Vì sao các đội tuyển châu Âu khởi đầu trầy trật tại World Cup 2026?

Những kết quả khó tin

Kỳ World Cup 2026 đang chứng kiến một khởi đầu đầy chật vật đối với các đại diện đến từ châu Âu. Nếu như cách đây 4 năm tại Qatar, lục địa già từng thị uy sức mạnh với 7 chiến thắng trong 13 trận mở màn (đạt tỷ lệ chiến thắng 54%) hay tỷ lệ thắng 57% ở World Cup 2018 (8/14 trận) thì cục diện hiện tại trên đất Bắc Mỹ lại vẽ nên một bức tranh trái ngược.

Sau khi kết thúc loạt trận đầu tiên vòng bảng vào sáng 18/6, bóng đá châu Âu mới chỉ có vỏn vẹn 7 lần được hưởng niềm vui chiến thắng qua 15 trận (tỷ lệ 46,7%). Có một sự sụt giảm nhỏ về chỉ số thống kê nhưng diễn biến trên sân cỏ lại đem đến nỗi thất vọng lớn. Ví dụ tại World Cup 2018, nỗi thất vọng lớn nhất ở lượt đầu có chăng là trận thua của Đức trước Mexico, tại VCK 2022 là trận Đức thua Nhật Bản thì năm nay, số trận đấu như vậy khá nhiều.

Không ai có thể ngờ một Tây Ban Nha hùng mạnh, nhà vô địch châu Âu, lại bất lực hoàn toàn và chấp nhận kết quả hòa 0-0 trước đội bóng nhỏ bé lần đầu dự giải là Cape Verde. Cũng ít người tin được rằng Thụy Sỹ chật vật chia điểm trước Qatar, đội trước đó chưa từng có được điểm nào ở World Cup, đội có giá trị đội hình thấp nhất giải (hơn 20 triệu euro).

Và cũng không nhiều người có thể tưởng tượng ra Bồ Đào Nha với hàng công cực mạnh lại chấp nhận chia điểm với CHDC Congo hay ở cấp độ thấp hơn là việc Bỉ bị Ai Cập níu chân. Thậm chí, những đại diện được đánh giá mạnh hơn như Cộng hòa Séc hay Thổ Nhĩ Kỳ còn phải nếm trái đắng khi gục ngã trước Hàn Quốc (1-2) và Australia (0-2). Đâu là nguyên nhân dẫn đến sự khởi đầu chệch choạc và có phần thất vọng của các đại diện UEFA?

Tây Ban Nha bất lực trước Cape Verde

Thể thức 48 đội và toan tính "giấu bài" của những ông lớn

World Cup 2026 đánh dấu cột mốc lịch sử khi FIFA mở rộng quy mô từ 32 lên 48 đội, chia làm 12 bảng đấu. Thể thức mới này cho phép 2 đội đứng đầu mỗi bảng, cộng thêm 8 đội xếp thứ 3 có thành tích tốt nhất giành vé vào vòng knock-out. Chính cánh cửa đi tiếp quá rộng mở này đã trực tiếp thay đổi thái độ và cách tiếp cận trận đấu của các đội tuyển lớn.

Họ không còn bị đặt vào thế "sống còn" ngay từ loạt trận đầu tiên. Đối với những nền bóng đá hàng đầu, vòng bảng giờ đây giống như một giai đoạn "làm nóng" và điều chỉnh điểm rơi phong độ. Việc bung toàn lực, mạo hiểm tấn công dồn dập trước các đối thủ chủ động chơi tử thủ không còn là lựa chọn khôn ngoan.

Trận hòa 0-0 của Tây Ban Nha trước Cape Verde là minh chứng rõ nét nhất. Thống kê chỉ ra rằng đội bóng xứ sở đấu bò đã kiểm soát hoàn toàn thế trận với 734 đường chuyền (so với 205 của đối thủ), thực hiện 593 đường chuyền bên phần sân đối phương, tung ra tới 27 cú sút và đạt chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) lên tới 2.16.

Thế nhưng, khi vấp phải một khối phòng ngự lùi sâu kiên cố, các học trò của HLV Luis de la Fuente chọn cách cầm nhịp, đan bóng an toàn để tránh thẻ phạt. Có cảm giác dù gây thất vọng khi không ghi bàn nhưng La Roja cũng không chơi quá quyết tâm, ghi bàn bằng mọi giá.

Sau 2 khởi đầu gây thất vọng, Đức đã để lại ấn tượng tốt với trận thắng 7-1 trước Curacao

Khoảng cách chiến thuật toàn cầu đã bị san lấp

Khái niệm "những đội bóng lót đường" đang dần trở nên lỗi thời tại World Cup. Quá trình toàn cầu hóa bóng đá đã giúp hệ thống kiến thức chiến thuật được phổ cập sâu rộng. Các đội bóng từ châu Á, châu Phi hay CONCACAF giờ đây được tổ chức cực kỳ bài bản, tuân thủ kỷ luật vị trí và xây dựng hệ thống phòng ngự đồng bộ khiến ngay cả những hàng công đắt giá nhất châu Âu cũng phải nản lòng.

Hãy nhìn vào cách Cape Verde vô hiệu hóa Tây Ban Nha. Đại diện châu Phi không hề hoảng loạn co cụm tự phát; họ duy trì cự ly đội hình hẹp, phong tỏa triệt để khu vực trung lộ. Họ cũng không giành được thành quả bằng lối chơi chém đinh chặt sắt, với ví dụ rõ nét nhất là cả trận đội tuyển này chỉ nhận đúng 1 thẻ vàng.

Thủ thành 40 tuổi Vozinha đã trở thành biểu tượng của thành quả đó với 7 pha cứu thua ngoạn mục - sánh ngang kỷ lục của huyền thoại Pat Jennings lập được năm 1986 cho một thủ môn ở độ tuổi tứ tuần. Vozinha còn có 49 lần chạm bóng, đóng vai trò như một chốt chặn chỉ huy toàn bộ hệ thống thoát pressing của đội nhà.

Sự tiến bộ này cũng giải thích cho việc CHDC Congo cầm hòa Bồ Đào Nha, hay những thất bại của Cộng hòa Séc hay Thổ Nhĩ Kỳ. Australia (đánh bại Thổ Nhĩ Kỳ 2-0) và Hàn Quốc (thắng Séc 2-1) sở hữu dàn hảo thủ đang chinh chiến hàng tuần tại Premier League, Bundesliga. Họ quá quen thuộc với nhịp độ và tư duy chơi bóng của người châu Âu. Khi các đại diện UEFA bộc lộ sai lầm, đối thủ lập tức trừng phạt bằng những pha chuyển đổi trạng thái sắc bén.

Các cầu thủ Bồ Đào Nha thường xuyên thua CHDC Congo ở các pha tranh chấp

Bị bào mòn sau một mùa giải dày đặc

Sẽ là một thiếu sót lớn nếu phân tích sự sa sút của châu Âu mà bỏ qua yếu tố thể trạng. Mùa giải 2025/26 là một chiến dịch "hành xác" đúng nghĩa đối với các ngôi sao thi đấu tại lục địa già. Thể thức mới của Champions League và Europa League đã gia tăng đáng kể số lượng trận đấu căng thẳng. Khi giải quốc nội khép lại, hầu hết các trụ cột đều bước vào World Cup với đôi chân trĩu nặng.

Trong trận gặp Cape Verde, sự bế tắc của Tây Ban Nha ở cuối trận đến từ sự kiệt quệ thể lực. Những Pedri, Rodri hay Fabian Ruiz không còn đủ sức rướn và sự thanh thoát để xé toang hàng thủ đối phương. So với các cầu thủ La Roja đá trung bình 50 trận/mùa thì những cầu thủ Cape Verde đá 30 trận rõ ràng có thể lực tốt hơn.

Tương tự, Thụy Sỹ cũng không thể duy trì cường độ pressing liên tục trong 90 phút trước một Qatar sung mãn, dẫn đến việc bị gỡ hòa đầy nuối tiếc. Hay việc Thổ Nhĩ Kỳ với mật độ thi đấu dày đặc ở giải quốc nội cũng đã thua thiệt trước Australia, đội tuyển gồm nhiều cầu thủ đá giải trong nước với trên dưới 30 trận/mùa.

Tỷ lệ chiến thắng vỏn vẹn chưa đạt 50% ở loạt trận mở màn là một gáo nước lạnh tạt vào sự kiêu hãnh của bóng đá châu Âu, vùng được coi là giàu sức cạnh tranh nhất của túc cầu thế giới. Những thất bại của CH Séc, Thổ Nhĩ Kỳ hay cú sảy chân của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Thụy Sỹ vừa là lời cảnh tỉnh về sức mạnh ngày càng lên của phần còn lại trên thế giới, vừa là bức tranh phản chiếu những rào cản khách quan mà họ đang đối mặt: từ sự mệt mỏi thể lực, rào cản địa lý, cho đến những toan tính đường dài tại vòng bảng.

Tuy nhiên, nó không đồng nghĩa với một sự sụp đổ. World Cup 2026 không còn là một cuộc chạy nước rút. Nó là một cuộc đua marathon, và sức mạnh thực sự của những "ông lớn" châu Âu có lẽ sẽ chỉ bùng nổ khi tiếng còi của vòng knock-out chính thức vang lên.