp, bảo vệ tư tưởng Hồ Chí Minh là nội dung cốt lõi của bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị thường tìm cách xuyên tạc, tách rời tư tưởng Hồ Chí Minh khỏi chủ nghĩa Mác - Lênin; phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng; phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Bảo vệ tư tưởng Hồ Chí Minh trước hết phải bằng nhận thức đúng, sâu sắc và khoa học. Không thể bảo vệ bằng cách khẩu hiệu hóa hay hành chính hóa. Phải làm sáng rõ tính cách mạng, khoa học, nhân văn, thực tiễn và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh; đồng thời chứng minh bằng thành tựu đổi mới, bằng sự đổi thay của đất nước, bằng đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao, bằng vị thế quốc tế của Việt Nam và bằng niềm tin xã hội được củng cố.

Trong những năm qua, công tác xây dựng Đảng về tư tưởng, chính trị, đạo đức tiếp tục được đổi mới, góp phần tăng cường đoàn kết, thống nhất trong Đảng, đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin trong nhân dân; công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch được triển khai quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả hơn. Trong giai đoạn tới, bảo vệ tư tưởng Hồ Chí Minh phải gắn với đổi mới công tác tư tưởng trong môi trường số, nâng cao chất lượng báo chí, truyền thông, tăng cường kiểm soát thông tin trên không gian mạng, xây dựng niềm tin khoa học vào con đường cách mạng Việt Nam.

Bảo vệ tư tưởng Hồ Chí Minh cũng chính là phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh trong thực tiễn mới. Phát triển không phải là làm khác đi bản chất tư tưởng của Người, mà là vận dụng sáng tạo tinh thần, phương pháp và giá trị cốt lõi trong tư tưởng của Người để giải quyết những vấn đề mới của thời đại: chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu, già hóa dân số, quản trị xã hội hiện đại, xây dựng con người Việt Nam trong môi trường toàn cầu hóa và không gian mạng.

3. Tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá của Đảng và dân tộc ta; là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động; là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn để Việt Nam kiên định con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đồng thời không ngừng đổi mới, sáng tạo, hội nhập và phát triển. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh càng tỏa sáng ở chiều sâu lý luận và sức mạnh thực tiễn. Đó là ánh sáng của độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội; là niềm tin vào nhân dân; là đạo đức cách mạng; là đại đoàn kết toàn dân tộc; là khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc; là bản lĩnh độc lập, tự chủ, tự cường trong hội nhập quốc tế.

Vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh hôm nay chính là biến tư tưởng ấy thành hành động cụ thể: Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; phát triển đất nước nhanh, bền vững; giữ vững quốc phòng, an ninh; bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; củng cố niềm tin xã hội; khơi dậy khát vọng cống hiến của mỗi người dân Việt Nam. Lấy Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tinh thần và kim chỉ nam của mọi hành động, dân tộc Việt Nam có cơ sở vững chắc để tự tin vươn mình trong kỷ nguyên mới; hiện thực hóa mục tiêu chung đó là xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, đóng góp không nhỏ vào việc gìn giữ hòa bình, đoàn kết, hợp tác và tiến bộ của toàn nhân loại.