Vì sao Nga tăng cường sử dụng 'tên lửa siêu vượt âm Zircon' tại Ukraine?

Nga đang đẩy mạnh sử dụng tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon trong các đợt không kích nhằm vào Ukraine, khi lực lượng phòng không Ukraine đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa đánh chặn PAC-3 dành cho hệ thống phòng không Patriot.

Theo Trưởng phòng Truyền thông Không quân Ukraine, ông Yurii Ihnat, tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon khi bay theo quỹ đạo đạn đạo vẫn có thể bị đánh chặn.

Tuy nhiên, để thực hiện điều đó, Ukraine cần có đủ tên lửa PAC-3, loại đạn đánh chặn do Mỹ sản xuất đang ngày càng khan hiếm.

Ông Ihnat cho biết trong một đợt tập kích hồi đầu tháng, Ukraine không thể đánh chặn bất kỳ tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon nào do không còn đủ tên lửa PAC-3 cho các tổ hợp Patriot.

Theo ông, nguồn cung loại tên lửa này đang bị thu hẹp sau khi Mỹ sử dụng số lượng lớn tại khu vực Trung Đông, khiến khả năng bổ sung cho Ukraine trong thời gian ngắn trở nên rất hạn chế.

Theo giải thích của quan chức Ukraine, tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon ban đầu được Nga phát triển làm tên lửa chống hạm, nhưng có thể được sử dụng để tấn công các mục tiêu trên bộ.

Trong quá trình bay, tên lửa đạt độ cao trên 40 km, nơi mật độ không khí thấp hơn, giúp duy trì tốc độ rất lớn trước khi lao xuống mục tiêu theo quỹ đạo tương tự tên lửa đạn đạo.

Về thông số kỹ thuật, tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon được cho là có tốc độ tối đa Mach 10, tương đương gấp 10 lần tốc độ âm thanh.

Loại vũ khí này được thiết kế chủ yếu để tiêu diệt các mục tiêu mặt nước nhưng cũng có khả năng tấn công mục tiêu trên bộ.

Với tốc độ rất cao và quỹ đạo bay phức tạp, Zircon được đánh giá là mục tiêu rất khó đánh chặn nếu đối phương thiếu các hệ thống phòng thủ phù hợp.

Theo ông Ihnat, hệ thống phòng không Patriot vẫn đủ khả năng đối phó với Zircon nếu được trang bị đầy đủ tên lửa PAC-3. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy Ukraine không có đủ số lượng đạn đánh chặn để bảo vệ toàn bộ các khu vực trọng yếu.

Quan chức Ukraine nhận định Nga đã nắm rõ tình trạng thiếu hụt này và đang chủ động gia tăng tần suất sử dụng Zircon trong các cuộc không kích gần đây nhằm khai thác điểm yếu của hệ thống phòng không đối phương.

Khác với trước đây, khi phần lớn các vụ phóng được thực hiện từ bán đảo Crimea, nhiều tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon hiện được phóng từ khu vực phía bắc.

Theo Ukraine, điều này xuất phát từ khả năng cơ động của hệ thống tên lửa phòng thủ bờ biển Bastion, cho phép Nga triển khai bệ phóng tại nhiều vị trí khác nhau.

Trong khi đó, Ukraine đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung tên lửa PAC-3 từ Mỹ bằng cách phát triển các hệ thống phòng không nội địa.

Công ty Fire Point của Ukraine hiện phối hợp với các đối tác châu Âu phát triển hệ thống phòng không Freya, được kỳ vọng có chi phí thấp hơn đáng kể so với Patriot.

Theo thông tin từ nhà sản xuất, hệ thống Freya sử dụng tên lửa đánh chặn FP-7 chế tạo bằng vật liệu composite, có tốc độ từ 1.500 - 2.000 m/s.

Ukraine kỳ vọng dự án này sẽ góp phần tăng cường năng lực phòng không trong bối cảnh nhu cầu đánh chặn các loại tên lửa hiện đại của Nga ngày càng lớn.