Vì sao một ổ bánh mì ở Đan Mạch đắt gấp ba lần Bulgaria?

Thực phẩm chiếm một phần đáng kể trong ngân sách hộ gia đình trên khắp châu Âu, nhưng chi phí để mua đầy một giỏ hàng tạp hóa lại khác nhau rất lớn giữa các quốc gia.

Theo dữ liệu giữa năm 2026 của Numbeo - cơ sở dữ liệu trực tuyến chuyên tổng hợp và so sánh chi phí sinh hoạt trên toàn cầu dựa trên dữ liệu do người dùng đóng góp - chỉ số giá hàng tạp hóa dao động từ 57,2 điểm tại Moldova đến 189,2 điểm tại Thụy Sĩ, với mức trung bình của EU được quy ước là 100 điểm.

Điều này có nghĩa giá hàng tạp hóa tại Thụy Sĩ cao hơn 89,2% so với mức trung bình của EU, trong khi tại Moldova, giá thấp hơn 42,8%.

Để hình dung khoảng cách này, một giỏ hàng có giá 100 euro theo mặt bằng giá trung bình của EU sẽ có giá 189,20 euro tại Thụy Sĩ và 57,20 euro tại Moldova, căn cứ theo chỉ số trên.

Ba trong số năm quốc gia có giá hàng tạp hóa đắt đỏ nhất châu Âu nằm ở khu vực Bắc Âu. Iceland đứng thứ hai với 183,6 điểm, tiếp theo là Na Uy với 154,4, Luxembourg với 134,9 và Đan Mạch với 128,4. Các quốc gia Bắc Âu còn lại cũng có giá cao hơn mức trung bình của EU, gồm Phần Lan với 119,7 và Thụy Điển với 116,6.

Trong số năm nền kinh tế lớn của châu Âu được so sánh, Pháp là quốc gia có giá hàng tạp hóa cao nhất, vượt mức trung bình của EU 27,5%. Tây Ban Nha, với chỉ số 89,7, là quốc gia duy nhất trong nhóm có mức giá thấp hơn trung bình. Vương quốc Anh đạt 111,9, Đức đạt 111,6 và Italy là 110,2, cho thấy mặt bằng giá tại ba nước này tương đối đồng đều.

Áo với 124,5 điểm, Ireland với 122, Bỉ với 117,6 và Hà Lan với 116,4 cũng nằm trong nhóm các quốc gia có giá hàng tạp hóa cao hơn mức trung bình của EU.

Ngược lại, Romania là quốc gia có giá hàng tạp hóa thấp nhất, với 66,7 điểm, tương đương mức giá thấp hơn 33,3% so với trung bình của khối.

Nhìn rộng hơn, giá hàng tạp hóa thường thấp hơn tại các quốc gia Đông Âu và Balkan, bao gồm cả những nước đang là ứng viên gia nhập EU. Chẳng hạn, chỉ số này ở Bắc Macedonia là 59,8 điểm, Bosnia và Herzegovina là 67,9 và Serbia là 68,8.

Thổ Nhĩ Kỳ ghi nhận mức 82,1 điểm, cao hơn một số thành viên EU nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình của khối. Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ cũng là quốc gia có lạm phát giá thực phẩm cao nhất châu Âu.

Cụ thể, theo Numbeo, một ổ bánh mì trắng nặng 500 g có giá 3,18 euro tại Đan Mạch, trong khi tại Bulgaria chỉ là 1,02 euro, tức giá tại Đan Mạch cao hơn ba lần. Trong khi đó, một tá trứng, mặt hàng có tính đồng nhất cao hơn, có giá 4,52 euro tại Đan Mạch và 2,69 euro tại Estonia, tức chưa bằng hai lần.

Bà Ilaria Benedetti, phó giáo sư tại Đại học Tuscia, chỉ ra rằng tại một số quốc gia, dù giá thực phẩm thấp hơn mức trung bình của EU, các hộ gia đình vẫn phải dành tỷ trọng ngân sách lớn hơn cho khoản chi này.

“Giá thấp hơn không nhất thiết đồng nghĩa với khả năng chi trả tốt hơn”, Giáo sư Jeremiás Máté Balogh thuộc Đại học Corvinus nói với Euronews Business.

Chẳng hạn, thực phẩm có giá rẻ hơn tại Romania, nhưng các hộ gia đình tại đây dành 23,1% ngân sách cho thực phẩm và đồ uống không cồn. Tỷ trọng này cũng vượt 20% tại Bulgaria. Trong khi đó, mức mức tỷ trọng trung bình tại EU đối với thực phẩm và đồ uống không cồn là 13,6% tổng chi tiêu hộ gia đình.

Để so sánh cụ thể hơn, theo Numbeo, đối với một giỏ hàng bao gồm 18 mặt hàng thiết yếu có chi phí trung bình ở EU vào khoảng 69,84 euro (~2 triệu đồng), thì người dân ở Thuỵ Sĩ sẽ phải trả 137,90 euro (~3,99 triệu đồng), còn ở Moldova là 41,10 euro (~1,19 triệu đồng)

Giá thành cho một giỏ hàng 18 món thực phẩm thiết yếu có sự khác biệt đáng kể ở các quốc gia châu Âu

Các quốc gia có chi phí cao khác bao gồm Na Uy (116,1 euro), Luxembourg (99 euro), Áo (88,10 euro) và Đan Mạch (87,70 euro).

Trong nhóm năm nền kinh tế lớn, Pháp vẫn là quốc gia đắt đỏ nhất. Một giỏ hàng 18 món thiết yếu có giá 87,40 euro tại Pháp, trong khi tại Tây Ban Nha, con số này chỉ là 63 euro. Chi phí tương ứng tại Italy là 80 euro, Đức là 75,20 euro và Anh là 69,10 euro.

Người tiêu dùng có thể mua đủ 18 mặt hàng thực phẩm thiết yếu với giá dưới 50 euro tại Bắc Macedonia (43,90 euro), Kosovo (45,50 euro), Romania (45,90 euro), Georgia (46,90 euro), Ba Lan (49,60 euro), Serbia (49,70 euro), Montenegro (49,80 euro) cũng như Bosnia và Herzegovina (49,80 euro).

“Chi phí lao động có thể là một trong những yếu tố dai dẳng nhất chi phối giá hàng tạp hóa trên khắp châu Âu, nhưng chi phí năng lượng cũng cần phải được nhắc đến”, giáo sư Jeremiás Máté Balogh cho biết. Ông lưu ý rằng chi phí năng lượng, nhiên liệu và vận tải tăng cao tiếp tục tác động đến hoạt động sản xuất nông nghiệp, chế biến thực phẩm và phân phối hàng hóa.

Bà Ilaria Benedetti của Đại học Tuscia lại cho rằng năng lượng là nguyên nhân chính khiến giá thực phẩm tăng trong thời gian gần đây. Bà lưu ý, kể từ khi cuộc chiến Mỹ - Iran nổ ra vào cuối tháng 2/2026, giá dầu diesel trung bình tại EU đã tăng từ 1,59 euro/lít vào ngày 23/2 lên 2,24 euro/lít vào ngày 28/9, mức cao nhất kể từ khi dữ liệu được ghi nhận vào năm 2005. “Dầu diesel vận hành toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, từ máy kéo đến những chiếc xe tải giao hàng cho các siêu thị”, bà nói với Euronews Business.

Bà cũng chỉ ra rằng, khi lạm phát chậm lại, giá cả không nhất thiết giảm xuống. Nếu lạm phát vẫn ở mức dương, giá cả sẽ tiếp tục tăng, chỉ là với tốc độ chậm hơn so với trước, từ một mặt bằng giá vốn đã cao hơn.