Vì sao nhiều quốc gia cân nhắc mua tiêm kích Gripen thay vì F-16 và F-35?

Thị trường tiêm kích thế giới hiện có nhiều lựa chọn, từ F-16 của Mỹ đến F-35 thế hệ mới và các dòng chiến đấu cơ châu Âu.

Trong bối cảnh đó, Gripen của Thụy Điển tìm được vị trí riêng nhờ hướng phát triển tập trung vào hiệu quả khai thác và khả năng thích nghi với điều kiện hạ tầng hạn chế.

Một trong những yếu tố được Saab nhấn mạnh là khả năng bảo dưỡng. Gripen được thiết kế để có thể hoạt động với lực lượng kỹ thuật mặt đất tương đối nhỏ, sử dụng trang thiết bị hỗ trợ đơn giản hơn so với những nền tảng có yêu cầu hậu cần phức tạp.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các quốc gia không có ngân sách lớn để duy trì một hệ thống bảo dưỡng quy mô cao.

Khả năng sử dụng đường băng ngắn và địa điểm phân tán cũng là lợi thế đáng chú ý. Gripen có thể hoạt động từ những đường băng được chuẩn bị phù hợp, qua đó giảm sự phụ thuộc vào một số sân bay quân sự lớn.

Trong trường hợp căn cứ chính bị tấn công hoặc không thể sử dụng, lực lượng không quân vẫn có phương án triển khai thay thế.

So với F-35, Gripen E không có thiết kế tàng hình tương đương và không được tối ưu hóa cho nhiệm vụ xâm nhập sâu vào không phận có hệ thống phòng không dày đặc.

Đổi lại, Gripen có thể hấp dẫn những nước ưu tiên khả năng duy trì hoạt động, chi phí vòng đời và quyền chủ động trong lựa chọn vũ khí.

So với F-16, Gripen có lợi thế về một số công nghệ mới trên phiên bản E, trong đó có radar AESA, cảm biến IRST và hệ thống tác chiến điện tử Arexis.

Tuy nhiên, F-16 có mạng lưới người dùng toàn cầu rộng lớn, hệ thống huấn luyện và hậu cần đã được xây dựng qua nhiều thập niên.

Điều này tạo ra lợi thế đáng kể về nguồn cung phụ tùng, kinh nghiệm khai thác và khả năng phối hợp giữa các quốc gia sử dụng cùng loại máy bay.

Một yếu tố khác là chính sách công nghiệp quốc phòng. Saab từng đề xuất các mô hình hợp tác sản xuất, chuyển giao công nghệ và phát triển năng lực bảo dưỡng tại nước mua.

Đây có thể là điểm hấp dẫn đối với những quốc gia muốn xây dựng ngành công nghiệp hàng không quân sự trong nước, thay vì chỉ mua máy bay hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, quyết định lựa chọn Gripen không chỉ dựa vào giá mua. Các quốc gia cần tính đến khả năng tích hợp với hệ thống vũ khí hiện có, quan hệ quốc phòng, yêu cầu nhiệm vụ và nguồn tài chính dài hạn.

Tiêm kích Gripen không phải lựa chọn thay thế hoàn hảo cho F-16 hay F-35, nhưng là phương án có sức cạnh tranh riêng đối với những khách hàng đặt trọng tâm vào tính linh hoạt và hiệu quả khai thác.