Vì sao ACV lãi lớn vẫn đặt mục tiêu lợi nhuận giảm kỷ lục?

ACV đang chịu sức ép từ nhiều phía. Ảnh: Hoàng Anh

Đặt mục tiêu lãi thấp nhất 5 năm

Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (mã CK: ACV) đặt mục tiêu doanh thu công ty mẹ đạt 21.141 tỷ đồng trong năm 2026, tăng khoảng 2% so với năm trước.

Tuy nhiên, lợi nhuận trước thuế dự kiến chỉ còn 7.011 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức hơn 15.200 tỷ đồng của năm 2025 và là mức thấp nhất kể từ năm 2021.

Điều đáng lưu ý, chỉ tính riêng quý I/2026, ACV đã lãi hơn 3.342 tỷ đồng, lọt vào nhóm doanh nghiệp hạ tầng sân bay có hiệu suất kinh doanh tốt nhất châu Á, gấp hơn hai lần mặt bằng chung của nhóm doanh nghiệp sân bay khu vực châu Á - Thái Bình Dương (khoảng 30%) theo thống kê của Airports Council International, nhưng ACV vẫn đặt mục tiêu lợi nhuận năm 2026 ở mức khiêm tốn.

Theo hội đồng quản trị ACV, nguyên nhân cho việc đặt mục tiêu lợi nhuận thận trọng trong năm 2026 chủ yếu đến từ việc doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn đầu tư quy mô lớn với hàng loạt dự án trọng điểm hoàn thành và đưa vào khai thác. Điều này kéo theo chi phí khấu hao, vận hành, bảo trì và lãi vay tăng đáng kể. Đồng thời, nguồn vốn tích lũy nhiều năm sẽ được sử dụng cho các dự án trọng điểm quốc gia, khiến nguồn thu từ lãi tiền gửi ngân hàng sụt giảm.

Năm ngoái, ACV đã hoàn tất mở rộng công suất nhà ga T3 Tân Sơn Nhất và T2 Nội Bài hêm 20 triệu khách/năm và 5 triệu khách/năm. Và trong năm nay, theo chỉ đạo của Chính phủ sân bay Long Thành giai đoạn 1 bắt buộc đi vào vận hành trong năm 2026 với công suất 25 triệu khách/năm.

Về lý thuyết, khi các “nút thắt” hạ tầng lớn nhất được tháo gỡ, ACV không chỉ có thêm không gian để đón khách mà còn gia tăng diện tích thương mại, dịch vụ và khả năng khai thác chuỗi giá trị ngoài hàng không tại các đầu mối trọng điểm.

Tuy nhiên, khi hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn hoàn thành và chuyển sang khai thác, khối tài sản cố định của doanh nghiệp sẽ tăng nhanh, kéo theo chi phí khấu hao cao hơn đáng kể. Đây là khoản chi phí không làm phát sinh dòng tiền ra ngay tại thời điểm ghi nhận, nhưng lại trực tiếp bào mòn lợi nhuận kế toán, đặc biệt trong giai đoạn đầu vận hành khi sản lượng hành khách và doanh thu chưa kịp tăng tương ứng với quy mô đầu tư.

Theo kế hoạch, năm nay, dự kiến tổng mức đầu tư của ACV lên tới khoảng 286.900 tỷ đồng, trong khi kế hoạch giải ngân vốn đầu tư đạt hơn 40.570 tỷ đồng, tăng mạnh so với năm trước, qua đó khiến dòng tiền của doanh nghiệp chịu áp lực lớn hơn so với các năm trước.

Khi nguồn vốn được ưu tiên cho đầu tư mở rộng hạ tầng, phần dư địa dành cho các hoạt động tạo thu nhập tài chính như gửi ngân hàng hoặc đầu tư ngắn hạn sẽ thu hẹp đáng kể, kéo theo sự suy giảm của khoản lãi tiền gửi – vốn từng là một cấu phần quan trọng trong lợi nhuận của ACV.

Ở một góc độ khác, ACV hiện quản lý và khai thác 21 cảng hàng không trên cả nước, trong đó nắm giữ phần lớn các cửa ngõ hàng không trọng yếu như Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng, Cam Ranh và dự án Long Thành đang triển khai.

Trong nhiều năm, doanh nghiệp gần như giữ vị thế chi phối trong hoạt động khai thác hạ tầng hàng không, qua đó hưởng lợi trực tiếp từ sự phục hồi và tăng trưởng của lượng hành khách nội địa lẫn quốc tế.

Bên cạnh nguồn thu hàng không truyền thống, mảng dịch vụ phi hàng không – lĩnh vực đang đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu lợi nhuận của ACV. Khác với các khoản thu bị điều tiết về giá và phụ thuộc vào lưu lượng chuyến bay, mảng này mang lại biên lợi nhuận cao hơn nhờ nguồn thu ổn định từ cho thuê mặt bằng thương mại, quảng cáo, bãi đỗ xe, nhượng quyền khai thác và các dịch vụ logistics, phụ trợ tại sân bay.

Ngành hàng không đang bước vào giai đoạn mới. Ảnh: Hoàng Anh

Tuy vậy, sự thay đổi của ngành hàng không, sự tham gia ngày càng rõ nét của khu vực tư nhân vào các dự án hạ tầng hàng không đã tạo ra sức ép cạnh tranh trong dài hạn cho ACV. Trong vài năm gần đây, thị trường ghi nhận sự gia nhập mạnh mẽ của các doanh nghiệp tư nhân như Sun Group và Masterise Group, Crystal Bay, Xuân Trường hay T&T Group.

Dù tổng công ty vẫn nắm lợi thế lớn về mạng lưới sân bay, kinh nghiệm vận hành và vai trò tại các cửa ngõ hàng không trọng yếu, sự xuất hiện của các nhà đầu tư tư nhân có thể khiến thị trường dần chuyển từ mô hình gần như độc quyền sang cạnh tranh chọn lọc ở một số dự án mới.

Áp lực cạnh tranh này chưa chắc làm suy giảm vị thế của ACV ngay lập tức, nhưng có thể buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách vận hành, nâng cao hiệu quả khai thác và tối ưu hóa các nguồn thu phi hàng không.

Trong báo cáo gửi cổ đông, ACV vẫn đánh giá triển vọng ngành hàng không tích cực nhờ các chính sách mở rộng thị thực, đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh và kích cầu du lịch của Chính phủ. Trong 4 tháng đầu năm, lượng khách quốc tế qua các cảng hàng không do ACV quản lý tăng 15% so với cùng kỳ, trong khi khách nội địa tăng gần 7%.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng lưu ý ngành hàng không vẫn đối mặt nhiều rủi ro khó lường từ tình hình địa chính trị, biến động giá nhiên liệu và nguồn cung xăng dầu. Việc nhiều hãng hàng không cắt giảm tần suất khai thác, đồng thời áp dụng phụ thu khiến giá vé tăng 20-30%, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu đi lại của hành khách.

Trong báo cáo gần đây của KBSV, công ty chứng khoán này đánh giá việc chuyển giao sân bay Phú Quốc cho Sun Group hồi đầu năm 2026 và sân bay Gia Bình dự kiến khai thác từ 2027 sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng hành khách của ACV, với CAGR lượt khách quốc tế/nội địa giai đoạn 2026-2030 lần lượt giảm còn 8%/4%, kéo theo áp lực vào mục tiêu lợi nhuận của doanh nghiệp.

Dấu hỏi nút thắt khấu hao tài sản

Nhìn chung, lợi nhuận kế hoạch giảm sâu trong năm 2026 không nhất thiết phản ánh sự suy yếu của hoạt động kinh doanh cốt lõi, mà chủ yếu cho thấy doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn “tái cấu trúc lợi nhuận” theo chu kỳ đầu tư hạ tầng lớn nhất từ trước đến nay. Khi Long Thành và các dự án mở rộng công suất tại Tân Sơn Nhất, Nội Bài đi vào giai đoạn khai thác, cơ cấu chi phí – doanh thu của ACV sẽ có độ trễ đáng kể trước khi đạt trạng thái cân bằng mới.

Nhưng cần lưu ý thêm, ACV vẫn còn nhiều vấn đề khác. Trong đó, ngoài vấn đề về áp lực khấu hao từ các tài sản mới hình thành do ACV trực tiếp đầu tư đã được ban lãnh đạo đưa ra, còn là hạch toán khấu hao đối với nhóm tài sản kết cấu hạ tầng khu bay – gồm đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ và hệ thống kỹ thuật hàng không do Nhà nước đầu tư giao doanh nghiệp quản lý khai thác. Đây là một vấn đề tồn tại kéo dài từ sau khi ACV thực hiện cổ phần hóa.

Theo quy định tại Nghị định 44/2018/NĐ-CP và sau này là các quyết định của Thủ tướng Chính phủ, các tài sản khu bay được giao cho ACV quản lý và khai thác theo cơ chế giao tài sản, nhưng giá trị tài sản làm cơ sở để ghi sổ kế toán vẫn chưa được các cơ quan chức năng (đặc biệt là Bộ Giao thông Vận tải) ban hành quyết định xác định cụ thể.

Năm 2024, Bộ Tài chính đã có báo cáo về “khoảng trống chính sách” về thực hiện Nghị định 44/2018/NĐ-CP và Quyết định số 2007/QĐ-TTg của Thủ tướng, trong đó là việc xác định giá trị tài sản, kế toán, báo cáo tài sản kết cấu hạ tầng hàng không chưa được đầy đủ và kịp thời.

Mặc dù năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 287/2025/NĐ-CP quy định về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng hàng không, thay thế Nghị định số 44, tuy nhiên, trong công bố gần đây, ACV nhấn mạnh cơ quan chức năng chưa bổ sung nội dung liên quan đến giá trị làm cơ sở ghi nhận vào báo cáo, dẫn đến vẫn thực hiện theo dõi riêng biệt và không trích khấu hao đối với tài sản kết cấu hạ tầng hàng không do Nhà nước đầu tư và quản lý.

Việc thiếu một con số giá trị chính thức đồng nghĩa với việc không có "nguyên giá" để thực hiện phép tính khấu hao.

Chỉ tính riêng trong năm 2025, hoạt động khai thác nhóm tài sản này mang lại gần 1.400 tỷ đồng lợi nhuận, nhưng do không trích khấu hao (chi phí vốn), con số lợi nhuận này được giới phân tích đánh giá là chưa phản ánh đầy đủ thực tế chi phí vận hành và hao mòn hạ tầng.

Trong bối cảnh đó, bức tranh lợi nhuận thấp của ACV vì vậy mang tính “hai lớp” rõ rệt: một phần phản ánh hiệu quả khai thác thực tế từ dòng khách hàng không ngừng tăng, nhưng một phần khác lại có thể chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố kế toán – kỹ thuật liên quan đến cơ chế ghi nhận tài sản hạ tầng đặc thù.

Nếu ACV không có phương án tính toán trước với vấn đề này, câu chuyện lợi nhuận năm nay của doanh nghiệp sẽ còn tiếp tục bị ảnh hưởng.