Vì sao ông Trump điều thêm 5.000 binh sĩ Mỹ tới Ba Lan?

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki gặp nhau tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng tại Washington, DC, ngày 3/9/2025. Ảnh: Reuters.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm 22/5, ông Trump cho biết quyết định điều quân này gắn liền với mối quan hệ giữa ông và Tổng thống Ba Lan theo đường lối cánh hữu Karol Nawrocki.

“Sau chiến thắng vang dội của Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki, người mà tôi tự hào ủng hộ, và dựa trên mối quan hệ giữa chúng tôi, tôi vui mừng thông báo rằng Mỹ sẽ điều thêm 5.000 binh sĩ tới Ba Lan”, ông Trump viết.

Tuy nhiên, tuyên bố này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Lầu Năm Góc hủy kế hoạch triển khai khoảng 4.000 quân tới Ba Lan trong khuôn khổ cắt giảm hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu.

Sự đảo chiều đột ngột khiến dư luận đặt câu hỏi liệu đây có thực sự là một kế hoạch điều quân mới hay chỉ là quyết định khôi phục đợt triển khai từng bị đình chỉ trước đó. Đồng thời, giới quan sát cũng nghi ngờ liệu động thái của ông Trump xuất phát từ tính toán chiến lược quân sự hay phản ánh cách tiếp cận mang tính “giao dịch” ngày càng rõ nét của ông đối với các liên minh, theo Al Jazeera.

Ông Trump thực sự đã ra lệnh gì?

Dù mô tả đây là một đợt triển khai mới, nhiều hãng truyền thông Mỹ cho rằng thông báo của ông Trump thực chất có thể chỉ là việc đảo ngược quyết định trước đó của Lầu Năm Góc.

Tuần trước, Bộ Chiến tranh Mỹ bất ngờ đình chỉ kế hoạch triển khai Lữ đoàn tác chiến thiết giáp số 2 thuộc Sư đoàn Kỵ binh số 1 - đơn vị đóng tại bang Texas với hơn 4.000 binh sĩ đang chuẩn bị luân chuyển tới Ba Lan và Đông Âu.

Theo tờ Wall Street Journal, sau đó ông Trump đã chất vấn Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth về lý do hủy kế hoạch này, đồng thời nhấn mạnh Mỹ không nên “đối xử tệ với Ba Lan” vì mối quan hệ gần gũi giữa hai nước.

Nhiều nguồn tin cho biết một số thành phần của lữ đoàn mang biệt danh “Black Jack Brigade” đã bắt đầu vận chuyển khí tài và nhân sự trước khi lệnh triển khai bị dừng lại.

Hiện Lầu Năm Góc chưa xác nhận liệu 5.000 quân mà ông Trump vừa công bố có phải chính là lực lượng bị hủy triển khai hồi đầu tháng hay sẽ được điều chuyển từ các căn cứ khác ở châu Âu, chẳng hạn từ Đức.

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc đến nay cũng chưa công bố thêm nhiều chi tiết liên quan đến kế hoạch điều quân mới này.

Các binh sĩ Lục quân Mỹ trong cuộc tập trận Sword 26 của NATO, nhằm thử nghiệm các phương pháp sơ tán chiến trường mới bằng máy bay không người lái và công nghệ y tế hỗ trợ trí tuệ nhân tạo tại Bemowo Piskie (Ba Lan) ngày 11/5. Ảnh: Reuters.

Ba Lan hiện là nơi đồn trú của khoảng 10.000 binh sĩ Mỹ, chủ yếu theo cơ chế luân phiên, theo số liệu của chính phủ Ba Lan. Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine, Ba Lan đã trở thành một trong những đối tác quân sự quan trọng nhất của Washington ở sườn phía đông NATO, đồng thời là đầu mối trung chuyển viện trợ quân sự phương Tây cho Kyiv.

Năm 2020, Ba Lan và Mỹ ký Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Tăng cường, mở rộng hợp tác quân sự và từng bước thiết lập sự hiện diện lâu dài hơn của quân đội Mỹ tại quốc gia Đông Âu này.

Tổng thống Karol Nawrocki hoan nghênh thông báo của ông Trump, gọi liên minh Ba Lan - Mỹ là “trụ cột an ninh sống còn đối với mọi gia đình Ba Lan và toàn châu Âu”.

“Những liên minh bền vững là những liên minh dựa trên hợp tác, tôn trọng lẫn nhau và cam kết bảo vệ an ninh chung”, ông viết trên mạng xã hội.

Ngoại trưởng Ba Lan Radek Sikorski cũng đánh giá tích cực quyết định này, cho rằng việc triển khai thêm quân sẽ giúp duy trì hiện diện quân sự Mỹ tại Ba Lan “ở mức tương đương trước đây”.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cũng hoan nghênh động thái trên.

“Điều này không chỉ phục vụ an ninh của Ba Lan mà còn bảo vệ toàn bộ liên minh NATO, bao gồm cả chúng tôi. Vì vậy, đây hoàn toàn là lợi ích của Đức”, ông nói với báo giới.

Vì sao ông Trump làm điều này?

Trên thực tế, thông báo điều quân được xem là bước ngoặt đáng chú ý, đi ngược lại các tín hiệu gần đây cho thấy chính quyền ông Trump đang chuẩn bị thu hẹp hiện diện quân sự tại châu Âu.

Đầu tháng này, Washington công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức sau màn khẩu chiến công khai giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz liên quan tới cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran. Sau đó, ông Trump còn úp mở khả năng tiếp tục cắt giảm sâu hơn.

Cùng lúc, ông Trump liên tục chỉ trích các đồng minh NATO tại châu Âu vì không chi đủ cho quốc phòng và chưa hỗ trợ đầy đủ cho chính sách của Mỹ tại Trung Đông.

Các nhà phân tích cho rằng quyết định liên quan tới Ba Lan cũng phản ánh rõ hơn cách tiếp cận mang tính “đổi chác” của ông Trump với các liên minh: gây sức ép với những chính phủ bị xem là không thân thiện hoặc thiếu hợp tác, đồng thời ưu ái các nhà lãnh đạo và quốc gia có quan điểm gần gũi với đường lối cánh hữu kiểu MAGA của ông.

Các thành viên của Sư đoàn Cơ giới số 18 Ba Lan và các thành viên của Sư đoàn Dù số 82 Mỹ tham gia huấn luyện quân sự chung nhằm tăng cường khả năng phối hợp tác chiến giữa các binh sĩ tại Nowa Deba (Ba Lan) vào tháng 4/2022. Ảnh: Reuters.

Trong những tuần gần đây, Đức và Tây Ban Nha đều hứng chỉ trích từ giới chức chính quyền Trump liên quan đến lập trường về Iran và chi tiêu quốc phòng, trong khi chính phủ dân tộc chủ nghĩa Ba Lan lại duy trì quan hệ chặt chẽ với ông Trump và phong trào MAGA.

Trước cuộc họp với các đối tác NATO tại Thụy Điển, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh: “Giống như mọi liên minh khác, NATO phải mang lại lợi ích cho tất cả các bên tham gia. Cần có sự hiểu rõ về những kỳ vọng đặt ra”.

Ông Rubio cũng thừa nhận sự “thất vọng” của ông Trump đối với phản ứng của một số đồng minh NATO trước các chiến dịch quân sự của Mỹ ở Trung Đông là điều “đã được ghi nhận rõ ràng” và cần được giải quyết.

Trái lại, Ba Lan đang nổi lên như một trong những quốc gia chi tiêu quốc phòng lớn nhất NATO, dành khoảng 4,5% GDP cho lĩnh vực này. Warsaw cũng liên tục thúc đẩy việc tăng cường hiện diện quân sự Mỹ trên lãnh thổ mình.

Vì vậy, việc điều thêm quân tới Ba Lan được xem vừa mang ý nghĩa chiến lược, nhằm củng cố sườn đông NATO, vừa mang màu sắc chính trị khi đây là một trong những đồng minh thân cận nhất của ông Trump tại châu Âu, trong bối cảnh ông ngày càng công khai nghi ngờ quan hệ với nhiều đối tác khác trên lục địa này.

Tuy nhiên, những thông tin thiếu rõ ràng xung quanh quyết định điều quân cũng cho thấy sự bất định lớn trong chính sách châu Âu của Washington, khi các đồng minh vẫn chưa thể xác định liệu chính quyền ông Trump đang giảm cam kết với NATO nói chung hay chỉ tái định hình liên minh theo hướng ưu tiên các chính phủ được xem là trung thành hơn với ông Trump.