Vì đồng minh Israel, Tổng thống Mỹ Donald Trump ra điều kiện cho thỏa thuận hạt nhân với Saudi Arabia

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, thỏa thuận vừa được ký kết, cho phép các công ty hạt nhân Mỹ xuất khẩu công nghệ sang Saudi Arabia, chỉ được triển khai nếu Riyadh tham gia Hiệp định Abraham, khuôn khổ bình thường hóa quan hệ với Israel được thúc đẩy trong nhiệm kỳ đầu của ông.

Trên mạng xã hội Truth Social ngày 23/7, ông Trump viết rằng, thỏa thuận "sẽ được phê duyệt, nhưng hoàn toàn phụ thuộc vào việc Saudi Arabia tham gia Hiệp định Abraham". Ông cũng nhấn mạnh Mỹ không phản đối việc Saudi Arabia phát triển các cơ sở hạt nhân dân sự không làm giàu uranium.

Trong những năm qua, cả chính quyền Mỹ của Tổng thống Joe Biden và Tổng thống Donald Trump đều từng xem thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự là đòn bẩy nhằm thúc đẩy Saudi Arabia bình thường hóa quan hệ với Israel.

Tuy nhiên, sau vụ tấn công nhằm vào Israel ngày 7/10/2023 và xung đột tiếp diễn tại Gaza, tiến trình này gặp nhiều trở ngại. Riyadh nhiều lần khẳng định sẽ không tham gia Hiệp định Abraham nếu không có lộ trình đáng tin cậy hướng tới việc thành lập Nhà nước Palestine.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhanh chóng hoan nghênh tuyên bố của ông Trump. Trong thông cáo từ văn phòng Thủ tướng, ông Netanyahu cho rằng, các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã "tạo ra cơ hội mở rộng vòng tròn hòa bình" ở Trung Đông, đồng thời nhận định việc Saudi Arabia tham gia Hiệp định Abraham sẽ là một bước tiến lịch sử đối với hòa bình khu vực.

Theo thông tin được công bố, thỏa thuận Mỹ-Saudi Arabia thiết lập khuôn khổ bảo đảm đối với hoạt động hợp tác hạt nhân dân sự. Tuy nhiên, báo Wall Street Journal trước đó cho biết văn kiện không yêu cầu Saudi Arabia cam kết từ bỏ hoạt động làm giàu uranium - điều khoản từng được coi là "tiêu chuẩn vàng" trong thỏa thuận hạt nhân giữa Mỹ và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) năm 2009 - cũng như chưa quy định đầy đủ về cơ chế thanh sát mở rộng của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA).

Điều này làm dấy lên lo ngại từ một số nghị sĩ và các tổ chức ủng hộ kiểm soát phổ biến vũ khí hạt nhân, khi cho rằng Saudi Arabia có thể mở đường cho việc tự làm giàu uranium trong tương lai. Một số ý kiến khác cảnh báo thỏa thuận có thể tạo thêm động lực để Iran theo đuổi chương trình phát triển vũ khí hạt nhân.

Đáp lại các lo ngại, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright khẳng định các thỏa thuận đều tuân thủ những tiêu chuẩn cao nhất về an toàn hạt nhân và chống phổ biến vũ khí hạt nhân, đồng thời sử dụng công nghệ và đội ngũ chuyên gia hàng đầu của Mỹ. Ngoại trưởng Marco Rubio cũng nhấn mạnh Washington sẽ không ký kết bất kỳ thỏa thuận nào làm gia tăng nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân.

Sau gần một thập kỷ đàm phán giữa Washington và Riyadh, thỏa thuận được kỳ vọng sẽ mang lại các hợp đồng trị giá hàng tỷ USD cho các doanh nghiệp tư nhân của Mỹ.

Bảo Minh

Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/vi-dong-minh-israel-tong-thong-my-donald-trump-ra-dieu-kien-cho-thoa-thuan-hat-nhan-voi-saudi-arabia-422873.html