Văn hóa công vụ góp phần xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh

Văn hóa công vụ không chỉ gắn với hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước mà còn là môi trường để những giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của dân tộc được kế thừa và phát huy trong đời sống công vụ. Xung quanh vấn đề này, Báo Công Thương có cuộc trao đổi với TS. Lương Ngọc Vĩnh - Bí thư Chi bộ, Trưởng Khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền.

TS. Lương Ngọc Vĩnh - Bí thư Chi bộ, Trưởng Khoa Tuyên truyền,Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Ảnh: Lê An

Văn hóa công vụ trở thành yêu cầu tất yếu

- Nghị quyết số 80-NQ/TW năm 2026 của Bộ Chính trị đặt vấn đề phát triển văn hóa Việt Nam trong yêu cầu phát triển đất nước. Thưa ông, từ góc độ văn hóa công vụ, vì sao đây có thể được xem là một yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước?

TS. Lương Ngọc Vĩnh: Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng hoàn thiện, tiến trình hội nhập quốc tế được mở rộng và tác động sâu sắc của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, yêu cầu xây dựng và củng cố văn hóa công vụ không còn là lựa chọn mà đã trở thành đòi hỏi mang tính tất yếu. Thực hiện tốt nhiệm vụ này có ý nghĩa trực tiếp trong việc kiến tạo một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam liêm chính, kỷ cương, vận hành hiệu lực, hiệu quả.

Xét về nội hàm, văn hóa công vụ là một dạng thức văn hóa đặc thù, gắn với môi trường hoạt động của các cơ quan công quyền, được hình thành trên cơ sở hệ giá trị, chuẩn mực và quy tắc ứng xử do Nhà nước thiết lập. Những giá trị đó không chỉ được quy định trên phương diện pháp lý mà còn được đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tiếp nhận, chia sẻ và hiện thực hóa trong thực tiễn thi hành công vụ.

Chính quá trình này góp phần định hình niềm tin, chuẩn mực đạo đức, lối sống nghề nghiệp và bản sắc của nền công vụ, qua đó nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính chuyên nghiệp trong hoạt động của bộ máy nhà nước.

Ở bình diện rộng hơn, văn hóa công vụ không chỉ phản ánh trình độ tổ chức và năng lực vận hành của bộ máy hành chính trong hiện tại mà còn là thước đo quan trọng về phẩm chất đạo đức, năng lực và bản lĩnh của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong hệ giá trị con người Việt Nam. Đồng thời, đây cũng là biểu hiện tập trung của hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia trong tiến trình phát triển bền vững.

Văn hóa công vụ gắn với xây dựng, chỉnh đốn Đảng

- Văn hóa công vụ có mối quan hệ như thế nào với việc kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, thưa ông?

TS. Lương Ngọc Vĩnh: Xây dựng văn hóa công vụ không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước mà còn góp phần kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Các chuẩn mực hành vi trong thực thi công vụ được xây dựng dựa trên sự kế thừa những phẩm chất đã được hun đúc qua lịch sử như tinh thần yêu nước, ý thức cộng đồng, trọng nghĩa tình, đề cao danh dự, cùng các chuẩn mực đạo đức "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư". Đây không chỉ là yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp mà còn là cơ sở hình thành bản lĩnh chính trị, ý thức trách nhiệm và thái độ phục vụ Nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Việc kế thừa và phát huy hiệu quả các giá trị truyền thống này góp phần tạo dựng nền tảng đạo đức bền vững cho nền hành chính quốc gia, đồng thời bảo đảm quá trình hiện đại hóa công vụ diễn ra đúng định hướng, giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc trong điều kiện hội nhập quốc tế sâu rộng.

Điều này cho thấy hiện đại hóa nền công vụ không đồng nghĩa với tách rời những giá trị đã được hình thành và bồi đắp trong lịch sử dân tộc. Ngược lại, những giá trị truyền thống, khi được tiếp nhận và thể hiện phù hợp trong môi trường công vụ hiện đại, có thể trở thành nền tảng tinh thần cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thực hiện tốt hơn trách nhiệm của mình.

Đáng chú ý, xây dựng văn hóa công vụ hiện nay được đặt trong mối quan hệ với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hoàn thiện hệ thống chính trị. Đây không chỉ là một nội dung cấu thành mà còn là nền tảng có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, góp phần hiện thực hóa định hướng phát triển con người toàn diện, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, để văn hóa và con người thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng cho phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.

Văn hóa công vụ tạo nền tảng cho nền hành chính hiệu quả

- Từ những yêu cầu trên, theo ông, xây dựng văn hóa công vụ hiện nay cần được nhìn nhận trên những phương diện nào?

TS. Lương Ngọc Vĩnh: Từ góc độ chức năng, có thể khái quát một số phương diện cơ bản của việc xây dựng văn hóa công vụ hiện nay. Trước hết, đây là điều kiện nền tảng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước, bảo đảm tính minh bạch, kỷ luật, kỷ cương và hiệu quả trong quản lý, điều hành. Khi các giá trị, chuẩn mực và quy tắc ứng xử được đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tiếp nhận và hiện thực hóa trong thực tiễn, văn hóa công vụ sẽ góp phần định hình cách thức thực thi nhiệm vụ chuyên nghiệp, có trách nhiệm.

Tiếp đó, văn hóa công vụ góp phần khơi dậy và phát huy các giá trị tinh thần của dân tộc, củng cố lý tưởng, khát vọng cống hiến và tinh thần trách nhiệm xã hội của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, hướng tới mục tiêu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Đồng thời, xây dựng văn hóa công vụ cũng có ý nghĩa trong phòng ngừa, ngăn chặn các biểu hiện tiêu cực, suy thoái, cũng như những nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Có thể xem đây là một “lá chắn mềm” nhưng bền vững, bởi nền tảng của nó không chỉ nằm ở các quy định mang tính pháp lý mà còn ở sự tiếp nhận, chia sẻ và thực hành các giá trị, chuẩn mực trong đội ngũ thực thi công vụ.

Như vậy, văn hóa công vụ cần được nhìn nhận không đơn thuần là những quy tắc ứng xử trong cơ quan hành chính, mà rộng hơn là một bộ phận gắn với chất lượng của nền công vụ, phẩm chất của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và hiệu quả quản trị quốc gia. Khi được xây dựng trên cơ sở kết hợp giữa các yêu cầu của nền hành chính hiện đại với những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, văn hóa công vụ sẽ góp phần tạo nền tảng đạo đức và tinh thần cho quá trình hiện đại hóa nền hành chính, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong điều kiện mới.

- Trân trọng cảm ơn ông!