Vì sao lốp xe điện mòn nhanh hơn?

Một trong những khoản chi phí người mua xe điện ít chú ý là thay lốp. Không có dầu động cơ cần thay định kỳ, không có bugi hay nhiều hạng mục bảo dưỡng của động cơ đốt trong, nhưng lốp vẫn tiếp xúc với mặt đường. Với nhiều mẫu xe điện, bộ phận này còn phải chịu tải trọng và lực truyền động lớn hơn.

Theo bài phân tích đăng ngày 29/10 trên Paul Tan, các nhà sản xuất lốp từng đưa ra cảnh báo về tốc độ mài mòn của lốp xe điện. Hankook cho biết lốp trên xe điện có thể mòn nhanh hơn 20% so với xe sử dụng động cơ đốt trong. Michelin Malaysia cũng nhận định trọng lượng pin và mô-men xoắn tức thời là những yếu tố khiến lốp xe điện chịu hao mòn lớn hơn.

Tuy nhiên, mức chênh lệch này không phải con số cố định áp dụng cho mọi mẫu xe. Các nghiên cứu gần đây cho thấy mức độ mài mòn còn phụ thuộc cấu hình lốp, tải trọng, hệ dẫn động, điều kiện đường sá và cách người lái sử dụng chân ga.

Trọng lượng và mô-men xoắn tạo áp lực lên lốp

Nguyên nhân dễ nhận thấy nhất là trọng lượng. Bộ pin dung lượng lớn thường khiến xe điện nặng hơn phiên bản sử dụng động cơ đốt trong cùng phân khúc. Toàn bộ tải trọng này được truyền xuống mặt đường qua bốn bánh xe, làm tăng lực tác động lên lốp trong quá trình tăng tốc, phanh và vào cua.

Theo tổng quan khoa học về mài mòn lốp đăng trên tạp chí Applied Research tháng 8/2026, bộ pin có thể chiếm khoảng 16-29% khối lượng toàn bộ xe điện, tùy mẫu xe. Trọng lượng lớn hơn làm tăng tải trọng và ứng suất tại vùng tiếp xúc giữa lốp với mặt đường, qua đó có thể thúc đẩy quá trình mài mòn.

Yếu tố thứ hai là đặc tính truyền mô-men xoắn của động cơ điện. Khác với động cơ đốt trong thường cần tăng vòng tua để đạt mô-men xoắn lớn, động cơ điện có khả năng cung cấp lực kéo mạnh ngay từ tốc độ thấp. Khi người lái đạp ga mạnh, lực truyền xuống bánh xe tăng nhanh, khiến bề mặt lốp phải chịu lực cắt lớn hơn tại điểm tiếp xúc với mặt đường.

Một số dòng lốp được thiết kế riêng cho xe điện nhằm giảm lực cản lăn, tiếng ồn và cải thiện khả năng chống mài mòn. Ảnh: electrive.net.

Điều này đặc biệt đáng chú ý ở những mẫu xe điện có công suất lớn và khả năng tăng tốc mạnh. Nếu người lái thường xuyên tăng tốc đột ngột, lốp có thể bị mài mòn nhanh hơn so với khi vận hành nhẹ nhàng.

Một nghiên cứu được công bố tại hội nghị khoa học năm 2025 của Hiệp hội Kỹ sư ô tô Hàn Quốc, do các nhà nghiên cứu thuộc Kumho Tire thực hiện, đã thử nghiệm xe SUV cỡ nhỏ chạy điện và xe sử dụng động cơ đốt trong dựa trên cùng nền tảng. Kết quả cho thấy hiệu suất chống mài mòn của lốp trên xe điện thấp hơn 83% so với xe động cơ đốt trong trong điều kiện thử nghiệm. Nhóm nghiên cứu cũng đo được mô-men xoắn truyền tới bánh xe điện cao hơn khoảng 14% tính trung bình trong toàn bộ chu trình vận hành.

Một nghiên cứu khác đăng trên tạp chí Mechanics ngày 15/10 cũng so sánh độ mòn gai lốp trên xe điện và xe động cơ đốt trong, sử dụng bốn cấu hình lốp thương mại. Kết quả ước tính tuổi thọ gai lốp trên các xe điện thấp hơn khoảng 35-62%, tùy loại lốp và vị trí bánh xe. Chênh lệch lớn nhất xuất hiện ở một số cấu hình bánh xe phía sau.

Nghiên cứu cho rằng sự kết hợp giữa trọng lượng xe, mô-men xoắn tức thời và phanh tái sinh có thể làm tăng mức độ mài mòn cũng như tạo ra chênh lệch giữa hai cầu, đặc biệt trong điều kiện giao thông đô thị thường xuyên dừng và khởi hành.

Dù vậy, không nên quy toàn bộ mức hao mòn cho phanh tái sinh. Hệ thống này sử dụng động cơ điện để tạo lực hãm và thu hồi năng lượng khi giảm tốc. Tác động thực tế đến lốp phụ thuộc cách phân bổ lực hãm, cấu hình dẫn động và hệ thống điều khiển của từng xe.

Applied Research ghi nhận mức mài mòn lốp của xe điện cao hơn khoảng 4-20% so với xe động cơ đốt trong trong các dữ liệu được tổng hợp. Các tác giả nhấn mạnh trọng lượng xe là yếu tố có ảnh hưởng rõ ràng, trong khi đóng góp riêng của mô-men xoắn, phanh tái sinh và những đặc tính khác của hệ truyền động điện vẫn cần được nghiên cứu thêm.

Sự khác biệt về phương pháp thử, chu kỳ vận hành và điều kiện đường sá cũng khiến việc so sánh trực tiếp giữa các nghiên cứu còn hạn chế. Vì vậy, không thể chỉ nhìn vào loại động cơ để dự đoán chính xác tuổi thọ lốp.

Không phải cứ xe điện là phải dùng lốp chuyên dụng

Lốp dành cho xe điện đang trở thành một phân khúc sản phẩm riêng, nhưng điều đó không có nghĩa chủ xe bắt buộc phải mua lốp có ký hiệu EV trên thành lốp.

Theo Michelin Malaysia, các dòng lốp thông thường của hãng cũng có thể sử dụng trên xe điện nếu đáp ứng đúng yêu cầu kỹ thuật của phương tiện. Yếu tố cần quan tâm trước tiên là chỉ số tải trọng (Load Index), thể hiện khả năng chịu tải tối đa của lốp. Lốp thay thế phải có chỉ số tải trọng bằng hoặc cao hơn mức nhà sản xuất xe quy định; không nên chọn lốp chỉ vì cùng kích thước nhưng có khả năng chịu tải thấp hơn.

Một số dòng lốp chuyên dụng cho xe điện được thiết kế để xử lý đồng thời nhiều yêu cầu: chịu tải lớn, giảm lực cản lăn để cải thiện tầm hoạt động, hạn chế tiếng ồn và tăng khả năng chống mài mòn. Chẳng hạn, Hankook công bố dòng iON có khả năng giảm tiếng ồn 18%, tăng tuổi thọ gai lốp 15% và cải thiện phạm vi hoạt động 6% so với nhóm lốp hiệu suất cao thông thường trong phép so sánh của hãng. Đây là số liệu do nhà sản xuất công bố, không phải kết quả độc lập áp dụng cho mọi mẫu xe.

Chủ xe cũng cần chú ý đến kích thước lốp trước và sau. Một số mẫu xe sử dụng bộ lốp có chiều rộng khác nhau giữa hai cầu, còn gọi là cấu hình staggered. Khi đó, không thể đảo lốp trước ra sau như cách làm phổ biến trên nhiều ô tô thông thường. Việc đảo lốp phải tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất, đồng thời xét đến loại lốp có hoa lốp định hướng hay không.

Một vấn đề khác là chu kỳ kiểm tra và đảo lốp. Tesla khuyến nghị đảo lốp sau mỗi 10.000 km hoặc sớm hơn nếu độ sâu gai lốp giữa các bánh chênh lệch từ 1,5 mm. Tài liệu dịch vụ của một số đại lý BYD tại Australia và New Zealand cũng đề cập chu kỳ đảo lốp 10.000 km, nhưng hướng dẫn cụ thể có thể khác nhau tùy mẫu xe và thị trường.

Trong khi đó, lịch bảo dưỡng định kỳ của một số xe điện có thể dài hơn xe xăng. Nếu chủ xe chỉ đưa phương tiện đến xưởng theo lịch bảo dưỡng của hãng, việc kiểm tra và đảo lốp có nguy cơ bị bỏ qua giữa hai kỳ bảo dưỡng. Người sử dụng vì vậy cần theo dõi riêng tình trạng lốp, thay vì mặc định mọi hạng mục đều được kiểm tra trong mỗi lần bảo dưỡng.