Vì sao Mỹ siết quyền tự đăng ký đầu số với doanh nghiệp rủi ro an ninh?

Ngày 29/10/2026, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) công bố bản tóm tắt dự thảo Báo cáo và Quyết định lần thứ tư về chính sách đánh số. FCC dự kiến đưa văn bản ra phiên họp công khai vào tháng 11/2026. Nội dung dự thảo vẫn có thể thay đổi trước khi được thông qua.

Dự thảo áp dụng với tất cả nhà cung cấp dịch vụ thoại qua Internet muốn tự đăng ký đầu số tại Mỹ, không phân biệt quốc tịch và không nêu đích danh quốc gia nào. Trong hơn 50 trang văn bản, China Unicom (Americas) là nhà mạng Trung Quốc duy nhất được nhắc đến. FCC dẫn trường hợp này như cơ sở tham chiếu nhằm củng cố thẩm quyền thu hồi giấy phép của cơ quan quản lý.

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC). Ảnh: FCC

Vì sao khâu đăng ký đầu số là lớp phòng thủ đầu tiên

Năm 2015, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) cho phép các nhà cung cấp dịch vụ thoại qua Internet có kết nối với mạng điện thoại công cộng (VoIP kết nối) đăng ký đầu số trực tiếp với Cơ quan quản lý Kế hoạch đánh số Bắc Mỹ (NANPA), thay vì phải thuê số từ một nhà mạng trung gian. Chính sách cho phép đăng ký trực tiếp giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc sử dụng kho số, nhưng cũng đặt FCC trước yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hồ sơ đăng ký. Qua nhiều năm thẩm định hàng chục bộ hồ sơ, cơ quan này nhận diện những kẽ hở mà các đối tượng xấu có thể lợi dụng. FCC vì thế coi khâu xét duyệt là tuyến phòng thủ đầu tiên để bảo vệ nguồn tài nguyên số hữu hạn.

Trên cơ sở đó, FCC đã hai lần siết điều kiện đăng ký vào năm 2023 và 2025, tập trung vào các cam kết chống cuộc gọi tự động trái phép, bảo vệ an toàn công cộng và bảo đảm an ninh.

FCC đã đưa 185 nhà cung cấp dịch vụ thoại ra khỏi Cơ sở dữ liệu giảm thiểu cuộc gọi tự động trái phép, tiếp tục loại thêm 1.203 đơn vị và đến tháng 3/2026 yêu cầu 35 doanh nghiệp bổ sung hồ sơ hoặc giải trình lý do không nên bị loại. FCC cũng phạt gần 300 triệu USD đối với nhóm Sumco Panama vì thực hiện hơn 5 tỷ cuộc gọi tiếp thị trái phép, mời chào gia hạn bảo hành ô tô trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2021. Các vụ việc được FCC xử lý cho thấy các đối tượng xấu liên tục tìm cách khai thác hạ tầng liên lạc, buộc FCC phải kiểm soát chặt hơn quy trình đăng ký đầu số, đặc biệt với những doanh nghiệp tiềm ẩn rủi ro an ninh.

Theo dự thảo, cả doanh nghiệp mới xin đăng ký đầu số và những đơn vị đang được cấp quyền này đều phải cam kết không thuộc ba nhóm bị FCC xác định có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Nhóm thứ nhất gồm các thực thể có tên trong Danh sách hạn chế (Covered List), doanh nghiệp liên kết có quan hệ sở hữu từ 10% vốn trở lên và công ty con do các thực thể này kiểm soát trên thực tế hoặc nắm giữ hơn 50% cổ phần có quyền biểu quyết. Nhóm thứ hai là các doanh nghiệp sử dụng thiết bị hoặc dịch vụ mạng của những nhà sản xuất, nhà cung cấp có tên trong danh sách. Nhóm thứ ba gồm các doanh nghiệp từng bị từ chối hoặc thu hồi giấy phép theo Điều 214 của Luật Truyền thông năm 1934 vì lý do an ninh quốc gia hoặc thực thi pháp luật, áp dụng cả với công ty liên kết và công ty con của những doanh nghiệp này.

Danh sách hạn chế được hình thành theo Luật Mạng lưới Truyền thông An toàn và Tin cậy năm 2019, tập hợp các thiết bị và dịch vụ bị xác định gây rủi ro không thể chấp nhận đối với an ninh Mỹ. Đến năm 2021, Luật Thiết bị An toàn tiếp tục trao quyền cho FCC từ chối cấp phép đối với các thiết bị có tên trong danh sách này. Từ tháng 12/2025, FCC mở rộng danh sách sang cả những nhóm thiết bị được phân loại theo nơi sản xuất, nhưng yêu cầu cam kết mới chỉ áp dụng với thiết bị và dịch vụ của các thực thể được nêu đích danh. FCC nhấn mạnh an ninh quốc gia là lợi ích ưu tiên hàng đầu của chính phủ, đồng thời xác định quyền đăng ký đầu số là một mắt xích thiết yếu trong hoạt động của hệ thống liên lạc.

Tiền lệ China Unicom giúp FCC có quyền thu hồi giấy phép

Theo dự thảo, doanh nghiệp đã bị FCC từ chối hoặc thu hồi giấy phép theo Điều 214 vì lý do an ninh cũng phải mất quyền tự đăng ký đầu số. Quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa hai loại giấy phép, tránh tình trạng doanh nghiệp không còn đủ điều kiện cung cấp dịch vụ viễn thông nhưng vẫn được phép đăng ký đầu số trực tiếp. Để củng cố thẩm quyền thu hồi, FCC viện dẫn phán quyết năm 2024 của Tòa phúc thẩm Liên bang khu vực 9 trong vụ kiện giữa China Unicom (Americas) Operations Ltd. và FCC. Tòa xác định thẩm quyền cấp giấy chứng nhận cho doanh nghiệp viễn thông theo Điều 214 cũng bao hàm quyền thu hồi giấy chứng nhận đó.

Trụ sở China Unicom Global. Ảnh: China Unicom

Phán quyết trong vụ China Unicom (Americas) vì thế được FCC sử dụng làm căn cứ pháp lý để củng cố quy định mới. Khi tòa án xác nhận FCC có thẩm quyền thu hồi giấy phép theo Điều 214, cơ quan này có cơ sở để đưa việc từng bị thu hồi giấy phép vì lý do an ninh thành điều kiện từ chối quyền tự đăng ký đầu số, đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng sang cả công ty liên kết và công ty con của doanh nghiệp vi phạm. Tuy nhiên, dự thảo không nêu đích danh China Unicom hay bất kỳ nhà mạng Trung Quốc nào khác là đối tượng bị áp dụng quy định mới, mà chỉ viện dẫn vụ kiện để chứng minh thẩm quyền của FCC.

Doanh nghiệp không thể đưa ra cam kết đáp ứng điều kiện sẽ chưa bị loại hồ sơ ngay mà phải nộp bản giải trình chi tiết về mối quan hệ với thực thể có tên trong Danh sách hạn chế hoặc việc sử dụng thiết bị thuộc diện bị liệt kê, đồng thời trình bày các biện pháp giảm thiểu rủi ro và khắc phục. Cục Cạnh tranh Hữu tuyến của FCC sẽ phối hợp với Cục An toàn Công cộng và An ninh Nội địa xem xét từng trường hợp. Ngoài ra, doanh nghiệp mới phải cung cấp danh sách các bang dự kiến đăng ký đầu số đầu tiên, dù phần lớn đơn vị tự đăng ký trước đây đã chủ động thực hiện yêu cầu này.

Thay đổi đáng chú ý nhất trong dự thảo nằm ở khâu giám sát sau cấp phép. Khi xuất hiện thông tin mới cho thấy doanh nghiệp có thay đổi trọng yếu hoặc hồ sơ cần được chuyển sang các cơ quan hành pháp để thẩm định an ninh, FCC sẽ yêu cầu NANPA từ chối cả những yêu cầu cấp số đang chờ xử lý lẫn các yêu cầu phát sinh sau đó, thay vì chỉ tạm dừng như quy định trước đây. Cách làm này nhằm tránh tình trạng kho số bị đình trệ trong thời gian cơ quan chức năng điều tra.

Tuy nhiên, FCC cũng thừa nhận dự thảo mới chỉ kiểm soát hoạt động đăng ký đầu số trực tiếp, còn khả năng doanh nghiệp sử dụng thiết bị nằm trong Danh sách hạn chế tiếp cận kho số thông qua các nhà cung cấp dịch vụ bán lại vẫn chưa được giải quyết trong dự thảo.

FCC tính chặn cả đường lách qua công ty bình phong

Song song với dự thảo quyết định, FCC mở đợt lấy ý kiến về các biện pháp kiểm soát chặt hơn, trong đó có cơ chế suy đoán doanh nghiệp không đủ điều kiện đăng ký đầu số. Theo đề xuất này, doanh nghiệp có tên trong Danh sách hạn chế hoặc sử dụng thiết bị thuộc diện bị liệt kê sẽ bị từ chối cấp số, trừ khi đưa ra bằng chứng rõ ràng và thuyết phục để chứng minh việc cấp phép không gây rủi ro cho an ninh quốc gia.

FCC cũng lấy ý kiến về khả năng mở rộng cơ chế này sang các doanh nghiệp thuộc sở hữu hoặc chịu sự kiểm soát của đối thủ nước ngoài, có quan hệ vay vốn, liên minh chiến lược hoặc sáp nhập với những thực thể đó, cũng như các doanh nghiệp có lãnh đạo cấp cao làm việc tại quốc gia đối thủ.

Ảnh minh họa

FCC cũng muốn ngăn doanh nghiệp sử dụng pháp nhân bình phong để né quy định. Trong quá trình thẩm định hồ sơ, cơ quan này từng phát hiện nhiều doanh nghiệp khai địa chỉ tại không gian làm việc chung, văn phòng ảo hoặc điểm nhận thư. Vì vậy, FCC đề xuất yêu cầu doanh nghiệp cung cấp địa chỉ kinh doanh thực và có thể phải xuất trình hóa đơn tiện ích để xác minh.

Ngoài ra, doanh nghiệp có thể phải kê khai lịch sử chuyển nhượng quyền kiểm soát, thay đổi tên và nhân sự lãnh đạo trong 5 năm gần nhất, mô tả mục đích sử dụng đầu số và liệt kê các công ty liên kết hoạt động với tư cách khách hàng bán buôn. FCC cũng xem xét hạ ngưỡng khai báo sở hữu nước ngoài từ 10% xuống 5%. Về an toàn hệ thống, cơ quan này lấy ý kiến về yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ các chuẩn an ninh mạng như Khung An ninh mạng của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST), đồng thời xây dựng kế hoạch quản trị rủi ro đối với cả an ninh mạng và an ninh vật lý.

Về chi phí, FCC ước tính toàn ngành sẽ tốn 577.320 USD trong năm đầu tiên, chưa đến 600.000 USD. Mức chi phí trên được tính trên cơ sở 3.000 nhà cung cấp, mỗi đơn vị cần hai giờ công với mức chi phí 96,22 USD/giờ. FCC coi đây là mức ước tính cao nhất, bởi cơ quan này chỉ ghi nhận khoảng 1.800 mã đăng ký riêng biệt.

Liên minh Thoại qua Internet (Voice on the Net Coalition - VON) là một trong số ít tổ chức phản đối đề xuất, cho rằng việc siết điều kiện đối với các thực thể có tên trong Danh sách hạn chế không mang lại lợi ích. Tuy nhiên, FCC không đồng tình với lập luận này.

Nhìn rộng hơn, việc kiểm soát quyền đăng ký đầu số của các doanh nghiệp tiềm ẩn rủi ro an ninh là một phần trong nỗ lực xây dựng hệ thống quản lý thống nhất của Chính phủ Mỹ. Cách tiếp cận đó kết nối các quy định về cấp phép đầu số với giấy phép cáp biển, giấy phép theo Điều 214 và chương trình cấp phép thiết bị viễn thông. Doanh nghiệp và người dân có thể gửi ý kiến qua Hệ thống nộp ý kiến điện tử (ECFS) sau khi FCC công bố thời hạn tiếp nhận.