Văn hóa thực thi - từ Nghị quyết đến niềm tin của Nhân dân

Từ tư duy ban hành chính sách đến quản trị kết quả

Một trong những điểm gây ấn tượng mạnh trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là yêu cầu chuyển trọng tâm rất rõ từ nghiên cứu, quán triệt nghị quyết sang tổ chức thực hiện nghị quyết. Hội nghị, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, “không chỉ là quán triệt, mà mở ra giai đoạn quyết định là tổ chức thực hiện”; giá trị của văn kiện phải thể hiện ở khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn và tạo ra những chuyển biến mà Nhân dân có thể cảm nhận được.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Thông điệp này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu cao hơn rất nhiều về tốc độ, chất lượng và hiệu quả quản trị. Yêu cầu “rõ việc, rõ người, rõ thẩm quyền, nguồn lực, thời hạn, sản phẩm, trách nhiệm” mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra là một sự chuyển đổi về tư duy quản trị. Mỗi nhiệm vụ phải có mục tiêu rõ ràng, một đầu mối chịu trách nhiệm, đủ thẩm quyền, nguồn lực, thời hạn, sản phẩm và dữ liệu kiểm chứng; đặc biệt phải “chuyển từ quản lý tiến độ sang quản trị kết quả, không lấy văn bản, hội nghị thay chuyển biến thực tế”. Đây chính là tinh thần của một nền quản trị hiện đại. Trong đó, trách nhiệm không thể bị hòa tan trong tập thể; thành công hay trì trệ phải có địa chỉ cụ thể; chính sách phải đo lường được và người thực hiện phải chịu trách nhiệm đến cùng đối với kết quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đặt ra một quan niệm rất đáng suy nghĩ: “Thời gian là một nguồn lực phát triển không thể tái tạo”. Điều này càng có ý nghĩa đối với công tác lập pháp và xây dựng thể chế. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh thể chế phải đi trước một bước, vừa bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, vừa mở đường cho phát triển; những vấn đề đã chín, đã rõ, được thực tiễn kiểm nghiệm phải sớm được thể chế hóa. Như vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là xây dựng một hệ thống pháp luật đầy đủ, mà quan trọng hơn là xây dựng một hệ thống thể chế đủ năng lực kiến tạo phát triển, biết nhận diện cơ hội, tháo gỡ rào cản, khuyến khích sáng tạo và tạo không gian cho những điều mới mẻ được thử nghiệm trong khuôn khổ kiểm soát được rủi ro.

Xây dựng văn hóa thực thi từ trách nhiệm của cán bộ

Nếu thể chế là nền tảng thì cán bộ chính là người biến thể chế thành hành động. Bởi vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dành một phần rất quan trọng để nói về công tác cán bộ, tinh thần tiên phong, trách nhiệm nêu gương và đặc biệt là “văn hóa thực thi”.

“Cán bộ là nhân tố quyết định. Nghị quyết đúng, nguồn lực đủ nhưng cán bộ cầm chừng, né tránh thì công việc vẫn trì trệ”. Từ nhận định ấy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải “chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, sử dụng, sàng lọc”; người dám nghĩ, dám làm, tạo ra sản phẩm thực chất phải được ghi nhận, bảo vệ và trọng dụng, trong khi người né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng phải được sàng lọc, thay thế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Ở đây có một chuyển biến rất quan trọng trong cách tiếp cận về cán bộ. Yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới đòi hỏi một tiêu chuẩn cao hơn: không chỉ “không làm sai”, mà phải làm được việc; không chỉ hoàn thành những nhiệm vụ thông thường, mà phải có khả năng xử lý những việc khó, tháo gỡ những điểm nghẽn, đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Điều đó cũng có nghĩa là chúng ta cần tạo dựng một môi trường mà trong đó tinh thần dấn thân vì lợi ích chung được khuyến khích; không được đánh đồng rủi ro khách quan hay những sai sót không vụ lợi trong quá trình thực hiện đúng chủ trương với hành vi vi phạm để làm thui chột động lực đổi mới.

Đây là điều kiện quan trọng để xây dựng văn hóa thực thi. Văn hóa ấy trước hết phải bắt đầu từ người đứng đầu. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo những việc lớn, việc khó, xuống cơ sở, đối thoại với cán bộ, người dân, doanh nghiệp, làm rõ vướng mắc nằm ở thể chế hay con người và chịu trách nhiệm đến cùng về những quyết định thuộc thẩm quyền.

Văn hóa thực thi, vì thế, không phải một khẩu hiệu hành chính. Đó là một hệ giá trị trong hoạt động công vụ: trách nhiệm, chủ động, liêm chính, sáng tạo, dám quyết định, nói đi đôi với làm và lấy hiệu quả phục vụ Nhân dân làm thước đo.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Niềm tin của Nhân dân là thước đo cuối cùng

Có thể thấy một mạch tư tưởng xuyên suốt trong toàn bộ phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: mọi đổi mới về thể chế, cán bộ, quản trị, truyền thông hay tổ chức phát triển cuối cùng đều phải hướng tới Nhân dân.

Đặc biệt đáng chú ý là những quan điểm mới về công tác tư tưởng và truyền thông chính sách. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu thực hiện phương châm “Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả”; truyền thông chính sách phải kịp thời, chính xác, dễ hiểu, tăng cường giải thích, đối thoại và lắng nghe, tạo đồng thuận bằng sự thật, lý lẽ và kết quả thực tiễn.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu quan điểm coi không gian mạng không chỉ là nơi cần đấu tranh với thông tin sai lệch mà còn là kênh lắng nghe Nhân dân; phải phân biệt những băn khoăn, phản biện, thông tin chưa đầy đủ với tin giả, xuyên tạc, thao túng có tổ chức; “không quy chụp ý kiến khác biệt”, đồng thời không để thông tin giả mạo, độc hại, lệch chuẩn dẫn dắt xã hội.

Cách tiếp cận ấy cho thấy quản trị thông tin trong xã hội hiện đại không thể chỉ dựa trên việc cung cấp thông tin một chiều. Truyền thông chính sách phải thực sự trở thành một phần của quá trình quản trị: giải thích để người dân hiểu, đối thoại để chính sách được chia sẻ, lắng nghe để phát hiện sớm những bất cập, và quan trọng nhất là xử lý những vấn đề thực tế khiến người dân băn khoăn.

Bởi vậy, câu nói “sức thuyết phục cao nhất vẫn là chính sách đúng, cán bộ gương mẫu, vấn đề chính đáng của Nhân dân được giải quyết” có thể xem là một trong những thông điệp cô đọng nhất của bài phát biểu. Niềm tin xã hội được tích lũy từ những trải nghiệm hằng ngày của người dân với chính sách và bộ máy công quyền: một thủ tục được giải quyết thuận lợi hơn, một kiến nghị được lắng nghe, một điểm nghẽn được tháo gỡ, một cán bộ biết chịu trách nhiệm, một chính sách mang lại cơ hội phát triển tốt hơn.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Ngay cả khi nói về phát triển du lịch, tư tưởng ấy cũng được thể hiện rất rõ. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu du lịch phải trở thành động lực tăng trưởng mới và góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, tăng trưởng kinh tế không phải mục tiêu tách biệt khỏi văn hóa, môi trường hay chất lượng sống, mà phải góp phần tạo nên một đất nước phát triển hài hòa và bền vững hơn.

Và cuối cùng, mọi tiêu chí trở về với Nhân dân. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định: “Nhân dân phải được tham gia, thụ hưởng và là người đánh giá cuối cùng”; phản hồi thực tiễn phải được coi là kênh kiểm chứng chính sách; giá trị của nghị quyết phải thể hiện trong đời sống và niềm tin của Nhân dân.

Đây không chỉ là yêu cầu đối với việc triển khai 5 nghị quyết và 1 chỉ thị được quán triệt tại Hội nghị ngày 3/9. Xa hơn, đó là một nguyên tắc của quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới: mọi chủ trương phải đi đến hành động, mọi hành động phải tạo ra kết quả và mọi kết quả phải được kiểm chứng bằng cuộc sống của Nhân dân và cuối cùng phải làm cho “đất nước mạnh hơn, Nhân dân sống tốt hơn, niềm tin vững chắc hơn”.

Có lẽ đó cũng chính là tinh thần cô đọng nhất của văn hóa thực thi trong kỷ nguyên mới: không để những khát vọng lớn dừng lại trên văn kiện, không để trách nhiệm tan vào quy trình, không để cơ hội bị đánh mất bởi sự chậm trễ; mà biến từng quyết sách thành kết quả cụ thể trong đời sống. Khi chính sách thực sự giải quyết được những điều Nhân dân quan tâm, khi cán bộ thực sự hành động vì lợi ích chung, khi mỗi nguồn lực của đất nước được khơi thông bằng trách nhiệm và sáng tạo, niềm tin sẽ được hình thành từ chính những thay đổi mà mỗi người dân có thể nhìn thấy, cảm nhận và thụ hưởng.