Về Xưởng quân giới Giang Tiên, tìm lại mạch nguồn cách mạng

Là một trong những địa chỉ lưu giữ dấu tích của ngành quân giới Việt Nam, Di tích Xưởng quân giới Giang Tiên, xã Phú Lương (tỉnh Thái Nguyên) gắn với quá trình nghiên cứu, chế tạo súng, đạn Bazooka trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp.

Đây là nơi Giáo sư, Thiếu tướng, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa cùng các cộng sự nghiên cứu, chế tạo súng, đạn Bazooka, đáp ứng yêu cầu về vũ khí trong những năm đầu cuộc kháng chiến.

Năm 1947, quân đội ta còn thiếu vũ khí, trang bị, trong khi đó đối phương có ưu thế về xe tăng, xe thiết giáp và nhiều phương tiện chiến tranh hiện đại, đặt ra yêu cầu chế tạo vũ khí chống tăng.

Giáo sư Trần Đại Nghĩa (thứ 3 từ phải sang) xem sản phẩm do Quân giới sản xuất thời chống Mỹ. Ảnh: Tư liệu

Tại Xưởng quân giới Giang Tiên, dưới sự chỉ đạo kỹ thuật của Giáo sư Trần Đại Nghĩa, cán bộ, chiến sĩ và công nhân quân giới tập trung nghiên cứu, chế tạo Bazooka dựa trên mẫu của Mỹ.

Trong điều kiện máy móc, nguyên vật liệu đều thiếu, nhiều chi tiết phải gia công thủ công, quá trình chế tạo đòi hỏi sự tính toán chính xác và thử nghiệm kiên trì của đội ngũ quân giới.

Bằng trí tuệ, tinh thần sáng tạo và ý chí tự lực, tự cường, đến cuối tháng 2.1947, đội ngũ cán bộ, chiến sĩ quân giới đã chế tạo thành công súng Bazooka, mở ra khả năng đáp ứng yêu cầu chiến trường.

Đây là loại vũ khí chống tăng có thể mang vác, sử dụng đạn lõm và có khả năng công phá xe tăng, xe thiết giáp cùng các công sự kiên cố trong chiến đấu.

Ngày 2.3.1947, 3 khẩu Bazooka cùng 10 quả đạn đầu tiên được trang bị cho Trung đoàn Thủ đô, đánh dấu một bước phát triển quan trọng của ngành quân giới Việt Nam.

Tại Chúc Sơn - chùa Trầm, huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Đông trước đây (nay thuộc TP. Hà Nội), bộ đội ta đã sử dụng loại vũ khí này tiêu diệt 2 xe tăng Pháp, góp phần bẻ gãy cuộc tiến công của đối phương.

Sau kết quả đó, súng, đạn Bazooka tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện và sản xuất để cung cấp cho các chiến trường, qua đó góp phần nâng cao sức mạnh chiến đấu, củng cố niềm tin của quân và dân ta.

Học sinh đến tham quan Di tích Xưởng quân giới Giang Tiên. Ảnh: Hoài Anh

Dấu mốc này trở thành một bước phát triển quan trọng trong quá trình hình thành, phát triển của ngành quân giới, tiền thân của ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam ngày nay.

Gần 80 năm trôi qua, những nền móng nhà xưởng, trụ bê tông cốt thép, bể nước còn lại giúp hình dung phần nào khu xưởng từng rộng gần 5.000m2 năm xưa.

Mỗi dấu tích tại di tích gắn với câu chuyện về tinh thần vượt khó, lòng yêu nước và ý chí bảo vệ nền độc lập non trẻ của dân tộc trong những năm đầu kháng chiến.

Trong tháng 8, hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19.8.1945 - 19.8.2026) và Quốc khánh 2.9 (2.9.1945 - 2.9.2026), một số cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đã tổ chức hoạt động về nguồn, đưa học sinh tìm hiểu lịch sử tại các địa chỉ đỏ.

Tại đây, học sinh được dâng hương, tham quan dấu tích, nghe kể chuyện lịch sử và tìm hiểu về Giáo sư, Thiếu tướng, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa cùng những đóng góp của ông trong cuộc kháng chiến.

Việc đưa học sinh đến những địa điểm gắn với sự kiện lịch sử tạo điều kiện để các em tiếp nhận câu chuyện cách mạng qua không gian, hiện vật và những dấu tích còn lại.

Những năm qua, Di tích Xưởng quân giới Giang Tiên cũng được lựa chọn làm nơi tổ chức các hoạt động về nguồn, giáo dục truyền thống và sinh hoạt chính trị tại địa phương.

Chi bộ Giang Tiên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề tại di tích cho cán bộ, đảng viên, gắn nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng với những đóng góp của thế hệ đi trước.

Anh Trần Đình Cường, Bí thư Chi bộ Giang Tiên, cho biết, việc tổ chức sinh hoạt chuyên đề tại di tích giúp nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng trở nên gần gũi, sinh động hơn.

Từ những đóng góp của thế hệ đi trước, cán bộ, đảng viên có thêm bài học về trách nhiệm nêu gương, tinh thần vượt khó và vận động nhân dân tham gia xây dựng quê hương.

Các em học sinh chung tay vệ sinh khu vực Di tích

Việc gìn giữ di tích có sự chung tay của cấp ủy, chính quyền xã, đoàn viên, thanh niên, Ban Công tác Mặt trận và nhân dân qua các hoạt động vệ sinh, phát quang cây cỏ, chỉnh trang cảnh quan.

Thông tin từ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Phú Lương, địa phương xác định bảo tồn và phát huy giá trị Di tích Xưởng quân giới Giang Tiên là trách nhiệm đối với lịch sử.

Cùng với bảo vệ các dấu tích còn lại, địa phương quan tâm tổ chức tuyên truyền, tham quan, về nguồn và tìm hiểu lịch sử dành cho học sinh, đoàn viên, thanh niên cùng các tổ chức chính trị - xã hội.

Qua những hoạt động này, câu chuyện về trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần tự lực, tự cường của các thế hệ đi trước tiếp tục được gìn giữ, trao truyền trong đời sống hôm nay.

Những buổi học ngoại khóa, hoạt động về nguồn, sinh hoạt chuyên đề và việc chăm sóc di tích đang tạo thêm không gian để thế hệ trẻ tiếp cận lịch sử, hiểu và trân trọng mạch nguồn cách mạng.