Vì sao người trẻ có thể mắc gout?

Nhận biết sớm và điều trị đúng giúp kiểm soát cơn đau, hạn chế tổn thương khớp và các biến chứng liên quan.

Gout là một bệnh viêm khớp do các tinh thể monosodium urate hình thành và lắng đọng trong khớp khi nồng độ acid uric trong máu tăng kéo dài. Bệnh thường gây những cơn đau khớp dữ dội, kèm sưng, nóng, đỏ, thường gặp ở khớp ngón chân cái nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến cổ chân, đầu gối, bàn chân, bàn tay hoặc khuỷu tay.

Trước đây, gout thường được biết đến nhiều ở nam giới trung niên và người lớn tuổi. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể xuất hiện ở người trẻ. Điều này khiến nhiều người chủ quan, cho rằng đau khớp ở tuổi 20-30 chỉ do vận động hoặc chấn thương, bỏ qua khả năng gout.

Vì sao người trẻ có thể mắc gout?

Một trong những yếu tố liên quan đến gout ở người trẻ là chế độ ăn uống và lối sống. Thường xuyên sử dụng các thực phẩm giàu purin như một số loại thịt, nội tạng động vật, hải sản; uống nhiều rượu bia hoặc đồ uống chứa nhiều đường fructose có thể góp phần làm tăng nồng độ acid uric và thúc đẩy cơn gout ở người có nguy cơ.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ ăn thịt, hải sản hoặc uống một loại đồ uống nào đó là sẽ mắc gout. Nguy cơ bệnh phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn, tình trạng chuyển hóa, cân nặng, chức năng thận và yếu tố di truyền.

Thừa cân, béo phì cũng là yếu tố quan trọng. Tình trạng này thường đi kèm với kháng insulin và các rối loạn chuyển hóa, có thể làm tăng acid uric máu. Vì vậy, kiểm soát cân nặng có ý nghĩa trong phòng ngừa và kiểm soát gout.

Gout là một bệnh viêm khớp do các tinh thể monosodium urate hình thành và lắng đọng trong khớp khi nồng độ acid uric trong máu tăng kéo dài. Ảnh AI

Bên cạnh đó, một số bệnh lý như bệnh thận mạn, tăng huyết áp, đái tháo đường và hội chứng chuyển hóa có thể liên quan đến tăng acid uric. Một số thuốc, trong đó có thuốc lợi tiểu, cũng có thể làm tăng acid uric ở một số người.

Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò nhất định. Khả năng đào thải urate qua thận chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố gene. Vì vậy, một người trẻ vẫn có thể mắc gout dù chế độ ăn không quá nhiều purin hoặc không uống rượu bia.

Đau khớp do gout có biểu hiện gì?

Cơn gout cấp thường xuất hiện khá đột ngột, nhiều trường hợp xảy ra vào ban đêm. Khớp bị bệnh có thể đau dữ dội, sưng, nóng và đỏ. Chỉ một tác động nhẹ như chạm vào hoặc đắp chăn cũng có thể khiến người bệnh khó chịu.

Khớp ngón chân cái là vị trí thường gặp nhưng không phải duy nhất. Gout cũng có thể ảnh hưởng đến cổ chân, bàn chân, đầu gối, cổ tay, khuỷu tay hoặc các khớp khác.

Các cơn gout cấp có thể tự thuyên giảm sau một thời gian, khiến người bệnh tưởng bệnh đã khỏi. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát nồng độ urate phù hợp, các cơn đau có thể tái diễn với tần suất tăng dần. Về lâu dài, tinh thể urate có thể tích tụ tạo thành các hạt tophi, gây tổn thương khớp.

Gout cũng liên quan đến nguy cơ hình thành sỏi uric và tổn thương thận ở một số người. Do đó, việc chỉ điều trị khi đau mà không kiểm soát bệnh lâu dài có thể khiến gout tiến triển.

Không phải cứ acid uric cao là bị gout

Một điểm người trẻ cần lưu ý là tăng acid uric máu và bệnh gout không hoàn toàn giống nhau. Có người có nồng độ acid uric cao nhưng chưa từng xuất hiện cơn gout; ngược lại, chẩn đoán gout không chỉ dựa vào một lần xét nghiệm acid uric máu.

Khi có biểu hiện đau, sưng khớp nghi ngờ gout, bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng, khám lâm sàng, tiền sử bệnh và có thể chỉ định xét nghiệm hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp. Trong một số trường hợp, việc xác định tinh thể urate trong dịch khớp có giá trị quan trọng để chẩn đoán.

Người trẻ không nên tự mua thuốc hạ acid uric hoặc thuốc giảm đau kéo dài khi chưa được chẩn đoán. Điều trị gout cần được cá thể hóa, tùy mức độ bệnh, bệnh đi kèm và nguy cơ biến chứng.

Làm gì để phòng ngừa và kiểm soát gout?

Người trẻ nên duy trì cân nặng hợp lý, tăng cường vận động và hạn chế tình trạng ngồi lâu. Chế độ ăn cần đa dạng, ưu tiên rau, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu chất xơ và nguồn đạm phù hợp; hạn chế nội tạng, một số thực phẩm rất giàu purin, rượu bia và đồ uống nhiều đường.

Cần uống đủ nước theo nhu cầu của cơ thể, đặc biệt ở người có nguy cơ sỏi tiết niệu, nhưng không nên áp dụng một lượng nước cứng nhắc cho tất cả mọi người.

Nếu đã được chẩn đoán gout, người bệnh cần tuân thủ kế hoạch điều trị của bác sĩ. Thuốc hạ urate, thuốc chống viêm hoặc các thuốc khác chỉ được sử dụng khi có chỉ định phù hợp. Không nên tự ý ngừng thuốc khi hết đau vì kiểm soát gout là quá trình lâu dài.

Các phương pháp như châm cứu, xoa bóp hoặc một số biện pháp y học cổ truyền có thể được xem xét nhằm hỗ trợ giảm triệu chứng ở từng người, nhưng không thay thế điều trị kiểm soát urate theo chỉ định. Đặc biệt, người bệnh không nên tự sử dụng các loại thảo dược với mục đích "thanh nhiệt, trừ thấp" hoặc "thải acid uric" vì một số sản phẩm có thể ảnh hưởng đến gan, thận hoặc tương tác với thuốc đang sử dụng.

Khi xuất hiện cơn đau khớp cấp, đặc biệt là khớp sưng nóng đỏ và đau dữ dội, người trẻ nên đi khám để xác định nguyên nhân. Chẩn đoán và điều trị sớm giúp kiểm soát cơn gout, hạn chế tái phát và bảo vệ chức năng khớp, thận về lâu dài.