Văn hóa dân tộc thiểu số ở Thủ đô – Bảo tồn để phát triển bền vững

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều thách thức trong công tác bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống của các dân tộc thiểu số ở Thủ đô.

Với sự tham gia của hai khách mời: Ông Bùi Duy Quang – Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo học Lịch sử Việt Nam và Tiến sĩ Nguyễn Anh Cường – Trưởng Bộ môn Quản trị du lịch cộng đồng – Khoa Quản trị du lịch và ngôn ngữ quốc tế - Đại học Văn hóa Hà Nội, chương trình thời sự đặc biệt “Văn hóa dân tộc thiểu số ở Thủ đô - Bảo tồn để phát triển bền vững” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện đã tập trung phản ánh thực trạng công tác bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số tại Thủ đô; đồng thời phân tích những thách thức, cơ hội và giới thiệu các mô hình, giải pháp hiệu quả, nhằm gắn bảo tồn với phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cho đồng bào.

Trao đổi tại chương trình, ông Bùi Duy Quang, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Hà Nội cho biết, Hà Nội không chỉ được biết đến là trung tâm chính trị của cả nước, mà còn là nơi hội tụ và giao thoa nhiều giá trị văn hóa. Trong bức tranh chung ấy, cộng đồng các dân tộc thiểu số đã và đang góp phần tạo nên những mảng màu riêng, giàu bản sắc.

Tiến sĩ Nguyễn Anh Cường - Trưởng Bộ môn Quản trị du lịch cộng đồng – Khoa Quản trị du lịch và ngôn ngữ quốc tế - Đại học Văn hóa Hà Nội nhấn mạnh: Có thể khẳng định, bản sắc văn hóa của Hà Nội rất phong phú và sống động, trong đó có sự đóng góp quan trọng của đồng bào các dân tộc thiểu số. Đồng bào không chỉ gìn giữ mà còn tham gia vào các hoạt động văn hóa lớn của thành phố. Theo Tiến sĩ Nguyễn Anh Cường, trong tiến trình phát triển Thủ đô, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số đang được xác định là nhiệm vụ quan trọng, vừa mang ý nghĩa gìn giữ giá trị truyền thống, vừa mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững.

Việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số ở Hà Nội đang đối mặt nhiều thách thức trong bối cảnh hội nhập và đô thị hóa mạnh mẽ. Theo ông Bùi Duy Quang, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội, thành phố đã triển khai nhiều hoạt động như: Hỗ trợ duy trì lễ hội truyền thống, tổ chức liên hoan cồng chiêng, hát múa dân gian… Tuy nhiên, về lâu dài, việc bảo tồn không chỉ dừng ở “giữ” mà phải hướng tới “giữ bền”. Thời gian tới, Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội sẽ tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu về văn hóa các dân tộc thiểu số nhằm lưu trữ và bảo tồn lâu dài. Đồng thời, công tác bảo tồn sẽ gắn với phát triển sinh kế cho người dân.

Tiến sĩ Nguyễn Anh Cường chia sẻ, từ thực tiễn nghiên cứu và giảng dạy, mô hình phát triển sinh kế dựa trên di sản văn hóa, đặc biệt là gắn du lịch với làng nghề truyền thống, là một hướng đi rất hiệu quả và bền vững đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Theo ông, để các mô hình bảo tồn và phát huy văn hóa vận hành bài bản, đúng hướng, yếu tố then chốt là định hướng. Nghị quyết 80 được xác định là định hướng mang tính bao quát, tạo tiền đề cho việc gắn kết giữa bảo tồn, phát huy văn hóa với phát triển kinh tế.

Theo tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam: Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần, mà sẽ trở thành trụ cột, "nguồn lực nội sinh" và động lực to lớn cho sự phát triển bền vững của quốc gia. Và con người chính là trung tâm của sự phát triển, chủ thể sáng tạo và mục tiêu cao nhất. Trên tinh thần đó, những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào thiểu số cũng chính là tài sản quý báu cần được bảo tồn và phát huy thế mạnh trong sự nghiệp phát triển công nghiêp văn hóa của Thủ đô. Mục tiêu cuối cùng đó là người dân tộc thiểu số tại Hà Nội có thể "sống được" bằng chính văn hóa và nghề truyền thống của dân tộc mình, từ đó nâng cao ý thức tự giác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa bản địa.