Văn hóa là 'trụ cột' cho phát triển, được bố trí đầu tư lớn chưa từng có

Sáng 25/2, Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị đã diễn ra với hơn 2 triệu đại biểu tham dự tại các điểm cầu.

Tổng Bí thư Tô Lâm và các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham dự hội nghị sáng 25/2. Ảnh: Đức Thanh

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp và kết nối trực tuyến từ điểm cầu chính tại phòng họp Diên Hồng, Nhà Quốc hội đến 27.284 điểm cầu ở Trung ương, các tỉnh, thành phố, các xã phường, đặc khu, các tổ chức Đảng trong quân đội, công an và doanh nghiệp. Tham dự hội nghị có Tổng Bí thư Tô Lâm, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng lãnh đạo các cơ quan trung ương và địa phương…

Mục tiêu của hội nghị nhằm giúp cán bộ, đảng viên nắm vững những nội dung cốt lõi, những điểm mới trong hai nghị quyết, từ đó thống nhất về ý chí và hành động để xây dựng chương trình hành động cụ thể. Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu nghe Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết trình bày về Nghị quyết số 80; Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị trình bày về Nghị quyết số 79; Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình trình bày về Chương trình hành động thực hiện hai nghị quyết. Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo hội nghị.

Theo chương trình, Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. Ảnh: Đức Thanh.

Văn hóa là "trụ cột", là "hệ điều tiết" cho phát triển nhanh, bền vững

Trình bày chuyên đề về những vấn đề mới, cốt lõi trong Nghị quyết số 80-NQ/TW, đồng chí Trịnh Văn Quyết cho biết Nghị quyết ra đời trong bối cảnh đặc biệt. Trong năm 2025, Đảng đã ban hành 7 nghị quyết mang ý nghĩa đột phá chiến lược. Nghị quyết 80 được chuẩn bị gắn liền với quá trình hoàn thiện Văn kiện Đại hội Đảng XIV, thể hiện sự hài hòa, tương thích và đồng nhịp với chiến lược tổng thể đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Trước đây, văn hóa được xác định là "nền tảng tinh thần của xã hội". Tuy nhiên, theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, thực tiễn 40 năm Đổi mới đòi hỏi một nhận thức mới: Để phát triển bền vững, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà phải trở thành "nền tảng vững chắc" của sự phát triển. Nghị quyết 80 đã 3 lần khẳng định “văn hóa, con nguời là nền tảng”, “phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc”, xem văn hóa là sức mạnh nội sinh quan trọng.

Đặc biệt, lần đầu tiên Nghị quyết đưa ra hai phạm trù mới: Văn hóa là "trụ cột" và là "hệ điều tiết" cho phát triển nhanh và bền vững. Cùng với chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa trở thành một trong bốn trụ cột của phát triển. Chúng ta phải kiên quyết khắc phục khuynh hướng chỉ chú trọng tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà coi nhẹ xây dựng văn hóa, xây dựng con người. Khuynh hướng đó đã xuất hiện và như vậy, chắc chắn chúng ta không thể đạt được sự phát triển bền vững, thậm chí sẽ không có chủ nghĩa xã hội hoàn chỉnh theo quan điểm đổi mới của Đảng ta, đồng chí Trịnh Văn Quyết khẳng định.

Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết trình bày về Nghị quyết số 80. Ảnh: Đức Thanh

Làm rõ thuật ngữ "hệ điều tiết", Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương giải thích: Con người sáng tạo ra văn hóa và các giá trị văn hóa quay lại giúp con người tự hoàn thiện nhân cách, tự điều tiết các mối quan hệ với tự nhiên, xã hội và chính mình. Trong khi pháp luật dùng để "điều chỉnh" các vấn đề xã hội, thì văn hóa đóng vai trò "điều tiết" ở những khía cạnh mà pháp luật không thể bao quát hết.

Sức mạnh điều tiết của văn hóa thể hiện sâu sắc trên các lĩnh vực cả vĩ mô và vi mô, đúng như nhận định của UNESCO “phát triển cần thừa nhận văn hóa, giữ vị trí trung tâm và vai trò điều tiết xã hội”. Bởi lẽ, nếu chỉ có lập trường và quan điểm chính trị, chúng ta vẫn chưa thể tạo ra được sức mạnh và niềm tin xã hội.

Đột phá về ứng dụng khoa học, công nghệ

Một quan điểm nổi bật mang tính thời đại của Nghị quyết là “phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tạo dựng không gian mới, xung lực mới cho phát triển văn hóa”, từ đó Nghị quyết khẳng định “ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa là một trong ba lĩnh vực đột phá”. Và để thực hiện nhiệm vụ này, Nghị quyết yêu cầu “xây dựng cơ chế, chính sách đột phá “phát triển” các nội dung trên trong lĩnh văn hóa, ban hành bộ quy tắc ứng xử trên không gian số, làm trong sạch môi trường văn hóa số; xây dựng hệ sinh thái văn hóa số”.

Để hiện thực hóa chủ trương rất mới, gắn với tính hiện đại trong phát triển văn hóa, một loạt công việc được chỉ ra trong Nghị quyết này nhằm tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa. Đồng thời, gắn với yêu cầu đó xuyên xuốt trong Nghị quyết là nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, tạo đột phá chiến lược, khơi thông nguồn lực...

Một nhận thức mới trong Nghị quyết 80 thể hiện rõ trong hai nội dung gắn kết với nhau là phát triển văn hóa phải “ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội”, gắn với xây dựng thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người, chủ quyền văn hóa số”.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Đức Thanh

Trong bối cảnh hoàn toàn mới của thế giới hiện đại, Nghị quyết đã chỉ ra nhiệm vụ mới: "Xây dựng thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người". Nội hàm thế trận này bao gồm 5 yếu tố cơ bản: Phát huy tối đa giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam; Xử lý hài hòa các quan hệ nội tại; Cân bằng giữa xây và chống, truyền thống và hiện đại, dân tộc và quốc tế; Khuyến khích và tôn trọng sự phát triển ngày càng đa dạng của văn hóa Việt Nam hiện đại, đồng thời tập trung nguồn lực, vật lực, tài lực cho dòng chủ lưu, chủ lực của văn hóa là yêu nước, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình đến không gian số. Đây được coi là lá chắn vững chắc của thế trận an ninh văn hóa.

Quy định mức đầu tư lớn chưa từng có cho văn hóa

Khác với các văn kiện trước đây thường dừng ở định hướng chung, Nghị quyết 80 đưa ra các chỉ tiêu định lượng cụ thể, thể hiện tư duy khoa học và thực tiễn.

Về công nghiệp văn hóa, mục tiêu đặt ra là đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và phấn đấu 9% vào năm 2045; hình thành 5 - 10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa.

Cùng với đó, xây dựng con người tiếp tục là vấn đề trung tâm, cốt lõi. Nghị quyết nhấn mạnh phép biện chứng: Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách, và xây dựng con người để phát triển văn hóa. Điều này nhằm khắc phục tình trạng coi văn hóa chỉ là giải trí đơn thuần hoặc "sân chơi" cá nhân.

Để thực hiện điều này, Nghị quyết 80 đã cụ thể hóa các thành tố của Hệ giá trị quốc gia, Hệ giá trị văn hóa, Hệ giá trị gia đình và Chuẩn mực con người Việt Nam. Đây là cơ sở để toàn xã hội soi chiếu, rèn luyện và điều chỉnh các hành vi lệch chuẩn.

Bên cạnh đó, Nghị quyết đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ văn hóa cấp chiến lược và phát triển hạ tầng văn hóa với các thiết chế quy mô quốc gia, ngang tầm khu vực và quốc tế - một nhiệm vụ chưa từng được đặt ra trước đây.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Đức Thanh.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, phần “tổ chức thực hiện” tại Nghị quyết đã phân công rất rõ và cụ thể. Trong đó, đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh một số yêu cầu về thực hiện đa dạng các hình thức, biện pháp học tập, nghiên cứu nhằm hiểu đúng, hiểu sâu nội dung, những quan điểm mới, cốt lõi trong Nghị quyết, từ đó tạo cho được sự thống nhất, quyết tâm cao, chủ động, kiên trì và sáng tạo, tập trung trí tuệ, tâm huyết, sự am hiểu thực tiễn trong xây dựng chương trình trung hạn, dài hạn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Chương trình hành động cần phát huy cho được vai trò chủ thể của nhân dân, vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên, vai trò tiên phong của trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân, lực lượng vũ trang ... đóng góp thực chất nguồn lực cho phát triển văn hóa, coi đó là nhu cầu, niềm say mê, tự giác của mỗi người Việt Nam. Đồng thời, phát huy thế mạnh, đặc trưng nổi trội, bản sắc của từng vùng, từng địa phương, đơn vị, nghề nghiệp để xây dựng và phát triển văn hóa, xây dựng con người. Vận dụng sáng tạo các hệ giá trị để xác định nhiệm vụ xây dựng con người với những đặc trưng nổi trội gắn với truyền thống và tinh thần văn hóa...

Hoàng Yến