Vì sao Arab Saudi chi đậm quốc phòng vẫn khó chặn Houthi?

Arab Saudi chi khoảng 83 tỷ USD cho quốc phòng năm 2025, cao nhất Trung Đông, theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI).

Tuy nhiên, ngân sách lớn cùng các hệ thống phòng không hiện đại vẫn chưa giúp nước này ngăn được những đòn đánh gây thiệt hại nặng.

Xác một UAV mang thuốc nổ của Houthi bị hệ thống phòng thủ tên lửa của Arab Saudi bắn hạ

Theo CBS News, các cuộc tập kích của Houthi vào hạ tầng năng lượng và sân bay dân sự Arab Saudi những tuần gần đây khiến ít nhất 20 người chết. Riêng vụ đánh sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh ngày 10/10 khiến 13 người thiệt mạng, trong đó có một công dân Mỹ.

Thách thức đầu tiên là địa lý. Arab Saudi có lãnh thổ rộng, với nhiều sân bay, đường ống, cơ sở dầu khí và căn cứ quân sự cần bảo vệ. Nước này đồng thời đối mặt với các mối đe dọa từ Iran ở phía đông, những nhóm vũ trang thân Tehran tại Iraq ở phía bắc và Houthi tại Yemen ở phía nam.

Thomas Juneau, chuyên gia tại viện nghiên cứu Chatham House, nhận định rất khó bố trí phòng không bảo vệ toàn bộ số mục tiêu này. Houthi chỉ cần một phần nhỏ tên lửa hoặc máy bay không người lái (UAV) vượt qua được lưới phòng thủ cũng có thể gây tổn thất đáng kể.

Nguồn đạn đánh chặn là trở ngại tiếp theo. Chiến sự tại Ukraine và Trung Đông khiến nhu cầu tăng mạnh, gây thiếu hụt nguồn cung toàn cầu. Arab Saudi không công bố lượng dự trữ, nhưng đã tìm kiếm thêm vũ khí phòng không từ nhiều đối tác.

Chi phí cũng tạo sức ép. Một quả đạn Patriot có thể có giá tới 4 triệu USD, trong khi Houthi sở hữu nhiều UAV tương đối rẻ. Elizabeth Dent, chuyên gia tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, cho rằng lo ngại tiêu hao kho đạn có thể khiến lực lượng phòng thủ phải cân nhắc khi khai hỏa.

Houthi còn kết hợp nhiều loại vũ khí trong cùng đợt tiến công. Theo Allison Minor, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhóm này phóng hàng loạt UAV giá rẻ để phân tán sự chú ý, gây rối và tiêu hao năng lực phòng thủ, rồi xen vào đó các đòn tên lửa có sức phá hoại lớn.

UAV và tên lửa hành trình có thể thay đổi đường bay, khiến việc theo dõi khó khăn hơn. Dent nhận định chỉ cần một khâu trong hệ thống phòng không nhiều lớp gặp trục trặc, khoảng trống bảo vệ có thể xuất hiện.

Khả năng vận hành cũng ảnh hưởng đến hiệu quả đánh chặn. Aaron MacLean, nhà phân tích an ninh của CBS News, cho rằng mua sắm vũ khí phải đi cùng trình độ và khả năng sẵn sàng chiến đấu của binh sĩ.

Riyadh đã thỏa thuận mua UAV đánh chặn từ Ukraine. Loại khí tài này có chi phí sản xuất chỉ vài nghìn USD mỗi chiếc, nhưng Dent lưu ý chúng cần người vận hành thành thạo và thời gian huấn luyện, khó trở thành giải pháp tức thời.

Arab Saudi đồng thời tìm kiếm hỗ trợ quân sự từ nhiều nước. Tuy nhiên, Minor cảnh báo việc phối hợp binh sĩ, máy bay, radar và hệ thống đánh chặn từ nhiều nguồn có thể khiến công tác chỉ huy phức tạp hơn.

Các chuyên gia cũng chưa rõ Houthi có đủ kho vũ khí để duy trì cường độ tập kích hiện nay trong bao lâu. Theo Dent, không quốc gia nào có thể bảo đảm đánh chặn thành công mọi cuộc tiến công.