Vén màn đường dây 'chạy' giám định tâm thần với những phi vụ tiền tỷ

Lợi dụng chính sách chữa bệnh bắt buộc để "chạy" giám định

Nếu các hành vi như tạo điều kiện cho đi lại tự do, đưa người thân vào… giúp lãnh đạo, cán bộ, nhân viên Viện pháp y Tâm thần trung ương nhận "cảm ơn" phổ biến từ vài triệu đến vài chục triệu đồng, thì hành vi "hốt bạc" chính là làm sai lệch hồ sơ bệnh án trong công tác giám định pháp y tâm thần, với số tiền hàng trăm triệu đồng/hồ sơ.

Trong khi đó, Nguyễn Thị Mai Anh(đối tượng đang điều trị tại Viện Pháp y Tâm thần trung ương, hiện bị truy tố đồng thời 3 tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Đưa hối lộ và Môi giới hối lộ) đóng vai trò trung gian đã "cắt phế" rất mạnh tay.

Theo cơ quan điều tra, Mai Anh cùng nhiều đối tượng đã lợi dụng quy định thời gian chữa bệnh bắt buộc được trừ vào thời gian chấp hành hình phạt để móc nối với các giám định viên, làm sai lệch kết luận giám định pháp y tâm thần.

Liên quan đến vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, VKSND Tp.Hà Nội vừa ban hành cáo trạng truy tố 65 bị can (Ảnh: Internet).

Những người có nhu cầu "chạy" bệnh án được hướng dẫn khám, điều trị trước tại các cơ sở y tế để tạo hồ sơ bệnh án. Khi bước vào giai đoạn giám định, họ tiếp tục được chỉ cách giả các triệu chứng như tuyệt thực, la hét, đập phá, mất ngủ, tự gây thương tích, nói nhảm, ảo giác...

Sau khi nhận tiền, các thành viên hội đồng giám định thống nhất chỉnh sửa hồ sơ, bổ sung các biểu hiện bệnh lý như "ảo thanh", "khí sắc trầm", "mất hứng thú", "bi quan"... nhằm hợp thức hóa kết luận người được giám định mất hoặc hạn chế khả năng nhận thức, điều khiển hành vi.

Từ những kết luận sai lệch này, nhiều cơ quan tiến hành tố tụng đã áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh, giúp bị can, bị án trì hoãn thi hành án, được trừ thời gian chữa bệnh vào thời gian chấp hành hình phạt; thậm chí có trường hợp bỏ trốn, tiếp tục phạm tội đặc biệt nghiêm trọng.

Những phi vụ "chạy" tiền tỷ

Đơn cử, trường hợp Đỗ Trần Cường và Lê Minh Đức (đều trú tại Hà Nội) bị Công an quận Hoàng Mai cũ, khởi tố về tội Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, người thân của hai bị can đã tìm cách "chạy" kết luận giám định tâm thần nhằm giúp họ trốn tránh trách nhiệm hình sự.

Thông qua các mối quan hệ, Đỗ Trần Anh (anh trai Cường) đã liên hệ với Nguyễn Thị Mai Anh và được báo giá 2 tỷ đồng để "chạy" cho Đức và 1,8 tỷ đồng cho Cường. Ngoài ra, Mai Anh còn nhận làm sẵn hồ sơ bệnh án tâm thần cho Trần Anh với chi phí 192 triệu đồng, đồng thời hướng dẫn cách lập hồ sơ điều trị từ trước để sử dụng khi cần.

Gia đình Đức đã chuyển trước 1 tỷ đồng. Đối với Cường, Trần Anh cũng nhiều lần chuyển tiền cho Mai Anh để lo việc giám định tâm thần. Theo kết quả điều tra, tổng số tiền Trần Anh chuyển lên tới hơn 2 tỷ đồng.

Đến tháng 9/2024, do Mai Anh không thực hiện được việc "chạy" hồ sơ cho Đức khi bị can vẫn bị tạm giam, gia đình Đức đã yêu cầu hoàn trả tiền và Mai Anh chuyển trả lại gần 1 tỷ đồng.

Bị can Nguyễn Thị Mai Anh và chồng là Lê Văn Đông (Ảnh: Công an Tp.Hà Nội).

Đối với Cường, sau khi cơ quan điều tra trưng cầu giám định, Viện Pháp y tâm thần Trung ương thành lập Hội đồng giám định gồm Trần Văn Trường - Viện trưởng Viện pháp y tâm thần Trung ương, Chủ trì.

Trần Văn Trường đã nhận 150 triệu đồng từ Mai Anh để làm sai lệch kết luận giám định. Trước khi họp Hội đồng, Trường đưa cho Lâm Văn Thành - Trưởng khoa điều trị bắt buộc nam, thành viên và Nguyễn Tô Hiệu - Giám định viên, Thư ký, mỗi người 20 triệu đồng.

Dù nhận thức Cường không đến mức mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, các thành viên Hội đồng vẫn thống nhất ban hành kết luận xác định Cường mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, tạo căn cứ để áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc.

Trường hợp khác là Đỗ Thị Loan ( trú tỉnh Thái Bình cũ, cựu Phó Giám đốc Quỹ Tín dụng nhân dân Trung Chính) bị kết án 5 năm tù về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Sau nhiều lần được hoãn thi hành án do mang thai và nuôi con nhỏ, năm 2021, chồng Loan là Trần Văn Tuế được giới thiệu gặp Nguyễn Thị Mai Anh để nhờ "chạy" kết luận giám định tâm thần nhằm giúp Loan được áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc.

Ban đầu, Mai Anh yêu cầu 750 triệu đồng, sau đó nâng lên 1 tỷ đồng, rồi lên 1,5 tỷ đồng. Từ tháng 3/2022 - 1/2024, Tuế nhiều lần chuyển đủ 1,5 tỷ đồng cho Mai Anh. Đồng thời, Mai Anh hướng dẫn Loan khám, điều trị tại nhiều cơ sở y tế để tạo hồ sơ bệnh án tâm thần trước khi giám định.

Khi Loan được trưng cầu giám định tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, Trần Văn Trường phân công Hội đồng giám định và vẫn do Trường chủ trì. Trường đã nhận 250 triệu đồng từ Mai Anh, sau đó chia cho 2 thành viên tổng 80 triệu đồng để thống nhất kết luận Loan mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Cơ quan điều tra xác định Mai Anh đã nhận 1,5 tỷ đồng và dùng 250 triệu đồng hối lộ Trần Văn Trường để làm sai lệch kết luận giám định.

Trường hợp khác, Trần Thái Hoàng (trú Hải Phòng) bị Cơ quan CSĐT Công an Tp.Hải Dương (cũ) khởi tố, tạm giam về tội Tàng trữ trái phép chất ma túy. Sau khi Hoàng bị bắt, vợ là Nguyễn Thị Ngọc thông qua Nguyễn Tuấn Minh (Hải Phòng) nhờ Nguyễn Thị Mai Anh "chạy" giám định tâm thần. Minh báo giá 1,8 tỷ đồng và yêu cầu chuyển trước 800 triệu đồng.

Tháng 8/2023, sau khi Công an Tp.Hải Dương trưng cầu Viện Pháp y tâm thần Trung ương giám định đối với Hoàng, Mai Anh tiếp tục yêu cầu Ngọc chuyển thêm 600 triệu đồng để "lo" kết luận giám định. Trong hai ngày 14 và 16/9/2023, Ngọc chuyển đủ số tiền này vào tài khoản của Mai Anh.

Theo cáo trạng, Mai Anh sau đó mang 200 triệu đồng đến đưa cho Trần Văn Trường để nhờ kết luận Hoàng mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Trước cuộc họp hội đồng giám định, Trường chia cho 2 thành viên giám định 80 triệu đồng. Ngày 29/9/2023, Hội đồng giám định kết luận Hoàng mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi; ít ngày sau, VKSND Tp.Hải Dương quyết định áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc.

Ngày 23/1/2026, Nguyễn Thị Ngọc đến cơ quan điều tra đầu thú và bị truy tố về tội Đưa hối lộ đối với khoản tiền 600 triệu đồng. Mai Anh thừa nhận nhận tiền nhưng khai đã hoàn trả và phủ nhận việc đưa 200 triệu đồng cho Trần Văn Trường. Tuy nhiên, cơ quan tố tụng xác định có đủ căn cứ cho thấy Mai Anh đã nhận tiền của Ngọc và dùng một phần để hối lộ Trần Văn Trường.

Đối tượng bỏ trốn ra ngoài phạm tội giết người

Trong vụ án, nhiều trường hợp không thông qua Mai Anh để chạy bệnh án. Đơn cử, Nguyễn Thị Hồng Vân, bị tuyên án chung thân về tội Mua bán trái phép chất ma túy, sau được giảm xuống còn 20 năm tù ở cấp phúc thẩm vào năm 2019.

Trong thời gian được hoãn thi hành án, Vân đã thông qua nhiều mối quan hệ để nhờ "chạy" kết luận tâm thần. Vân đưa 650 triệu đồng cho Phạm Khắc Hà (Phó Trưởng phòng Thi hành án hình sự và Hỗ trợ tư pháp Công an Tp.Hà Nội, đã chết), để lo thủ tục giám định.

Sau đó, Hà chỉ đạo cấp dưới mang 100 triệu đồng đến đưa cho Trần Văn Trường để nhờ giúp Vân được kết luận mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Trước cuộc họp hội đồng giám định, Trường chia cho Lâm Văn Thành và Nguyễn Tô Hiệu mỗi người 20 triệu đồng, đồng thời đề nghị tạo điều kiện cho Vân được áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc.

Ông Trần Văn Trường - cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương (Ảnh: Bộ Y tế).

Kết quả điều tra xác định, cả ba giám định viên đều biết Vân không mất khả năng nhận thức nhưng vẫn thống nhất ký kết luận theo hướng có lợi cho bị án. Từ kết luận này, TAND Tp.Hà Nội đã ra quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh đối với Vân.

Tuy nhiên, trong thời gian chữa bệnh bắt buộc, Vân tiếp tục thực hiện hành vi mua bán trái phép chất ma túy và bị Công an Tp.Hà Nội bắt giữ vào tháng 7/2025.

Trong số các bị can, bị cáo tham gia đường dây "chạy giám định", Tạ Văn Hải là người có nhiều tiền án, tiền sự, từng nhiều lần bị khởi tố về các tội đặc biệt nghiêm trọng và đã 5 lần được giám định pháp y tâm thần.

Năm 2019, khi Hải bị khởi tố về tội Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng, Hội đồng giám định gồm Ngô Văn Vinh (khi đó là Viện trưởng) Trần Văn Trường (Viện phó) và Dương Văn Lương (giám định viên) được phân công thực hiện giám định.

Vợ Hải là Phạm Bích Loan đã đưa cho Trần Văn Trường 30 triệu đồng và Dương Văn Lương 10 triệu đồng để nhờ kết luận Hải mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Mặc dù quá trình thăm khám xác định Hải chỉ hạn chế khả năng nhận thức, song sau khi nhận tiền, hội đồng vẫn thống nhất kết luận Hải mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, tạo căn cứ để VKSND quận Cầu Giấy cũ áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Đang chữa bệnh bắt buộc, tháng 6/2020, Hải trốn viện rồi tiếp tục phạm tội Giết người và Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.

Ở lần giám định tiếp theo, Phạm Bích Loan tiếp tục đưa 50 triệu đồng cho Trần Văn Trường và 20 triệu đồng cho Dương Văn Lương để tiếp tục "chạy" kết luận. Dù nhận định Hải chưa mất hoàn toàn khả năng nhận thức, hội đồng vẫn thống nhất kết luận bị can mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.