Vi phạm giao thông: Ranh giới phạt tiền - án tù

Công an tỉnh Quảng Ninh vừa bắt khẩn cấp Vũ Văn Tuấn (ngụ phường Quang Hanh) do hành vi "thông chốt" kiểm tra nồng độ cồn, tông xe CSGT rồi bỏ chạy.

Từ vi phạm hành chính thành vụ án hình sự

Trước đó, khoảng 20 giờ ngày 2-3, tổ công tác Đội CSGT số 1 (Phòng CSGT Công an tỉnh Quảng Ninh) làm nhiệm vụ kiểm tra nồng độ cồn, ma túy trên đường Hoàng Quốc Việt, phường Uông Bí. Lực lượng chức năng phát hiện Tuấn điều khiển ô tô tải nhưng không chấp hành hiệu lệnh dừng xe, lách khỏi làn kiểm tra và tăng ga bỏ chạy.

Khi tổ công tác sử dụng xe chuyên dụng truy đuổi, phát tín hiệu còi, đèn và loa yêu cầu dừng phương tiện, Tuấn vẫn tiếp tục lái xe đi. Xe CSGT áp sát, Tuấn bất ngờ lùi xe, tông vào xe tuần tra khiến đèn chiếu sáng bên phải bị vỡ, sau đó tiếp tục bỏ chạy thêm khoảng 1 km. Kết quả kiểm tra sau đó cho thấy Tuấn có nồng độ cồn 0,20 mg/lít khí thở.

Trường hợp của Tuấn không phải cá biệt. Trước đó, ngày 24-2, Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố, tạm giam Nguyễn Tuấn Quyền (ngụ xã Hàm Yên) để điều tra về tội chống người thi hành công vụ.

Tối 19-2, Quyền bị tổ CSGT yêu cầu dừng ô tô để kiểm tra nồng độ cồn. Khi cảnh sát đang làm việc, Quyền bất ngờ giữ tay cán bộ làm nhiệm vụ, kéo kính chắn gió rồi phóng xe bỏ chạy. Chiếc ô tô lao đi khiến cán bộ CSGT bị kẹt tay vào kính, phải bám vào xe trong khi phương tiện vẫn chạy trên đường. Sau khoảng 500 m, Quyền buông tay, hạ kính khiến cán bộ CSGT ngã xuống đường và bị thương. Kết quả kiểm tra cho thấy tài xế này có nồng độ cồn 0,21 mg/lít khí thở.

CSGT đo nồng độ cồn người tham gia lưu thông

Với mức vi phạm này, nếu chấp hành kiểm tra bình thường, Quyền bị phạt hành chính từ 6-8 triệu đồng và trừ 4 điểm giấy phép lái xe. Tuy nhiên, do hành vi chống đối và gây nguy hiểm cho lực lượng thi hành nhiệm vụ, vụ việc đã chuyển sang xử lý hình sự.

Tháng 11-2025, Công an TP Cần Thơ đã khởi tố Châu Hoàng Hương (ngụ phường Cái Khế) về hành vi dùng vũ lực và đe dọa dùng vũ lực cản trở người thi hành công vụ. Khi bị dừng xe máy để kiểm tra nồng độ cồn, Hương không chấp hành, liên tục chống đối lực lượng làm nhiệm vụ. Sau khi bị mời về trụ sở Công an phường làm việc, người này chửi bới lực lượng chức năng, thậm chí tự đập đầu vào cửa kính.

Hiểu luật để tránh hậu quả đáng tiếc

ThS tâm lý Nguyễn Hải An nhận định một trong những nguyên nhân phổ biến là tâm lý sợ bị xử phạt khi biết mình đã vi phạm. "Một số người có xu hướng tìm cách trốn tránh hoặc gây áp lực với lực lượng chức năng. Khi cảm xúc tăng cao, họ dễ có hành vi chống đối hoặc mất kiểm soát. Ngoài ra, một số người cho rằng mình không vi phạm hoặc bị dừng xe "không đúng", từ đó dẫn đến cãi vã, to tiếng với lực lượng chức năng" - ông Nguyễn Hải An phân tích.

Ông Nguyễn Hải An cho biết thêm một nguyên nhân khác là sự thiếu hiểu biết pháp luật. Không ít người không nắm rõ quy định giao thông hoặc quy trình kiểm tra của lực lượng chức năng nên sinh nghi ngờ và phản ứng tiêu cực. Bên cạnh đó, một số người từng có trải nghiệm không tốt khi xử lý vi phạm giao thông nên mặc định mình sẽ bị gây khó dễ, từ đó phản ứng trước khi sự việc được làm rõ.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Trần Thị Thanh Thảo, Giám đốc Công ty Luật TNHH Thảo Trần, cho biết phần lớn vi phạm giao thông thường chỉ bị xử lý hành chính theo Nghị định 168/2024 và Nghị định 336/2025. Tuy nhiên, khi hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có yếu tố chống đối, bỏ chạy hay gây nguy hiểm cho người khác, vụ việc có thể lập tức chuyển sang xử lý hình sự. "Đây chính là ranh giới mà nhiều người không biết, dẫn đến hậu quả rất đáng tiếc" - luật sư Trần Thị Thanh Thảo nhận định.

Theo luật sư, có 3 nhóm hành vi phổ biến khiến vi phạm giao thông bị xử lý hình sự. Thứ nhất, chống người thi hành công vụ. Đây là hành vi khá phổ biến khi lực lượng CSGT dừng xe kiểm tra nồng độ cồn hoặc giấy tờ. Một số người vì nóng giận đã chửi bới, đe dọa, ném đá, lao xe vào tổ công tác hoặc dùng vũ lực cản trở lực lượng làm nhiệm vụ. Mức án cho hành vi này từ cải tạo không giam giữ đến 3 năm tù, nếu gây thương tích cho người thi hành công vụ, có thể lên đến 7 năm tù.

Thứ hai, vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như làm chết người hoặc gây thương tích nặng. Mức án bắt đầu từ 1-5 năm tù nếu chết 1 người hoặc thương tích từ 61% trở lên; hậu quả nghiêm trọng hơn thì 3-10 năm hoặc 7-15 năm tù.

Thứ ba, gây rối trật tự công cộng. Một số người nghĩ "chơi cho vui" nên lạng lách, đánh võng, đua xe. Khi bị lực lượng chức năng truy đuổi, họ tiếp tục tăng ga bỏ chạy, gây nguy hiểm cho người khác. Mức án tù đến 3 năm hoặc cao hơn nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Trên thực tế, không ít trường hợp bị khởi tố đồng thời 2 tội danh như chống người thi hành công vụ và gây rối trật tự công cộng.

Ngoài ra, nhiều người nghĩ rằng CSGT chỉ có thể phạt tiền nên sẵn sàng chống đối hoặc bỏ chạy khi bị kiểm tra. Bên cạnh đó, văn hóa giao thông chưa tốt cũng là nguyên nhân khiến nhiều người vi phạm hoặc coi việc chống đối lực lượng chức năng là "thể hiện bản lĩnh".

"Cần bình tĩnh chấp hành hiệu lệnh của CSGT, tuyệt đối không bỏ chạy hoặc chống đối. Khi bị dừng xe, hãy bình tĩnh xuất trình giấy tờ và hợp tác kiểm tra. Nếu không may gây tai nạn, cần dừng lại ngay, hỗ trợ người bị nạn và thông báo cho cơ quan chức năng" - luật sư Trần Thị Thanh Thảo nhấn mạnh.

Bài và ảnh: Anh Vũ