Vị bác sĩ làng với những bước chân không mỏi

Chân dung người bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu bản lĩnh

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất miền núi trung du Yên Thành "chó ăn đá, gà ăn sỏi", ông Cao Xuân Vĩnh thấm thía được sự khó khăn, vất vả của người dân quê mình mỗi khi ốm đau, bệnh tật. Năm 1979, hoàn thành khóa trung cấp y, ông trở về công tác tại trạm xá Quang Thành (nay thuộc xã Quang Đồng, Nghệ An). Thời đó huyện núi Yên Thành còn là vùng đất hẻo lánh, còn chưa có điện lưới quốc gia. Chính cái thiếu thốn đủ bề đã tôi luyện cho ông bản lĩnh y khoa kiên cường, sắt đá. 

Giữa căn phòng bệnh tù mù ánh đèn dầu, không một thiết bị y khoa hiện đại hỗ trợ, người y tá ấy đã trải qua nhiều ca cấp cứu nghẹt thở. Người dân xung quanh nhớ nhất là một đêm đen sương mù giăng đặc quánh, một sản phụ sinh tại trạm xá bất ngờ bị băng huyết. Trước tình hình nguy cấp ấy, bác sĩ Vĩnh đã dùng chính bàn tay mình ấn chặt động mạch chủ bụng để cầm máu, chiến đấu với tử thần giành lại sinh mạng cho người sản phụ. Trong cái đêm mênh mông của chốn vùng cao không ánh điện, bản lĩnh của bác sĩ Vĩnh thắp sáng niềm hy vọng lớn lao cho cả một vùng quê.

Với quan niệm"người làm nghề y phải học suốt đời để cứu người", trong mấy mươi năm công tác, ông vừa làm vừa âm thầm tự học, tích lũy kiến thức từ y sỹ đa khoa, đông y, sưu tầm tài liệu chuyên khoa về Tai - Mũi - Họng. Ông chú trọng đến các bệnh mạn tính thường gặp ở tuổi già và những căn bệnh truyền nhiễm siêu vi ở trẻ nhỏ. Ông nắm rõ những căn bệnh "quen mặt", hoàn toàn có thể chẩn đoán lâm sàng và điều trị hiệu quả ngay tại nhà với những bài thuốc đông Y lành tính. 

Không chỉ đến trực tiếp để bắt mạch kê đơn, những người bệnh quen lâu năm ở nơi xa xứ cũng thường xuyên gọi điện nhờ ông bốc thuốc. Dẫu ở thành phố lớn, ở những nước có nền y khoa hiện đại, ấy thế nhưng nhiều người vẫn theo thói quen cũ, mỗi khi bệnh tái phát là nhớ đến người bác sĩ làng quê. Bởi thế nên những gói thuốc Đông y thơm lừng không chỉ quẩn quanh nơi xóm núi mà còn được ông cẩn trọng gói ghém trong tờ báo cũ, chuyển đi vào Nam ra Bắc để bảo vệ sức khỏe cho những người con xứ Nghệ tha phương. 

Bác sĩ Cao Xuân Vĩnh bốc thuốc Đông y cho người bệnh (Nguồn: Ảnh tư liệu báo y tế Nghệ An 2025)

Nhà tôi có ba đứa trẻ lóc chóc không tránh được những hôm trái gió trở trời, những bệnh vặt trẻ con. Nào viêm quai bị, viêm họng, nào rối loạn tiêu hóa hay dị ứng, chốc lở…, bác sĩ Vĩnh đều có những bài thuốc Nam dễ tìm nhưng hiệu nghiệm. 

Còn nhớ mùa hè năm ngoái, con bé thứ hai nhà tôi bị sưng húp mí mắt và chân, tôi đưa bé tới nhà nhờ ông thăm khám. Ông khuyên tôi sớm đưa con đi bệnh viện tỉnh làm xét nghiệm máu và nước tiểu. Đúng như điều ông băn khoăn, con bé bị viêm cầu thận cấp. Thật may, con bé được phát hiện bệnh sớm nên việc điều trị dễ dàng hơn và con bé đã khỏe trở lại chỉ sau ba ngày nằm viện.

Cũng trong một lần tái khám cho bé, tôi chứng kiến cảnh một người đàn ông trung niên đưa mẹ tới với triệu chứng đau bụng nhiều ngày. Sau khi hỏi han về chế độ ăn uống, bác sĩ Vĩnh ôn tồn giải thích là cụ chỉ là rối loạn tiêu hóa do ít uống nước và chế độ ăn chưa cân đối, ít chất xơ. Ông còn khuyên con, cháu hãy dành thời gian quan tâm, trò chuyện với cụ, chỉ cần vui là cụ không còn "làm nũng". Quả đúng như ông chẩn đoán, tâm lý bà cụ thoải mái, ăn uống khoa học hơn nên bụng đã êm, không còn kêu khó chịu.

Không chỉ chữa bệnh, bác sĩ Vĩnh còn thường xuyên nhắc nhở bà con về tầm quan trọng của việc phòng bệnh. Bởi thế mà mỗi lần đến với ông, người ta không chỉ được khám mà còn được căn dặn đủ điều từ lối sống sao cho lành mạnh, cách ăn uống khoa học và cách phòng tránh bệnh hiệu quả, hạn chế đau ốm, thuốc men.

Đồng thời ông còn cập nhật thông tin y tế hiện đại nhanh chóng. Với những ca bệnh phức tạp, ông sẽ tư vấn chuyển lên tuyến trên phù hợp. Nhờ đó mà ông còn được xem là "màng lọc" an toàn, nhanh chóng để bệnh nhân được thăm khám đúng nơi, chữa đúng bệnh.

Những bước chân không mỏi của người bác sĩ già đáng kính

Đêm ở vùng trung du miền Tây huyện Yên Thành tỉnh Nghệ An mùa này buông xuống nhanh như một cơn gió. Giữa làn sương muối, tiếng động cơ chiếc xe Honda cũ kỹ lại nổ lên bình bịch rồi mất hút dần sau hàng cau trước cổng. Hơn mười năm qua, chiếc xe ấy đã cùng bác sĩ Vĩnh rong ruổi khắp mọi xóm trên làng dưới, từ Yên Thành ngược lên Tân Kỳ, Đô Lương, Thanh Chương... bất kể nửa đêm mưa giông hay trưa hè nắng cháy.

Những tưởng tuổi xế chiều khi đã về hưu, bác sĩ Vĩnh sẽ được thong dong bầu bạn với cây cối, cháu con. Thế nhưng người dân xung quanh vẫn thường ghé tới nhà ông để nhờ ông bắt mạch. Có người từng hỏi ông sao không mở phòng tư, đặt thêm máy móc thiết bị y khoa hỗ trợ như những phòng khám khác. Ông cười, kể lại chuyện cũng từng có người bạn cùng học trong trường y muốn ngỏ ý hỗ trợ, cung cấp thêm máy móc hiện đại như máy siêu âm, nội soi… Ông cảm ơn rồi từ chối ngay lập tức mà không cần suy nghĩ đắn đo. Ông từ tốn nói rằng: "Tôi chỉ muốn sử dụng nguồn tri thức và kinh nghiệm của mình để giúp đỡ bà con, ai cần thì tới chứ tôi đâu có kinh doanh, buôn bán gì đâu mà mở phòng khám".

Bác sĩ Vĩnh không phủ nhận vai trò của công nghệ trong y khoa, nhưng cho rằng không phải trường hợp nào cũng cần đến máy móc, đặc biệt với những bệnh lý thông thường có thể chẩn đoán qua thăm khám lâm sàng. Với những trường hợp phức tạp, vượt quá khả năng chẩn đoán và điều trị tại cơ sở, ông sẽ tư vấn người bệnh chuyển lên tuyến trên để được tiếp cận các phương tiện kỹ thuật chuyên sâu và đội ngũ bác sĩ có chuyên môn phù hợp.

Bác sĩ Cao Xuân Vĩnh đang thăm khám và tư vấn sức khỏe cho bà con (Nguồn: Ảnh tư liệu báo y tế Nghệ An 2025)

Hơn mười năm nay, dù không còn mang trên vai trách nhiệm của người trưởng trạm y tế xã, bác sĩ Vĩnh vẫn chọn một cách khác để đồng hành và chăm sóc sức khỏe bà con. Người còn khỏe, đi lại thuận tiện thì tìm đến nhà ông; với những người khó khăn trong việc đi lại, chỉ cần một cuộc gọi, ông lại khoác áo lên đường, đến tận nhà thăm khám.

Đằng sau sự tận tâm ấy là những hy sinh âm thầm mà ít người biết. Ở tuổi lẽ ra có thể dành nhiều thời gian hơn cho bản thân và gia đình, bác sĩ Vĩnh vẫn giữ thói quen sẵn sàng lên đường khi người dân cần. Những giấc ngủ bị gián đoạn, bữa cơm nhiều lần dang dở dường như đã trở thành một phần trong cuộc sống của người thầy thuốc luôn đặt sự chăm sóc người bệnh lên trước sự nhàn nhã của chính mình.

Bà Lý, một bệnh nhân gần 80 tuổi, chầm chậm kể cho tôi nghe về bác sĩ Vĩnh với lòng kính trọng và mến mộ: "Mấy hôm trước, đột nhiên tôi thấy mặt mày xây xẩm. Mấy đứa còn tính gọi xe chở tôi đi cấp cứu trong đêm. Tôi sợ mùi xe không trụ nổi nên bảo chúng tới nhờ bác Vĩnh trước. Gọi điện là bác tới. Bác kiểm tra huyết áp, nhịp tim cẩn thận rồi sơ cứu tại chỗ. Sau đó, bác cho tôi thuốc ổn định huyết áp và dặn uống thuốc đều đặn. Thế là tôi khỏe lại chẳng phải đi bệnh viện nữa".

Chỉ cần có tình huống cấp bách là bác sĩ Vĩnh luôn sẵn sàng hỗ trợ người bệnh ngay cả trong những đêm mưa giông hay bão lớn, những trưa nắng gắt hay lúc nửa đêm. Cũng vì bàn tay bắt bệnh tài tình, vì đôi chân luôn rong ruổi khắp nơi của ông mà không chỉ những người dân trong xã mà ngay cả những người dân ở các huyện cũ Tân Kỳ, Đô Lương, Thanh Chương... cũng đều tin tưởng mà tìm đến thăm khám.

Mấy năm nay, căn bệnh phình động mạch chủ làm tổn hao đi nhiều phần sức khỏe của bác sĩ Vĩnh. Thế nhưng những cơn đau âm thầm đó cũng chẳng ngăn bước chân ông trên những nẻo đường quê. Chiếc xe Honda của ông vẫn lăn bánh đều đặn mỗi ngày trên khắp vùng đất miền Tây xứ Nghệ để đến với bà con cùng sự ân cần và nhiệt thành nhiều nhất. 

Ông giấu đi sự mệt mỏi thể xác của bản thân mình để xoa dịu nỗi đau của bệnh nhân. Mỗi chuyến đi trong sương đêm hay giữa nắng ban trưa không chỉ đơn thuần là sự tận tụy mà còn là một lần ông đánh cược sức khỏe của bản thân mình. Ông thầm lặng dùng trọn vẹn tri thức và bàn tay ấm áp để nâng đỡ từng nhịp đập sức khỏe của bà con nơi đất mẹ.

Sự tử tế tỏa ngát hương thơm

Tấm lòng tận tụy với bệnh nhân của bác sĩ Vĩnh không chỉ thể hiện rõ ở chuyên môn, trách nhiệm mà còn ở những tình cảm sâu nặng của bà con. Không riêng tôi hay bà Lý, ông Hoàng Văn Đặng - một bệnh nhân được bác sĩ Vĩnh điều trị, còn xúc động viết lên một bài thơ đầy nghĩa tình:

"Không quảng cáo, chẳng phô trương

Làm người thầy thuốc bình thường thế thôi

Quanh năm vui vẻ với đời

Tìm cây thuốc quý góp bài thuốc hay

Cứu người chẳng phút nguôi tay

Lương tâm thanh thản tháng ngày ung dung…"

(Trích) 

Bài thơ ông Hoàng Văn Đặng viết tặng bác sĩ Cao Xuân Vĩnh.

Không dừng lại ở những dòng thơ tay mà ông Hoàng Văn Đặng viết, sự tận tụy của bác sĩ Vĩnh còn gợi thành những giai điệu ân tình. Xúc động trước tấm lòng và những bước chân không mỏi ấy, một bệnh nhận ở tận Hòa Vinh, Đà Nẵng còn sáng tác một bài hát riêng dành tặng cho ông với tên gọi "Người thầy thuốc miền non cao". Lời ca không cầu kỳ hoa mỹ mà đơn sơ, mộc mạc như con người miền Tây xứ Nghệ, cất lên lời tri ân chân thành nhất của những người con xứ Nghệ dành cho "người thầy thuốc của nhân dân".

Bài thơ hay bài hát ấy không chỉ là cái tình của riêng ai mà còn đại diện cho tấm lòng chung của bà con các xã miền Tây Yên Thành gửi tới ông. Câu nói "lương y như từ mẫu" quả không sai khi nhắc đến vị bác sĩ làng Cao Xuân Vĩnh.

Ở quê tôi, giờ những phòng khám, bệnh viện tư với trang thiết bị hiện đại cũng đã mọc lên nhiều, việc đi khám thuận tiện hơn trước. Song sự tồn tại lặng lẽ của những bước chân bác sĩ Vĩnh vẫn là điểm tựa, nâng đỡ niềm tin của bà con vùng núi trung du. Nhắc đến bác sĩ Vĩnh, từ trẻ em chừng mười tuổi cho đến những người già quanh vùng ai ai cũng đều kính trọng và tin tưởng, bởi ông không chỉ trao đi những kiến thức y khoa quý giá mà còn trao trọn tất cả sự nhiệt huyết, tình thương và cả những trở trăn cho sức khỏe người dân quê mình. Giữa thời đại mà mọi thứ dễ đong đo bằng giá trị vật chất thì nhân cách của một vị bác sĩ già là minh chứng sống động nhất cho những tấm gương cống hiến thầm lặng đáng trân quý. 

Chính vì những giá trị lớn lao ấy mà tôi không có ý định phỏng vấn ông. Tôi hiểu ông cống hiến một đời không phải để tìm kiếm sự nổi tiếng hay cần ai đó tôn vinh. Thế nên tôi chọn cách viết lại những câu chuyện ấm áp này như một lời tri ân gửi đến vị bác sĩ đặc biệt của quê nhà, để những việc làm âm thầm của bác sĩ Vĩnh sẽ tự chạm đến trái tim của nhiều độc giả...