Vì sao ông Trump chọn dùng lại 'vũ khí' cũ chống Iran?

Theo tờ Wall Street Journal, ông Trump hiện đã chọn chiến lược "chờ xem tình hình", dành thêm thời gian cho các biện pháp trừng phạt tài chính và việc Hải quân Mỹ phong tỏa các cảng của Iran gây thêm thiệt hại cho nền kinh tế của nước Cộng hòa Hồi giáo này, thay vì phát động một đợt tấn công quy mô lớn khác.

Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho tạm thời không muốn phát động các cuộc tấn công quân sự mới vào Iran. Ảnh: Al Arabiya

Các nguồn thạo tin tiết lộ sự thay đổi này diễn ra sau những nỗ lực thuyết phục trong nội bộ chính quyền. Các trợ lý của Tổng thống Trump đã trình bày dữ liệu cho thấy mức độ thiệt hại do các lệnh trừng phạt hiện hành gây ra cho Iran.

Các quan chức cấp cao trong chính quyền Trump và Nhà Trắng đã đề xuất thắt chặt hơn nữa các lệnh trừng phạt hiện có và áp đặt những biện pháp mới, dựa trên đánh giá rằng áp lực kinh tế có thể là cách hiệu quả nhất để buộc Tehran phải nhượng bộ. Ít nhất vào thời điểm hiện tại, ông Trump đã bị thuyết phục và nói với các cố vấn rằng ông không muốn ra lệnh thực hiện thêm các cuộc tấn công mới.

Ông Trump đã công khai thông báo về việc quay lại cách tiếp cận này hôm 10/8, tuyên bố trước các phóng viên rằng Iran "không có tiền" và quốc gia Hồi giáo “đã hoàn toàn khánh kiệt”.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tháng trước cũng cho biết chính sách kinh tế của chính quyền đã khiến đồng nội tệ của Iran "lao dốc không phanh" và đẩy lạm phát lên mức 3 con số. 

Theo giới quan sát, ông Trump quyết định theo đuổi con đường trừng phạt kinh tế trong bối cảnh nhà lãnh đạo này vẫn còn e ngại về 2 tùy chọn sẵn có khác chống Iran. Ông Trump không muốn quay lại một cuộc xung đột toàn diện, nhưng cũng dè dặt trước một vòng đàm phán mới với Tehran.

Trong những ngày gần đây, các cuộc thương lượng xoay quanh eo biển Hormuz lại trở nên phức tạp sau khi Tehran đưa ra những yêu cầu cứng rắn hơn để đổi lấy việc mở cửa hoàn toàn tuyến hàng hải chiến lược này, bao gồm cả việc Washington phải chi trả hàng tỷ USD bồi thường, dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran và rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực.

Từ góc độ của Nhà Trắng, chiến lược trừng phạt bằng cách bóp nghẹt nền kinh tế do đó mang lại một lợi thế đáng kể. Nó cho phép Washington duy trì áp lực mạnh mẽ với Tehran mà không cần ngay lập tức bước vào một cuộc đối đầu quân sự mới, điều có thể đẩy giá năng lượng tăng cao và kích động phản ứng của Iran nhắm vào cơ sở hạ tầng tại Vùng Vịnh. Các cựu quan chức cấp cao Mỹ mô tả đây là "không gian tối ưu" cho nước này, với điều kiện nguồn cung dầu mỏ ngày càng tăng vẫn có thể tiếp cận thị trường bất chấp các mối đe dọa.

Một quan chức nói với báo Jerusalem Post rằng “một thỏa thuận tồi có thể vô tình trở thành khoản trợ cấp cho công cuộc tái thiết của Iran”, trong khi một cuộc leo thang quân sự quy mô lớn có thể gây chấn động thị trường dầu mỏ nếu chính quyền Tehran vẫn trụ vững sau những đợt bắn phá và tiến hành trả đũa nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng tại Vùng Vịnh.

Tuy nhiên, áp lực kinh tế cũng đi kèm với những rủi ro. Các chuyên gia từng phục vụ trong các chính quyền Mỹ trước đây cảnh báo lệnh phong tỏa của chính quyền Trump có thể làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế vốn đã khó khăn của Iran, đồng thời làm tăng khả năng Tehran sẽ “chấp nhận rủi ro để ăn miếng, trả miếng vì không nên kỳ vọng Iran sẽ khoanh tay đứng nhìn trong khi chuyện này đang diễn ra".

Đó cũng chính là điểm yếu cốt lõi của việc sử dụng lại “vũ khí cũ” chống Iran. Chiến lược này dựa trên giả định rằng những tổn thất về kinh tế sẽ buộc Tehran phải nhượng bộ trước khi họ chọn phương án leo thang quân sự.

Các quan chức Mỹ nhấn mạnh Tổng thống Trump vẫn có thể thay đổi ý định, đặc biệt trong trường hợp Iran có hành động đáp trả mạnh mẽ. Song, vào thời điểm hiện tại, ông Trump dường như đang chọn cách để cho thời gian, các biện pháp trừng phạt và lệnh phong tỏa phát huy tác dụng thay vì sử dụng máy bay và bom đạn.