Vì sao khối ngoại vẫn bán ròng sau khi chứng khoán Việt Nam được nâng hạng?

Một tháng từ khi nâng hạng, khối ngoại đã bán ròng gần 1 tỷ USD. Ảnh: H.T.

Những lý do khiến vốn ngoại rút lui

Tại đại hội đồng cổ đông thường niên năm tài chính 2027 của Công ty CP Xây dựng Coteccons (HoSE: CTD) diễn ra sáng 20/10, Chủ tịch Công ty Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HSC) Johan Nyvene và Chủ tịch FiinGroup Nguyễn Quang Thuân đã có những bình luận đáng chú ý về diễn biến của thị trường chứng khoán Việt Nam sau khi được FTSE nâng hạng.

Theo ông Johan Nyvene, việc nhà đầu tư nước ngoài bán ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam không phải là hiện tượng cá biệt.

"Không chỉ riêng thị trường chứng khoán Việt Nam mà cả thị trường chứng khoán toàn cầu đang trải qua một giai đoạn phát triển và vận hành khác thường so với trước đây", ông Johan nói.

Chủ tịch HSC cho rằng diễn biến vừa qua của thị trường chứng khoán Việt Nam chịu tác động từ hai yếu tố: một là tâm lý của nhà đầu tư, hai là tỷ lệ hoàn vốn của thị trường.

"Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ là 5,3% thì những tài sản khác phải có tỷ lệ hoàn vốn cao hơn thì người ta mới đầu tư. Nếu nhà đầu tư cân nhắc đầu tư vào thị trường Việt Nam, rủi ro quốc gia của Việt Nam sẽ được đánh giá trên thị trường quốc tế.

Tôi không dám đưa ra một con số ở đây, nhưng nếu lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ được đánh giá ở mức 5,3%/năm thì Việt Nam phải ở mức độ nào? Ngoài ra, nhà đầu tư còn đánh giá rủi ro của một công ty nữa. Tôi cho rằng rủi ro cổ phiếu của một công ty ở Việt Nam phải ở mức 12-15% thì mới đáp ứng được kỳ vọng của nhà đầu tư", ông Johan nêu quan điểm.

Ngoài ra, ông Johan cũng cho rằng việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam là một quá trình chứ không phải một bước nhảy vọt để chỉ qua một đêm, tất cả nhà đầu tư nước ngoài đều quan tâm đến.

"Lộ trình có nghĩa là nhà đầu tư nước ngoài sẽ giải ngân theo tiến độ. Và dù có tiến độ, họ cũng không nhất thiết phải giải ngân, nếu thị trường không thuận lợi", ông nói.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup cho rằng lý do lớn nhất khiến dòng vốn rút khỏi Việt Nam là lãi suất đồng USD đang rất cao. Trong khi đó, nhiều quỹ đầu tư cổ phiếu tại Việt Nam đang ghi nhận lỗ.

Tuy nhiên, ông Thuân chỉ ra thị trường đang hiểu nhầm về việc nâng hạng. Theo ông, việc nâng hạng chủ yếu nhắm đến các quỹ thụ động, mang tính quản trị theo danh mục. Trong khi đó, nhóm đang rút tiền khỏi Việt Nam hiện nay lại là các quỹ chủ động, cụ thể là các "country-dedicated funds".

"Mọi người cần lưu ý rằng dòng tiền rút ra chủ yếu đến từ nhóm quỹ này. Tôi vẫn kỳ vọng việc nâng hạng sẽ mở ra một cơ hội mới, một cửa sổ mới, nhưng sẽ cần thời gian. Để thuyết phục các quỹ phân bổ vốn vào Việt Nam còn nhiều việc phải làm, chứ không phải cứ FTSE Russell nâng hạng là dòng tiền sẽ vào", ông Thuân chỉ rõ.

Theo ông Thuân, từ đầu năm đến giờ, đặc biệt từ sau khi chính thức nâng hạng vào ngày 21 tháng 9, thị trường ghi nhận dòng tiền rút ra khoảng 24.000 tỷ đồng. Nếu bóc tách các giao dịch liên quan đến Masan Consumer thì con số còn lại khoảng nửa tỷ USD.

"Hầu hết các quỹ bán ra một số cổ phiếu bị ảnh hưởng bởi AI; một số quỹ đã rút lui, một số khác gặp vấn đề về quản trị doanh nghiệp trên sàn. Các quỹ thụ động còn lại vẫn duy trì vị thế. Tôi kỳ vọng thời gian tới họ sẽ tham gia và dòng tiền này mới thực sự lớn", ông Thuân nhận định.

Về vấn đề room ngoại của các doanh nghiệp đại chúng tại Việt Nam, Chủ tịch FiinGroup cho rằng đây thực sự là một rào cản. Các quỹ kỳ vọng doanh nghiệp Việt Nam sẽ nới room nước ngoài, bởi chỉ khi room đủ rộng, nhà đầu tư mới có thể theo đuổi mục tiêu.

Về chất lượng hàng hoá, Chủ tịch HSC Johan Nyvene cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn thiếu những giỏ hàng chất lượng.

"Những nhóm có vốn hóa lớn nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam là ngân hàng, chứng khoán và bất động sản. Trong khi đó, dòng tiền trên thế giới đang chảy về Mỹ, thậm chí cả Hàn Quốc, để đầu tư công nghệ, AI… Việt Nam chưa có những cổ phiếu công nghệ mang tính đột phá để nhà đầu tư nhìn thấy những sáng tạo và những bước phát triển mới trong tương lai".

Chủ tịch Coteccons Bolat Duisenov (giữa) điều phối phiên đối thoại. Ảnh: H.T.

Coteccons có gì để hấp dẫn?

Từ vấn đề của thị trường chứng khoán Việt Nam nêu trên, Chủ tịch Coteccons Bolat Duisenov nêu băn khoăn, một công ty xây dựng thì cần cải thiện điều gì để có thể hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài. Đây là vấn đề quan trọng trong bối cảnh Coteccons đã chốt xong việc nới room ngoại lên 50% và tự tin nới room ngoại lên 100% vào cuối năm nay, theo công bố của ban lãnh đạo doanh nghiệp này tại phiên họp đại hội đồng cổ đông.

Trả lời vấn đề trên, ông Nguyễn Quang Thuân cho rằng nhà đầu tư nhìn một doanh nghiệp trên cả 2 khía cạnh: triển vọng của ngành và vị thế của doanh nghiệp. Cụ thể, ngành phải có tiềm năng tăng trưởng, còn doanh nghiệp phải có vị thế cao với chất lượng quản trị tốt và lợi thế cạnh tranh nổi bật.

Ví dụ, biên lợi nhuận của ngành xây dựng rất thấp và mức độ cạnh tranh cực kỳ cao, vậy Coteccons có gì để duy trì lợi thế và thu phí được mức giá cao hơn so với các đơn vị nhỏ lẻ khác.

Xét ở góc độ cổ phiếu, nhà đầu tư cũng quan tâm tới thanh khoản và các yếu tố liên quan đến chất lượng của hoạt động IR (quan hệ nhà đầu tư).

Ngoài ra, nhà đầu tư đánh giá rất kỹ sức bền của doanh nghiệp, tức rủi ro suy giảm (downside risk), phản ánh khả năng chống chịu của doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn. Ví dụ, trong hai đến ba năm tới, nếu mảng khách hàng dân dụng của Coteccons gặp khó khăn thì chiến lược chọn lọc khách hàng của công ty có đảm bảo tăng trưởng hay không? Khi đó, công ty cần đa dạng hóa như thế nào?

Đưa ra bình luận về thực hành ESG của Coteccons, Chủ tịch FiinGroup cho rằng đây là hướng đi đúng. Coteccons đang đi đầu trong việc xử lý những rủi ro cũng như chăm lo đời sống đối với người lao động. "Nếu doanh nghiệp muốn mở rộng ra quốc tế, tôi cho rằng cần tiếp tục phát triển bền vững".